Examkin

Tevhit

6 soru

Tüm türler6Çoktan seçmeli3Eşleştirme3
Soru 1Soru →

Aşağıda verilen tevhit inancının boyutlarını, karşılarında yer alan en uygun tanımlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Tevhid-i Rububiyyet
Tevhid-i Uluhiyyet
Tevhid-i Esmâ ve Sıfat

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Tevhid-i Rububiyyet kavramı evreni yaratan ve yöneten tek güç olma inancıyla; Tevhid-i Uluhiyyet yalnızca Allah'a ibadet etme inancıyla; Tevhid-i Esmâ ve Sıfat ise O'nun isim ve sıfatlarında benzersiz olması inancıyla eşleşir.
Tevhid inancı; Rububiyyet, Uluhiyyet ve Esmâ-Sıfat tevhidi olmak üzere üç temel boyutta incelenir. Rububiyyet tevhidi Allah'ın yaratıcı ve yönetici otoritesini; Uluhiyyet tevhidi yalnızca O'na ibadet edilmesi gerektiğini; Esmâ ve Sıfat tevhidi ise O'nun isim ve sıfatlarında eşsiz olduğunu ifade eder. Bu eşleştirmeler bu tanımları tam olarak karşılamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Tevhid-i Rububiyyet kavramının tanımını belirleme
Rububiyyet, Rab sıfatından gelir ve yaratma, besleme, yönetme anlamlarını taşır. Bu tanım, evreni yaratan ve kurallar koyan tek otoritenin Allah olduğu inancıyla eşleşir.
Rububiyyet kavramının etimolojik ve ıstılahi anlamını doğru tespit etmek.
2
Tevhid-i Uluhiyyet kavramının tanımını belirleme
Uluhiyyet, ilahlık sıfatından gelir ve ibadete layık tek varlık olmayı ifade eder. Bu tanım, kulluğun yalnızca Allah'a yapılması inancıyla eşleşir.
Uluhiyyet kavramının ibadet ve kulluk ilişkisini kurmak.
3
Tevhid-i Esmâ ve Sıfat kavramının tanımını belirleme
Esmâ ve sıfatlar, Allah'ın isim ve sıfatlarının birliğini ve O'na denk hiçbir varlığın olmadığını ifade eder.
Esmâ ve sıfat kavramlarının tevhitteki yerini kavramak.

Anahtar Kavram

Tevhit
Soru 2Soru →

Ayetlerde yer alan tevhit vurgularını doğru kavramak, tevhidin boyutlarını anlamak açısından önem arz etmektedir.

Buna göre, sol sütunda verilen ayet meallerini sağ sütundaki ilgili tevhit boyutlarıyla eşleştirdiğinizde doğru eşleşme nasıl olmalıdır?

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

"De ki: 'Eğer biliyorsanız söyleyin: Her şeyin egemenliği ve yönetimi (melekûtu) elinde olan, kendisi her şeyi koruyup kollayan fakat kendisine karşı kimsenin korunup sığınılamayacağı kimdir?' Onlar, 'Allah'tır' diyecekler." (Mü'minûn Suresi, 88-89. ayetler)
"De ki: 'Şüphesiz benim namazım, ibadetlerim, hayatım ve ölümüm âlemlerin Rabbi olan Allah içindir. O'nun hiçbir ortağı yoktur.'" (En'âm Suresi, 162-163. ayetler)
"...O’nun benzeri hiçbir şey yoktur. O, hakkıyla işitendir, hakkıyla görendir." (Şûrâ Suresi, 11. ayet)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki egemenlik ve koruyuculuk ayeti Tevhid-i Rubûbiyyet ile, ibadetlerin yalnızca Allah'a sunulması ayeti Tevhid-i Ulûhiyyet ile, benzerinin olmaması ayeti ise Tevhid-i Zât ile eşleşir.
Sol sütundaki ayetlerin ana vurguları analiz edildiğinde; egemenlik, koruyuculuk ve yönetim (melekût) ifadelerinin Allah'ın fiilleri olan rubûbiyyeti; namaz, kurban ve ibadetlerin yalnızca O'na adanması ifadesinin uluhiyyeti; benzerinin olmaması ifadesinin ise zâtının birliğini (Tevhid-i Zât) yansıttığı görülür. Bu durum doğru eşleşmeleri belirler.

Adım Adım Çözüm

1
Ayet meallerindeki anahtar kelimeleri ve teolojik odak noktalarını belirleme
Birinci ayette 'egemenlik, yönetim ve koruma' (melekût); ikinci ayette 'namaz, kurban ve hayatın Allah için olması' (ibadet); üçüncü ayette ise 'benzerinin olmaması' kavramları tespit edildi.
Tevhidin boyutlarını (Zât, Rubûbiyyet, Ulûhiyyet) doğru belirleyebilmek için ayetlerin odaklandığı temel kavramları ayrıştırmak gerekir.
2
Tespit edilen kavramları tevhit boyutlarıyla ilişkilendirme
Egemenlik ve yönetim Rubûbiyyet (yaratma ve idare etme) ile; namaz ve kulluk Ulûhiyyet (ibadet) ile; benzerinin olmaması ise Tevhid-i Zât (zâti benzersizlik) ile eşleşti.
Tevhidin her bir boyutu Allah'ın farklı niteliklerine (zâtı, fiilleri/yaratması, ibadete layık oluşu) karşılık gelir.
3
Elde edilen eşleşmeleri doğrulama ve çeldirici unsurları eleme
Doğru eşleşme: left_1 - right_1, left_2 - right_2, left_3 - right_3 olarak belirlendi. İkinci ayetteki 'Rab' kelimesine aldanıp rubûbiyyete gitme yanılgısı elendi.
İbadet ve kulluk eylemi doğrudan uluhiyyet kapsamındadır; ayette geçen yan kavramlar (Rab sıfatı gibi) yanıltıcı olmamalıdır.

Anahtar Kavram

Tevhit ve Boyutları (Tevhid-i Zât, Tevhid-i Rubûbiyyet, Tevhid-i Ulûhiyyet)
Soru 3Soru →

"De ki: Şüphesiz benim namazım, ibadetlerim, hayatım ve ölümüm hepsi âlemlerin Rabbi olan Allah içindir. O'nun hiçbir ortağı yoktur..." (En'âm suresi, 162-163. ayetler)

Bu ayetler doğrultusunda tevhit inancı ile ilgili;

I. İbadetlerin yalnızca Allah'a has kılınması gerektiğini belirterek uluhiyyet tevhidiyle doğrudan ilişkilidir.
II. Allah'ın âlemlerin Rabbi olduğunu beyan ederek O'nun rububiyyet sıfatında tek olduğunu vurgulamaktadır.
III. İbadetlerin ve hayatın merkezine Allah rızası dışındaki beklentileri (riya / şirk-i hafi) yerleştirmenin uluhiyyet tevhidine zarar vermeyeceğini savunur.

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve II

Cevap

I ve II yargılarına ulaşılabilir
Doğru olan 'I ve II' yargılarıdır. Ayette ibadetlerin yalnızca Allah'a has kılınması 'namazım, ibadetlerim... Allah içindir' ifadesiyle uluhiyyet tevhidini; Allah'ın âlemlerin Rabbi olduğu vurgusu ise O'nun evreni yönetmedeki tekliğini belirterek rububiyyet tevhidini açıklar. Üçüncü öncüldeki gizli şirk veya riyanın tevhit inancına zarar vermeyeceği iddiası yanlıştır; zira ibadetlerin ihlasla sadece Allah rızası için yapılması tevhidin temel gereğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Ayet metninin birinci kısmını analiz etme
Ayette geçen 'namazım, ibadetlerim, hayatım ve ölümüm hepsi âlemlerin Rabbi olan Allah içindir' ifadesi incelendiğinde, ibadetin sadece Allah'a yöneltilmesi gerektiği görülür. Bu durum uluhiyyet tevhidine (ibadette Allah'ı birlemeye) işaret ettiğinden birinci öncül doğrudur.
Tevhidin ibadet boyutuyla ilişkisini tespit etmek.
2
Ayet metninin ikinci kısmını analiz etme
Ayetteki 'âlemlerin Rabbi' ifadesi, Allah'ın yaratıcı, yönetici ve rızık verici otorite olduğunu gösterir. Bu da rububiyyet tevhidi (yaratmada ve evreni yönetmede Allah'ı birleme) ile doğrudan ilgili olduğundan ikinci öncül doğrudur.
Tevhidin yaratma ve yönetme boyutuyla ilişkisini tespit etmek.
3
Üçüncü öncülün tevhit ve şirk ilişkisi bağlamında değerlendirilmesi
Ayette 'O'nun hiçbir ortağı yoktur' denilerek şirk reddedilmektedir. İbadetlerde riya (gösteriş) yapmak gizli şirk (şirk-i hafi) kabul edilir ve bu durum ibadetin yalnızca Allah rızası için yapılması ilkesini (uluhiyyet tevhidi) doğrudan zedeler. Bu nedenle üçüncü öncül yanlıştır.
Riya ve gizli şirkin tevhit inancı üzerindeki etkisini belirlemek.

Anahtar Kavram

Tevhit (Uluhiyyet ve Rububiyyet Boyutları) ile Şirk İlişkisi
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 4Soru →

"O, yeri sizin için bir döşek, göğü de bir bina yapan, gökten su indirip onunla size rızık olarak çeşitli ürünler çıkarandır. Öyleyse siz de bile bile Allah'a ortaklar koşmayın." (Bakara suresi, 22. ayet)

Bu ayette yer alan tevhit vurgularıyla ilgili,

I. Evrendeki yaratma ve rızık verme gibi fiiller üzerinden Allah'ın rububiyyetine dikkat çekilmiştir.
II. Allah'tan başka varlıklara kulluk edilmemesi istenerek uluhiyyette tevhit vurgulanmıştır.
III. İbadetlerde gösterişten uzak durulması gerektiği belirtilerek gizli şirke (riya) karşı doğrudan bir uyarı yapılmıştır.

yargılarından hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve II

Cevap

I ve II yargılarını içeren seçenek doğrudur.
Ayette yer alan 'yeri sizin için bir döşek, göğü bir bina yapan, gökten su indirip rızık çıkaran' ifadeleri Allah'ın yaratma, yaşatma ve yönetme fiillerine işaret ettiği için O'nun rububiyyetini doğrular. Ayetin devamındaki 'Allah'a ortaklar koşmayın' uyarısı ise ibadetin yalnızca O'na yapılmasını emrettiği için uluhiyyette tevhidi vurgular. Bu yüzden I ve II numaralı öncülleri içeren seçenek doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Ayetin ilk kısmında yer alan yaratılış ve rızık eylemlerini kavramsal olarak analiz etmek
Yeri döşek, göğü bina yapma ve gökten yağmur indirip rızık çıkarma fiillerinin, Allah'ın yaratma ve evreni idare etme sıfatı olan 'rububiyyet' ile ilişkili olduğu belirlenir.
Birinci öncülün doğruluğunu test etmek için ilahi fiillerin rububiyyet kapsamına girdiğini saptamak gerekir.
2
Ayetin son bölümünde yer alan ortak koşmama uyarısını incelemek
Allah'a ortak koşulmaması yönündeki uyarının, ibadetin yalnızca O'na yapılması gerektiğini savunan 'uluhiyyet' tevhidi ile örtüştüğü tespit edilir.
İkinci öncülün doğruluğunu test etmek ve tevhidin ibadet boyutunu doğrulamak için.
3
Üçüncü öncülde sunulan gizli şirk/gösteriş kavramının ayette doğrudan geçip geçmediğini kontrol etmek
Ayette genel manada Allah'a eş ve ortak (endâd) koşmaktan sakınılması emredilmektedir. Amellerdeki gösteriş (riya) veya gizli şirk konusunda doğrudan bir vurgu bulunmadığı anlaşılır.
Üçüncü öncülün elenmesi gerektiğini belirleyip seçenekleri sadeleştirmek için.
4
Elde edilen verileri birleştirerek nihai yargıya varmak
I ve II numaralı yargıların doğru, III numaralı yargının ise yanlış olduğu kesinleşir.
Doğru yargı kombinasyonunu içeren seçeneğe ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Tevhidin uluhiyyet ve rububiyyet boyutlarının tespiti ile şirk uyarısının yorumlanması
Soru 5Soru →

İslam inancının temelini oluşturan tevhit ilkesi; Allah'ın zatı, sıfatları, fiilleri ve ibadete layık olması yönüyle birlenmesini ifade eder. Buna göre, sol sütunda verilen ayet meallerini sa�� sütunda verilen tevhit boyutlarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

"O’nun benzeri hiçbir şey yoktur. O, hakkıyla işitendir, hakkıyla görendir." (Şûrâ Suresi, 11. ayet)
"Allah’a ibadet edin ve O’na hiçbir şeyi ortak koşmayın..." (Nisâ Suresi, 36. ayet)
"Andolsun ki onlara, 'Gökleri ve yeri yaratan, güneşi ve ayı buyruğu altında tutan kimdir?' diye sorsan, mutlaka 'Allah' derler..." (Ankebût Suresi, 61. ayet)

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Şûrâ Suresi 11. ayet zât ve sıfatlarda tevhit ile; Nisâ Suresi 36. ayet uluhiyyette (ibadette) tevhit ile; Ankebût Suresi 61. ayet ise rububiyyette (yaratma ve yönetimde) tevhit ile eşleşmelidir.
Şûrâ Suresi 11. ayetteki benzersizlik vurgusu zât ve sıfatlarda tevhidi; Nisâ Suresi 36. ayetteki ibadet vurgusu uluhiyyette tevhidi; Ankebût Suresi 61. ayetteki yaratma vurgusu ise rububiyyette tevhidi açıklar.

Adım Adım Çözüm

1
Ayetlerin içeriklerini ve vurguladıkları temel konuları analiz edin.
Birinci ayet Allah'ın benzerinin olmamasını, ikinci ayet ibadette ortak koşmamayı, üçüncü ayet ise yaratma ve kozmik düzeni yönetmeyi konu edinmektedir.
Tevhidin farklı boyutlarının hangi kavramsal çerçevelere girdiğini belirlemek için ayetlerin ana temalarını saptamak gerekir.
2
Her bir ayetin konusunu tevhidin Rububiyyet, Uluhiyyet ve Zât-Sıfat boyutlarıyla eşleştirin.
Allah'ın eşsizliği zât ve sıfat boyutuna, ibadetin tekliği uluhiyyet boyutuna, yaratma ve evreni idare etme ise rububiyyet boyutuna karşılık gelir.
Tevhit terimlerinin MEB müfredatındaki tanımları ile ayet meallerindeki anahtar kelimelerin anlamsal ilişkisini kurmak doğru eşleştirmeyi sağlar.

Anahtar Kavram

Tevhit inancının boyutları (Rububiyyet, Uluhiyyet, Zât ve Sıfat)
Soru 6Soru →

En'âm suresi 102. ayetinde şöyle buyrulmaktadır:

'İşte Rabbiniz Allah budur. O'ndan başka ilah yoktur. O, her şeyin yaratıcısıdır. Öyleyse O'na kulluk edin. O, her şeye vekildir.'

Bu ayetten hareketle;

I. O'ndan başka ilah olmaması
II. Her şeyin yaratıcısı olması
III. Yalnızca O'na kulluk edilmesi

durumlar��ndan hangileri doğrudan tevhidin uluhiyyet boyutu ile ilgilidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve III

Cevap

İlahlık ve ibadet edilmeye layık tek varlık olma durumlarını içeren uluhiyyet boyutu ile ilgili olan ifadeler 'I ve III' seçeneğinde doğru verilmiştir.
Uluhiyyet, Allah'ın ilah olmasını, ibadet edilmeye layık tek varlık olmasını ifade eder. Ayette geçen 'O'ndan başka ilah yoktur' ifadesi ilahlığı, 'Öyleyse O'na kulluk edin' ifadesi ise ibadeti belirttiği için doğrudan uluhiyyet boyutu ile ilgilidir. 'O, her şeyin yaratıcısıdır' ifadesi ise yaratma fiiliyle ilgili olduğundan rububiyyet kapsamına girer. Dolayısıyla doğru yanıt uluhiyyet boyutunu eksiksiz gösteren 'I ve III' olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Ayet metnindeki ifadeleri teolojik açıdan tasnif etmek.
Ayette geçen 'O'ndan başka ilah yoktur' ve 'O'na kulluk edin' ifadeleri ilahlık ve ibadet ile ilişkiliyken; 'O, her şeyin yaratıcısıdır' ve 'O, her şeye vekildir' ifadeleri yaratma ve idare etme ile ilgilidir.
Tevhidin boyutlarını doğru belirlemek için ayetteki kavramsal vurguların ayırt edilmesi gerekir.
2
Uluhiyyet kavramının tanımı ve kapsamı ile öncülleri eşleştirmek.
Uluhiyyet, Allah'ın ilah olması, ibadete layık tek varlık olması demektir. Bu doğrultuda 'O'ndan başka ilah olmaması' (I) ve 'Yalnızca O'na kulluk edilmesi' (III) doğrudan uluhiyyet kapsamındadır.
Uluhiyyet boyutuna giren durumları doğru belirlemek hedeflenir.
3
Rububiyyet kapsamındaki öncülü eleyerek sonuca ulaşmak.
'Her şeyin yaratıcısı olması' (II) Allah'ın yaratma, besleme, evreni idare etme (Rab) sıfatıyla ilgili olduğundan rububiyyet boyutundadır ve uluhiyyet sorulduğu için elenir. Böylece uluhiyyet ile ilgili olanların I ve III olduğu kesinleşir.
Rububiyyet ile uluhiyyet kavramları arasındaki farkı netleştirerek çeldiriciyi elemek amaçlanır.

Anahtar Kavram

Tevhidin Boyutları (Uluhiyyet ve Rububiyyet)
Tahmini Süre:2m 0s
Tevhit Alıştırma Soruları — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin