Examkin

Soru

Zorluk: OrtaDivan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Beyitlerle Kurulanlar

Aşağıda Bâkî’ye ait bir beyit verilmiştir:

*Fermân-ı aşka cân ile var inkıyâdımız*
*Hükm-i kazâya zerre kadar yok inâdımız*

Buna göre, bu beyitle ilgili aşağıdaki değerlendirmelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Dizelerinin kendi arasında kafiyeli (aaaa) olması, bu beytin bir gazel veya kasidenin ilk beyti (matla) olduğunu gösterir.
  2. B
    Aşk fermanına boyun eğme ve kadere rıza gösterme gibi lirik bir tema barındırdığı için bir gazelden alınmış olması son derece uygundur.
  3. Biçimsel özellikleri dikkate alındığında, bu beytin iki beyitten oluşan bir kıtanın ilk beyti olması gerekir.Cevap
  4. D
    Beyitteki ses benzerlikleri incelendiğinde, "-ad" sesleriyle tam kafiye, "-ımız" ekleriyle ise redif yapıldığı görülür.
  5. E
    Şairin mahlasını içermemesi sebebiyle, eğer bu beyit bir kasideye aitse, o kasidenin "taç beyit"i olarak nitelendirilemez.

Cevap

Biçimsel özellikleri dikkate alındığında, bu beytin iki beyitten oluşan bir kıtanın ilk beyti olması gerekir ifadesi yanlıştır. Çünkü kıta nazım şeklinin ilk beyti kendi arasında kafiyeli (aa) değil, genellikle xa şeklinde kafiyelenir.
Kıtalar, gazel ve kasidelerin aksine kendi arasında kafiyeli bir ilk beyitle (aaaa) başlamaz. Kıtaların genel kafiye düzeni xaxa caca dada... şeklindedir. Bâkî'ye ait olan bu beyit ise kendi arasında kafiyeli (aaaa) olduğundan bir kıtanın ilk beyti olmaya uygun değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Beytin kafiye şeması incelenir.
"inkıyâdımız" ve "inâdımız" sözcükleri birbiriyle kafiyeli olup beyit aaaa kafiye düzenine sahiptir.
Beytin ilk beyit (matla) olup olmadığını anlamak için kafiye şeması belirlenmelidir.
2
Kıta nazım şeklinin yapısal özellikleri hatırlanır.
Kıtaların kafiye şeması xaxa caca dada... şeklindedir. Yani kıtanın ilk beytinin dizeleri kendi arasında kafiyeli olamaz.
Verilen beytin kıta nazım şeklinin başlangıç beyti olup olamayacağı bu kurala göre test edilir.
3
Elde edilen veriler karşılaştırılarak yanlış olan yargı tespit edilir.
Beyit kendi arasında kafiyeli (aaaa) olduğu için bir kıtanın ilk beyti olamaz. Bu nedenle kıtanın ilk beyti olması gerektiğini savunan değerlendirme yanlıştır.
Kıta nazım şeklinin ilk beytinin kendi içinde kafiyesiz başladığı bilgisiyle çelişen yargı elenir.

Anahtar Kavram

Beyitlerle kurulan Divan edebiyatı nazım şekillerinin (gazel, kaside, kıta) kafiye ve yapı özellikleri
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

Divan Edebiyatı Nazım Şekilleri - Beyitlerle Kurulanlar

Bu konudan daha fazla soru