Examkin

Bitkilerde Organik Madde Taşınması

12 soru

Tüm türler12Çoktan seçmeli6Eşleştirme1Sıralama5
Soru 1Soru →

Bitkilerde fotosentez ürünlerinin üretildiği yaprak gibi organlardan (kaynak), kök veya meyve gibi tüketildiği ya da depolandığı organlara (havuz) taşınması, Basınç-Akış Teorisi ile açıklanır. Aşağıdaki şemada bu taşıma mekanizmasında rol oynayan yapılar ve gerçekleşen fizyolojik süreçler gösterilmiştir.

Buna göre, basınç-akış mekanizmasıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi do��rudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kalburlu borudaki sükroz çözeltisinin kaynak bölgeden havuz bölgeye doğru hareketi, kaynak ve havuz bölgeleri arasında oluşan turgor (hidrostatik) basıncı farkından kaynaklanan pasif bir kütlesel akışla gerçekleşir.

Cevap

Kalburlu borudaki sükroz çözeltisinin kaynak bölgeden havuz bölgeye doğru hareketi, kaynak ve havuz bölgeleri arasında oluşan turgor (hidrostatik) basıncı farkından kaynaklanan pasif bir kütlesel akışla gerçekleşir.
Basınç-Akış Teorisi'ne göre, kaynak hücreden soymuk borusuna aktif taşımayla sükroz yüklenmesiyle borunun ozmotik basıncı artar ve ksilemden su çekilir. Kalburlu boruya su girmesi turgor (hidrostatik) basıncını artırır. Havuz hücreye sükroz boşaltıldığında ise ozmotik basınç düşer ve su ozmozla ksileme geri döner; bu durum turgor basıncının düşmesine neden olur. Kaynak ve havuz bölgeleri arasında oluşan bu turgor basıncı farkı (basınç gradyanı), çözeltinin kaynak bölgesinden havuz bölgesine doğru pasif bir kütlesel akışla (bulk flow) taşınmasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Fotosentez ürünü olan sükrozun kaynak hücreden kalburlu boruya yüklenme mekanizmasını ve enerji kaynağını analiz etme.
Sükroz yüklemesi aktif taşıma ile gerçekleşir. Ancak bu süreçte harcanan ATP kloroplast fotofosforilasyonundan değil, arkadaş hücrelerinin mitokondriyal solunumundan elde edilir.
Kloroplastta sentezlenen ATP hücresel aktif taşıma süreçlerinde doğrudan kullanılamaz; bu yüzden kloroplast fotofosforilasyonu ifadesi yanlıştır.
2
Kalburlu boruda yükleme sonrası meydana gelen ozmotik basınç ve su potansiyeli değişimlerini değerlendirme.
Sükroz derişiminin artması ozmotik basıncı artırır ve su potansiyelini düşürür. Bu durum ksilemden kalburlu boruya pasif ozmozla su geçişini sağlar.
Ksilemden su geçişi aktif taşıma gerektirmez, pasif ozmozla gerçekleşir; bu yüzden aktif pompalama ifadesi yanlıştır.
3
Soymuk borusu boyunca gerçekleşen kütlesel akışın temel fiziksel ve fizyolojik itici gücünü belirleme.
Kaynakta yüksek turgor basıncı, havuzda ise düşük turgor basıncı oluşur. Oluşan bu hidrostatik basınç gradyanı çözeltiyi kaynak bölgesinden havuz bölgesine doğru pasif olarak hareket ettirir.
Kütlesel akış (bulk flow), kaynak ve havuz arasındaki basınç farkıyla sağlanan pasif bir süreçtir. Dolayısıyla kütlesel akışın pasif turgor farkıyla gerçekleştiğini söyleyen ifade doğrudur.
4
Havuz hücrede sükrozun boşaltılması sonrası suyun ksileme geri dönüşünü ve kalburlu borulardaki yönlülük kurallarını inceleme.
Boşaltım sonucu kalburlu boruda ozmotik basınç azalır, su ksileme geri döner ve her bir kalburlu boruda akış aynı anda sadece tek yönlüdür.
Boşaltım ozmotik basıncı azaltır (artırmaz) ve her bir boruda akış aynı anda çift yönlü olamaz; dolayısıyla bu ifadeler yanlıştır.

Anahtar Kavram

Basınç-Akış Teorisi'ne (Pressure-Flow Hypothesis) göre kalburlu borularda organik maddelerin kütlesel akışla pasif olarak taşınması, kaynak ve havuz bölgeleri arasındaki hidrostatik basınç farkıyla sağlanır.
Soru 2Soru →

Bitkilerde fotosentez ürünlerinin taşınmasını açıklayan basınç-akış teorisine göre, kaynak hücreden havuz hücreye doğru gerçekleşen organik madde iletim sürecinde gözlenen a��ağıdaki olayları ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru sıralama şu şekildedir: İlk olarak kaynak hücreden kalburlu borulara sükroz yüklenmesiyle ozmotik basınç artar. Ardından ksilemden kalburlu borulara su geçerek hidrostatik basıncı yükseltir. Yüksek hidrostatik basınç sayesinde çözelti kütle akışı ile havuza doğru hareket eder. Havuz bölgesinde sükroz hücrelere bo��altılınca kalburlu borunun ozmotik basıncı düşer. Son olarak, su potansiyeli artan kalburlu borudaki su ozmosla ksileme geri döner.
Basınç-akış teorisinde sırasıyla sükroz yüklenmesi (ozmotik basınç artışı), ksilemden su çekilmesi (hidrostatik basınç artışı), kütle akışı (iletim), sükrozun havuza boşaltılması (ozmotik basınç düşüşü) ve suyun ksileme geri dönmesi olayları gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Kaynak hücreden kalburlu boruya aktif taşıma ile sükroz yüklenmesi sonucu oluşan ozmotik basınç değişimini belirlemek.
Kalburlu borudaki sükroz derişimi artar ve hücrelerin ozmotik basıncı yükselir.
Mekanizmanın başlayabilmesi için öncelikle kalburlu borudaki çözünen madde derişiminin artırılması gerekir.
2
Ozmotik basınç artışının komşu ksilemdeki su moleküllerinin hareket yönüne etkisini incelemek.
Ksilemdeki su molekülleri ozmosla kalburlu borulara geçer ve bu durum floem içindeki hidrostatik basıncı (turgor basıncını) artırır.
Kalburlu borulardaki yüksek ozmotik basınç, su potansiyelini düşürerek ksilemden su çekilmesini sağlar.
3
Hidrostatik basınç farkının floem sıvısının hareketine olan etkisini analiz etmek.
Floem özsuyu, yüksek basınçlı kaynak bölgesinden düşük basınçlı havuz bölgesine doğru kütle akışı (bulk flow) ile iletilir.
Sıvı iletimi, kaynak ile havuz arasındaki hidrostatik basınç farkından doğan itici güçle gerçekleşir.
4
Havuz bölgesine gelen sükrozun kalburlu borulardan uzaklaştırılmasının ozmotik basınç üzerindeki etkisini saptamak.
Sükroz kalburlu borulardan havuz hücrelerine aktif/pasif yollarla boşaltılır ve kalburlu borudaki ozmotik basınç düşer.
Organik maddelerin hedef hücrelere aktarılması floem içindeki çözünen derişimini azaltır.
5
Sükroz boşaltımı sonrası kalburlu borudaki su potansiyeli değişimini ve suyun hareketini belirlemek.
Su potansiyeli yükselen kalburlu borulardaki su, ozmosla tekrar ksileme geri döner.
Ozmotik basıncın düşmesiyle su potansiyeli artar ve su, düşük potansiyelli ksilem ortamına geri geçer.

Anahtar Kavram

Basınç-akış teorisi (pressure-flow hypothesis) çerçevesinde kaynak hücreden havuz hücreye organik madde taşınırken gerçekleşen ozmotik ve hidrostatik basınç değişimleri ile suyun döngüsel hareketi.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 3Soru →

Bir bitkinin yapraklarında üretilen fotosentez ürünlerinin köklerdeki depolama hücrelerine taşınması sürecinde, 'Basınç-Akış Teorisi'ne göre gerçekleşen aşağıdaki olayları doğru bir biyolojik sıraya göre düzenleyiniz.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Süreç; sükrozun aktif yüklenmesi, ksilemden su girişi, kütlesel akış, sükrozun boşaltılması ve suyun ksileme geri dönmesi sırasıyla gerçekleşir.
Bitkilerde organik madde taşınması, şeker yüklemesinin yarattığı osmotik basınç farkıyla suyun ksilemden floeme girmesi ve bu basıncın içeriği itmesi esasına dayanır. Şekerlerin havuzda boşaltılmasıyla osmotik basınç düşer ve su ksileme döner.

Adım Adım Çözüm

1
Şeker yüklemesi
Kalburlu borularda osmotik basınç yükselir.
Sükrozun aktif taşımayla floeme geçmesi, hücre içi çözelti yoğunluğunu artırır.
2
Su girişi
Floem içinde turgor basıncı artar.
Yüksek osmotik basınç, komşu ksilemden suyun ozmozla çekilmesini sağlar.
3
Kütlesel akış
Organik maddeler havuz hücreye doğru taşınır.
Kaynak ve havuz arasındaki hidrostatik basınç farkı özsuyun hareketini başlatır.
4
Şeker boşaltımı
Floemdeki su potansiyeli yükselir.
Şekerin aktif veya pasif olarak havuz hücreye geçmesi, osmotik basıncı düşürür.
5
Suyun geri dönüşü
Sirkülasyon tamamlanır.
Şeker derişimi azalan floemden su, tekrar ksileme geçer.

Anahtar Kavram

Münch Basınç-Akış Teorisi

Daha Fazla Pratik

Floem taşınmasında görev alan arkadaş hücrelerinin ve kalburlu boruların yapısal farklarını (çekirdek varlığı, ribozom vb.) incelemek konuyu pekiştirir.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 4Soru →

Bitkilerde fotosentez ürünlerinin sentezlendiği kaynak (source) dokulardan, bu ürünlerin kullanıldığı veya depolandığı havuz (sink) dokulara taşınması "Basınç-Akış Teorisi" ile açıklanır. Bu teoriye göre, soymuk borularındaki (floem) organik madde iletimi sırasında hücrelerde çeşitli ozmotik ve turgor basıncı değişimleri meydana gelir.

Buna göre, soymuk borularında gerçekleşen taşıma süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kalburlu borulardaki şeker derişiminin artması, hücrenin ozmotik basıncını yükselterek komşu ksilem hücrelerinden floeme ozmozla su girişini sağlar.

Cevap

Kalburlu borularda artan şeker yoğunluğunun ozmotik basıncı artırarak ksilemden su çekmesi ve taşıma basıncını oluşturması doğrudur.
Basınç-akış teorisinin ilk aşamasında, kaynak hücreden floeme yüklenen sükroz, hücrenin çözelti yoğunluğunu ve dolayısıyla ozmotik basıncını artırır. Bu durum, suyun ksilemden (odun boruları) floeme (soymuk boruları) ozmozla geçmesine ve orada yüksek bir hidrostatik turgor basıncı oluşmasına neden olur. Bu basınç, sıvının havuz dokuya doğru akmasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Kaynak dokuda sentezlenen şekerlerin floem yüklenmesini analiz etme
Sükroz, arkadaş hücreleri aracılığıyla kalburlu borulara aktif taşıma ile yüklenir.
Basınç farkı oluşturmak için önce şeker yoğunluğu artırılmalıdır.
2
Ozmotik değişimleri ve suyun hareketini değerlendirme
Kalburlu borularda şeker artınca ozmotik basınç yükselir ve komşu ksilemden ozmozla su girişi olur.
Su, ozmotik basıncı yüksek olan hipertonik ortama doğru pasif olarak hareket eder.
3
Turgor basıncı ve kütle akışı ilişkisini kurma
Su girişi turgor basıncını artırır ve sıvı, yüksek basınçlı bölgeden (kaynak) düşük basınçlı bölgeye (havuz) doğru akar.
Basınç-Akış teorisinin temel mekanizması bu hidrostatik basınç farkıdır.

Anahtar Kavram

Basınç-Akış Teorisi (Pressure-Flow Hypothesis)

Daha Fazla Pratik

Floem yüklemesinde ATP'nin doğrudan mı yoksa proton pompası aracılığıyla dolaylı mı harcandığını araştırmak konuyu derinleştirebilir.
Tahmini Süre:1m 50s
Soru 5Soru →

Bitkilerde fotosentez ürünlerinin soymuk boruları (floem) içerisinde taşınması, 'Basınç-Akış Teorisi' ile açıklanır. Buna göre, organik madde taşınması sürecinde meydana gelen aşağıdaki olayları gerçekleşme sırasına göre düzenleyiniz.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Bitkilerde organik madde taşınması; şekerlerin soymuk borularına yüklenmesi, ardından su girişiyle artan basınç sayesinde sıvının kütlece akışı ve son olarak şekerlerin hedef hücrede boşaltılması sırasıyla gerçekleşir.
Basınç-akış teorisine göre taşıma; kaynak hücreden floeme şeker yüklenmesi (yükleme), suyun ozmozla floeme girişi (basınç artışı), sıvının kütlece akışı ve şekerlerin havuz hücreye boşaltılması (boşaltma) sıralamasını izler.

Adım Adım Çözüm

1
Kaynak hücreden şeker yüklemesi yapılır.
Soymuk borusu içindeki çözünmüş madde yoğunluğu artar.
Aktif taşıma ile şekerlerin floeme geçirilmesi ozmotik basıncı yükseltir.
2
Odun borusundan soymuk borusuna su geçişi gerçekleşir.
Soymuk borusunda hidrostatik (turgor) basınç artar.
Su, ozmotik basıncın yüksek olduğu floem hücrelerine doğru hareket eder.
3
Sıvı akışı gerçekleşir.
Organik maddeler kaynak hücreden havuz hücreye doğru taşınır.
Yüksek basınçlı kaynak bölgesinden düşük basınçlı havuz bölgesine doğru bir akıntı oluşur.
4
Şeker boşaltılır ve su ayrılır.
Döngü tamamlanır ve su ksileme geri döner.
Havuz hücreye geçen şekerler floem yoğunluğunu düşürür, su ozmozla ayrılır.

Anahtar Kavram

Basınç-Akış Teorisi (Pressure-Flow Hypothesis)
Soru 6Soru →

Bitkilerde fotosentez ürünlerinin (organik maddelerin) taşınması, "Basınç-Akış Teorisi" ile açıklanmaktadır. Bu teoriye göre, fotosentezin yoğun olarak yapıldığı kaynak hücrelerden (örneğin yaprak hücreleri) soymuk borularına (floem) şeker yüklemesi yapıldığında floem borusunda bazı fiziksel değişimler gerçekleşir.

Buna göre, kaynak hücreden floeme şeker yüklenmesi sonucunda, floem borusunda aşağıdakilerden hangisinin gerçekleşmesi beklenir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sıvı içeriğinin ozmotik basıncı artar ve komşu ksilem (odun borusu) hücrelerinden floeme su geçer.

Cevap

Şeker derişimi artan floem borularında ozmotik basınç yükselir ve bu durum ksilemden floeme su geçişini tetikler.
Basınç-Akış Teorisi'ne göre kaynak hücreden floeme şeker yüklendiğinde, floemdeki sükroz yoğunluğu artar. Bu yoğunluk artışı ozmotik basıncı yükseltir ve komşu doku olan ksilemden floeme su geçmesine neden olur. Giren su, floem içinde hidrostatik (turgor) basıncı artırarak sıvının kaynak organdan havuz organa doğru akmasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Kaynak hücreden floeme şeker yüklenmesini analiz etme.
Floem (kalburlu boru) içindeki sükroz derişimi artar.
Aktif taşıma ile şekerlerin arkadaş hücrelerinden floeme geçmesi sağlanır.
2
Derişim artışının ozmotik etkisini belirleme.
Floem borusunun ozmotik basıncı (su çekme isteği) yükselir.
Çözünen madde miktarı arttığında ozmotik basınç doğru orantılı olarak artar.
3
Su hareketinin yönünü tespit etme.
Ksilemden floeme ozmos kurallarına göre su girişi olur.
Su, ozmotik basıncın düşük olduğu yerden yüksek olduğu yere (floeme) doğru hareket eder.

Anahtar Kavram

Basınç-Akış Teorisi ve Ozmotik Basınç İlişkisi

Daha Fazla Pratik

Havuz hücrelerde şekerlerin floemden boşaltılması durumunda suyun ve turgor basıncının nasıl değişeceğini düşünerek konuyu pekiştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:45s
Soru 7Soru →

Bitkilerde fotosentez ürünlerinin yapraklardan (kaynak) depolanacağı veya tüketileceği organlara (havuz) taşınması "Basınç-Akış Teorisi" ile açıklanır.

Buna göre, soymuk borularında (floem) gerçekleşen organik madde taşınması süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Havuz hücrenin bulunduğu bölgede şekerlerin floemden boşaltılması, o bölgedeki turgor basıncının artmasına ve sıvının kaynağa doğru geri dönmesine yol açar.

Cevap

Havuz hücre bölgesinde şekerlerin boşaltılması turgor basıncını artırmaz, aksine azaltır; bu basınç farkı sıvının havuza doğru akmasını sağlar.
Basınç-Akış Teorisi'ne göre, havuz hücrelerin bulunduğu bölgede sükroz floemden dışarı çıkarıldığında, floemdeki sıvı daha az yoğun hale gelir (ozmotik basınç düşer). Bu durum suyun floemden ozmos yoluyla çıkıp ksileme dönmesine neden olur. Su kaybı turgor basıncını düşürür. Kaynak hücredeki yüksek turgor basıncı ile havuz hücredeki düşük turgor basıncı arasındaki fark, sıvının akışını sağlar. Dolayısıyla turgor basıncının havuzda arttığını iddia eden seçenek yanlıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Kaynak hücreden şeker yüklenmesinin analiz edilmesi
Kaynakta floeme şeker yüklenir, ozmotik basınç artar ve ksilemden su girer.
Şeker derişimi arttıkça ozmotik çekim gücü oluşur.
2
Basınç oluşumunun incelenmesi
Su girişi floem içinde yüksek turgor basıncı oluşturur.
Kapalı boru sistemine su girişi iç basıncı yükseltir.
3
Havuz bölgesindeki değişimin değerlendirilmesi
Havuza şeker boşaltılır, floemin ozmotik basıncı düşer, su ksileme geçer ve turgor basıncı düşer.
Çözünen madde (şeker) azaldığında suyun tutulma gücü zayıflar.

Anahtar Kavram

Basınç-Akış Teorisi (Pressure-Flow Hypothesis)

Daha Fazla Pratik

Floem ve ksilem arasındaki su alışverişini gösteren bir şema üzerinden madde derişimi ve basınç ilişkisini tekrar ediniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 8Soru →

Bitkilerde fotosentez ürünlerinin taşınması sürecinde görev alan yapılar ile bu yapıların fizyolojik rolleri aşağıda verilmiştir. Bu yapıları ilgili açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Kaynak Hücre
Havuz Hücre
Arkadaş Hücreleri
Kalburlu Borular

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kaynak Hücre → Fotosentez ürünlerinin üretildiği/verildiği kısım; Havuz Hücre → Şekerin tüketildiği/depolandığı kısım; Arkadaş Hücreleri → Şeker yükleme/boşaltma koordinasyonu; Kalburlu Borular → Basınç-akış ile taşıma yolu.
Basınç-akış teorisine göre; kaynak hücreler şeker üretir, arkadaş hücreleri bu şekerleri aktif taşıma ile kalburlu borulara yükler, oluşan ozmotik basınçla ksilemden su çekilir ve artan turgor basıncı sıvıyı havuz hücreye doğru iter. Havuz hücrede şeker boşaltılır ve su tekrar ksileme döner. Eşleştirmeler bu fizyolojik döngüdeki rolleri tam olarak yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Kaynak ve havuz kavramlarının ayrımı yapılır.
Kaynak, şekerin sisteme girdiği (yapraklar); havuz ise şekerin sistemden çıktığı (kök, meyve) yerdir.
Basınç-akış teorisinin temelini şeker derişimi farkı oluşturur.
2
Floem (soymuk borusu) yapısındaki hücre tiplerinin işlevleri belirlenir.
Arkadaş hücreleri metabolik destek sağlar, kalburlu borular ise fiziksel taşıma kanalını oluşturur.
Kalburlu borular organellerini yitirdiği için arkadaş hücrelerinin genetik ve metabolik desteğine ihtiyaç duyar.
3
Taşıma mekanizması ile yapı eşleştirilir.
Kalburlu borular içerisinde oluşan turgor basıncı farkı, kütle akışını sağlar.
Organik maddeler difüzyonla değil, sıvı basıncı farkıyla (bulk flow) taşınır.

Anahtar Kavram

Basınç-Akış Teorisi (Pressure-Flow Hypothesis)

Daha Fazla Pratik

Şeker yüklemesi sırasında ATP harcandığını, ancak kalburlu borular içindeki kütle akışının pasif bir süreç olduğunu hatırlayınız.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 9Soru →

Bitkilerde fotosentez ürünlerinin yapraklardan (kaynak) depolama organlarına (havuz) taşınmasını açıklayan "Basınç-Akış Teorisi"ne ait bazı basamaklar aşağıda verilmiştir:

I.I. Arkadaş hücrelerinden kalburlu borulara aktif taşıma ile sükroz yüklenmesi.
II.II. Kalburlu borulardan havuz hücrelerine şeker boşaltılması.
III.III. Komşu ksilem borularından floeme doğru ozmosla su geçişi.
IV.IV. Floem içinde oluşan hidrostatik basınç farkıyla özsuyun havuza doğru kütle akışı.

Bu olayların gerçekleşme sırası aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I−III−IV−III - III - IV - II

Cevap

Sükrozun yüklenmesi (II), ksilemden su girişi (IIIIII), kütle akışının başlaması (IVIV) ve şekerin boşaltılması (IIII) sırasını içeren seçenek doğrudur.
Basınç-akış teorisine göre taşıma; kaynakta şeker yüklenmesi, buna bağlı ozmotik basınç artışı ile su çekilmesi, oluşan hidrostatik basınçla kütle akışı ve son olarak havuzda şekerin boşaltılması sırasıyla gerçekleşir. Bu mantıksal dizilim sadece 'I - III - IV - II' şeklinde ifade edilen seçenekte doğru verilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Kaynaktaki şeker miktarının değişimini belirleme
II numaralı olay (Şeker yüklenmesi)
Süreç, kaynak hücredeki fotosentez ürünlerinin aktif taşıma ile floeme (kalburlu borulara) yüklenmesiyle başlar.
2
Ozmotik basınç değişimine bağlı su hareketini analiz etme
IIIIII numaralı olay (Su geçişi)
Floemde artan şeker derişimi ozmotik basıncı yükseltir, bu da komşu ksilemden floeme su girişine neden olur.
3
Basınç artışının sonucunu belirleme
IVIV numaralı olay (Kütle akışı)
Floeme giren su, turgor (hidrostatik) basıncını artırır ve bu basınç farkı özsuyun havuza doğru akmasını sağlar.
4
Sürecin tamamlanma aşamasını saptama
IIII numaralı olay (Şeker boşaltılması)
Havuza ulaşan şekerler, aktif veya pasif taşıma ile havuz hücrelerine aktarılarak taşınım tamamlanır.

Anahtar Kavram

Basınç-Akış Teorisi (Pressure-Flow Hypothesis)
Soru 10Soru →

Bitkilerde fotosentez ürünlerinin (genellikle sükroz) kaynak hücrelerden havuz hücrelere taşınmasını açıklayan "Basınç-Akış Teorisi"ne göre, soymuk borularında gerçekleşen taşıma süreciyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Soymuk borusu içindeki organik madde iletimi, turgor basıncının düşük olduğu kaynak bölgesinden turgor basıncının yüksek olduğu havuz bölgesine doğru gerçekleşir.

Cevap

Soymuk borusu içindeki organik madde iletiminin turgor basıncının düşük olduğu kaynaktan yüksek olduğu havuza doğru gerçekleştiğini belirten ifade yanlıştır; akış yüksek basınçtan düşük basınca doğrudur.
Basınç-Akış Teorisi'ne göre, soymuk borularındaki (floem) sıvı akışı, turgor basıncının yüksek olduğu 'kaynak' (source) bölgesinden, turgor basıncının düşük olduğu 'havuz' (sink) bölgesine doğru gerçekleşir. İletimin düşük basınçtan yüksek basınca doğru olduğunu savunan ifade bu nedenle hatalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Kaynak bölgesindeki olayları analiz etme
Kaynakta şeker yüklenmesi ozmotik basıncı artırır, bu da ksilemden su çekerek turgor basıncını yükseltir.
Sıvı akışının itici gücü olan yüksek basınç bölgesini belirlemek için gereklidir.
2
Havuz bölgesindeki olayları analiz etme
Havuzda şeker boşaltılması ozmotik basıncı düşürür, su ksileme geri döner ve turgor basıncı azalır.
Akışın varış noktasındaki düşük basınç bölgesini belirlemek için gereklidir.
3
Basınç farkına bağlı akış yönünü belirleme
Sıvı, turgor basıncının yüksek olduğu kaynaktan, turgor basıncının düşük olduğu havuz bölgesine doğru akar.
Basınç-akış teorisinin temel çalışma prensibi budur.

Anahtar Kavram

Basınç-Akış Teorisi ve Turgor Basıncı Gradyanı
Soru 11Soru →

Bitkilerde fotosentez ürünlerinin soymuk borularında (floem) taşınmasını açıklayan 'basınç-akış teorisi'ne göre gerçekleşen aşağıdaki olayları, ilk gerçekleşenden son gerçekleşene doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Basınç-akış teorisine göre sıralama; şekerin kaynak hücreden yüklenmesi, ksilemden floeme su geçişi, turgor basıncı etkisiyle kitle akımı ve şekerin havuzda boşaltılarak suyun ksileme dönmesi şeklindedir.
Basınç-akış teorisi, aktif taşıma ile floeme şeker yüklenmesi, buna bağlı ozmotik emme ile su girişi, oluşan turgor basıncıyla sıvının kitle akımı ve son olarak havuzda şekerin boşaltılmasıyla suyun ksileme dönmesi basamaklarını takip eder.

Adım Adım Çözüm

1
Yükleme evresini belirleme
Glikoz (sükroz), kaynak hücreden floemdeki kalburlu borulara aktif taşıma ile yüklenir.
Taşıma mekanizmasının başlayabilmesi için önce boru içindeki derişimin artması gerekir.
2
Ozmotik etkileri değerlendirme
Kalburlu borulardaki ozmotik basınç artar ve komşu ksilemden su, ozmosla floeme geçer.
Derişim artışı su potansiyelini düşürerek suyun geçişini zorunlu kılar.
3
Basınç farkı ve hareketi inceleme
Giren suyun yarattığı turgor basıncı, floem öz suyunu havuz hücrelerine (kök, meyve vb.) doğru iter (Kitle akımı).
Sıvılar basınç farkının olduğu sistemlerde yüksek basınçtan düşük basınca doğru akar.
4
Boşaltma ve geri dönüşü belirleme
Şeker havuz hücrelerine geçer, floemdeki su ise tekrar ksileme dönerek çevrimi tamamlar.
Şeker ayrılınca su potansiyeli yükselir ve su ksileme geri geçer.

Anahtar Kavram

Basınç-Akış Teorisi (Pressure-Flow Hypothesis)
Soru 12Soru →

Bitkilerde fotosentez ürünlerinin kaynak hücreden havuz hücreye taşınma sürecinde (basınç-akış teorisi) gerçekleşen aşağıdaki olayları, meydana geliş sırasına göre düzenleyiniz.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Bitkilerde organik madde taşınması; şekerlerin kalburlu borulara yüklenmesi, ksilemden su girişiyle basıncın artması, kütle akışı ve son olarak havuz hücrede şekerin boşaltılarak suyun ksileme geri dönmesi sırasıyla gerçekleşir.
Basınç-akış teorisine göre süreç, şekerlerin aktif yüklenmesiyle (1) başlar, bunu suyun osmozla girişi (2) takip eder. Oluşan basınç farkı akışı (3) sağlar ve havuzda şekerin boşaltılmasıyla su ksileme (4) döner.

Adım Adım Çözüm

1
Kaynak hücreden kalburlu boruya şeker yüklemesi yapılır.
Kalburlu boru hücrelerinin osmotik basıncı artar.
Aktif taşıma ile sükroz derişimi yükseltilerek su çekme kuvveti oluşturulur.
2
Ksilemden phloeme su girişi gerçekleşir.
Hidrostatik (turgor) basınç artışı sağlanır.
Yoğunluk farkından dolayı H2OH_2O molekülleri osmozla kalburlu boruya geçer.
3
Basınç farkı ile kütle akışı (bulk flow) tetiklenir.
Organik maddeler havuz hücreye doğru taşınır.
Kaynak ve havuz bölgeleri arasındaki basınç gradiyenti akışı sağlar.
4
Şekerler havuz hücreye boşaltılır ve su ksileme geri döner.
Soymuk borusundaki basınç düşer.
Çözünen madde miktarı azaldığı için su potansiyeli artar ve su ksileme geri verilir.

Anahtar Kavram

Basınç-Akış Teorisi (Pressure-Flow Hypothesis)
Bitkilerde Organik Madde Taşınması Alıştırma Soruları — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin