Examkin

Soru

Zorluk: Zorİslam'da Bilgi Kaynakları

İslam epistemolojisinde bilginin kaynakları; aklın, duyuların ve haberin doğru kullanımına dayanırken, bazı bilgi türleri ise nesnel ve bağlayıcı kabul edilmez. Aşağıda verilen günlük yaşam ve bilimsel araştırma senaryolarını, İslam bilgi felsefesindeki bilgi kaynakları ve özellikleri ile doğru şekilde eşleştiriniz.

  • Bir gök bilimcinin teleskop yardımıyla Samanyolu Galaksisi'ndeki bir yıldızın parlaklığın�� ve konumunu hatasız bir şekilde kaydederek elde ettiği bilgi.Salim Duyular
  • Bir düşünürün, evrendeki düzen ve amaçtan yola çıkarak, herhangi bir ön yargı ve çıkar ilişkisine kapılmadan, evrenin bir yaratıcısı olması gerektiği sonucuna mantıksal analizlerle ulaşması.Selim Akıl
  • Bir tarihçinin, farklı coğrafyalarda yaşamış ve yalan üzerine birleşmeleri aklen imkânsız olan kalabalık toplulukların aktardığı tarihi vesikalar aracılığıyla İstanbul'un fethine dair kesin bilgilere ulaşması.Mütevatir Haber
  • Bir araştırmacının, rüyasında gördüğü veya kalbine doğan ani bir sezgiyle hissettiği olayları kesin bir hakikat olarak kabul edip bunlar�� genel ahlaki kuralların temeline koymaya çalışması.Bağlayıcı ve Nesnel Olmayan Kaynak

Cevap

Gök bilimcinin gözlemi 'salim duyular', düşünürün mantıksal çıkarımı 'selim akıl', tarihçinin tevatüre dayalı tespiti 'mütevatir haber' ve araştırmacının rüya/ilham temelli yaklaşımı ise 'bağlayıcı ve nesnel olmayan kaynak' ile eşleşir.
İslam epistemolojisine göre doğru bilginin nesnel kaynakları selim akıl, salim duyular ve sadık haberdir (mütevatir haber ve vahiy). Gök bilimcinin teleskop yardımıyla veri kaydetmesi duyuların kullanımı olduğundan 'salim duyular' ile; düşünürün ön yargısız bir şekilde evrenin yaratıcısına dair mantıksal çıkarım yapması 'selim akıl' ile; tarihçinin yalan üzere birleşmesi imkânsız toplulukların aktardığı belgeleri incelemesi 'mütevatir haber' ile; araştırmacının rüya/ilhamı kaynak olarak kullanması ise bu kaynakların öznel olmasından ötürü 'bağlayıcı ve nesnel olmayan kaynak' sınıflandırması ile tam olarak eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk olarak gök bilimcinin gözlem yapma senaryosunu incelemek.
Gözlem ve deney duyu organlarının kullanımıyla gerçekleştiğinden bu durum 'salim duyular' ile eşleşir.
Duyu organlarının sağlıklı bir şekilde dış dünyaya ait verileri algılaması salim duyulardır.
2
İkinci olarak düşünürün yaratıcının varlığına dair yaptığı mantıksal çıkarımı analiz etmek.
Her türlü ön yargıdan uzak, sağlıklı akıl yürütme süreci 'selim akıl' ile eşleşir.
Selim akıl, insanın doğru karar vermesini ve hakikati ayırt etmesini sağlayan akıl türüdür.
3
Üçüncü olarak tarihçinin ulaştığı kesin tarihi bilgiyi değerlendirmek.
Yalan üzere birleşmesi imkânsız olan toplulukların aktardığı bu bilgi 'mütevatir haber' ile eşleşir.
Mütevatir haber, nesilden nesile aktarılan ve kesinlik bildiren sadık haber türüdür.
4
Son olarak araştırmacının rüya ve ilhama dayalı iddiasını değerlendirmek.
Rüya ve ilham nesnel olmadığından 'bağlayıcı ve nesnel olmayan kaynak' sınıfına girer.
İslam epistemolojisinde rüya, keşif ve ilham gibi sübjektif yollar genelgeçer ve bağlayıcı bir bilgi kaynağı sayılmaz.

Anahtar Kavram

İslam'da Bilgi Kaynakları
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

İslam'da Bilgi Kaynakları

Bu konudan daha fazla soru