Edebiyat Bilgi ve Kuramları

Türk edebiyatında şiirler, işledikleri konulara ve okuyucuda uyandırdıkları etkilere göre farklı türlere ayrılır. Aşağıda verilen şiir türlerini, bu türlerin temel niteliklerini açıklayan tanımlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Aşağıdaki dizelerin sonlarındaki ahenk unsurlarını (koyu yazılan bölümleri) temsil ettikleri kavramlarla eşleştiriniz.

Bizim elde bahar olur, yaz olur
Göllerin üstünde ördek, kaz olur

Bu dizelerdeki kafiye (uyak) türü aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıdaki dizelerde yer alan ahenk unsurlarını dikkate alarak, sol sütundaki kavramları sağ sütundaki uygun tanımlarla eşleştiriniz.

Örnek Dizeler:
*Dağlar var, dumanı tütmez,*
*Kuşlar var, dalında ötmez.*

Gümüş bir dumanla kapandı her yer,
Yer ve gök bu akşam yayla dumanı.
Sürüler, çeşmeler, sarı çiçekler,
Beyaz kar, yeşil çam yayla dumanı.

Bu dizelerin tema ve içerik özellikleri dikkate alındığında aşağıdaki şiir türlerinden hangisine örnek olduğu söylenebilir?

Türk edebiyatında şiirlerin dış yapı özelliklerine, kafiye düzenlerine ve ölçülerine göre aldığı isme "nazım biçimi"; şiirlerin işlediği konuya ve temasına göre aldığı isme ise "nazım türü" denir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir nazım biçimi değil, nazım türüdür?

Türk edebiyatında şiirler; kafiye örgüsü, ölçüsü ve birim değeri gibi dış yapı özelliklerine göre 'nazım biçimi'; işledikleri konulara göre ise 'nazım türü' olarak adlandırılır. Aşağıda verilen terimleri ait oldukları doğru tanımlarla eşleştiriniz.

Türk edebiyatında şiirler hem dış yapılarına (ölçü, kafiye düzeni, birim sayısı) hem de işledikleri konulara göre sınıflandırılır. Şiirin dış yapısına göre aldığı isme 'nazım biçimi' (nazım şekli), işlediği konuya göre aldığı isme ise 'nazım türü' denir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bir 'nazım türü'nü ifade etmektedir?

Türk edebiyatında şiirler; ölçü, uyak düzeni ve birim sayısı gibi dış yapı özelliklerine göre "nazım biçimi", işledikleri konulara göre ise "nazım türü" olarak adlandırılır. Buna göre, sol sütunda verilen kavramları sağ sütundaki uygun tanımlarla eşleştiriniz.

Benden selam olsun Bolu Beyi'ne
Çıkıp şu dağlara yaslanmalıdır
Ok gıcırtısından kalkan sesinden
Dağlar gümbür gümbür seslenmelidir

Bu dörtlük; 11'li hece ölçüsü, dörtlük nazım birimi ve kendine has kafiye düzeniyle yazıldığı için bir koşma örneğidir. Ancak şiirde yiğitlik, savaş ve kahramanlık konusu işlendiği için bu şiir aynı zamanda bir koçaklama olarak adlandırılır.

Bu bilgilere dayanarak "koşma" ve "koçaklama" kavramlarının edebiyattaki karşılıkları aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

Türk edebiyatında şiirler dış yapılarına (nazım biçimi) ve konularına (nazım türü) göre farklı isimler alırlar. Aşağıdaki edebî terimleri, ait oldukları kavramsal açıklamalarla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Teşhis (kişileştirme), insan dışı varlıklara insana özgü özellikler verme sanatıdır.

Buna göre aşağıdaki dizelerin hangisinde teşhis sanatı kullanılmıştır?

"Ağlarım hâtıra geldikçe gülüştüklerimiz."

Bu dizede yer alan edebi sanat aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıdaki dizelerde kullanılan baskın söz sanatlarını, sağ sütundaki kavramlarla eşleştiriniz.

Bin atlı akınlarda çocuklar gibi şendik
Bin atlı o gün dev gibi bir orduyu yendik

Yahya Kemal Beyatlı'ya ait bu dizelerde yer alan "çocuklar gibi" ve "dev gibi" ifadelerinde görülen edebi sanat aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıda verilen dizeleri, bu dizelerde öne çıkan edebi sanatlarla uygun şekilde eşleştiriniz.

"Dünya bir han, konan göçer."

Bu dizede dünya kavramı; gelip geçicilik ve kısa süreli kalınan bir yer olması yönüyle bir "han"a benzetilmiştir.

Buna göre, bu dizede başvurulan edebi sanat aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıdaki dizelerde ağır basan söz sanatlarını, verilen kavramlarla doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Aşağıdaki sol sütunda verilen şiir dizelerini, sağ sütunda yer alan ahenk unsurları (uyak ve redif türleri) ile doğru şekilde eşleştiriniz.

(Sahne loş bir ışıkla aydınlatılmıştır. Arka planda yıkık dökük bir kale duvarı dekoru göze çarpar. Yaşlı adam, elindeki eski feneri masanın üzerine bırakır ve seyircilere dönerek derin bir iç çeker.)

YAŞLI ADAM — *(Kendi kendine, yavaş ve düşünceli bir sesle)* Yıllar... Bir nehir gibi akıp gitti bu vadiden. Kimse durduramadı onu. Ben mi? Ben sadece kıyısında durup gidenleri izleyen bir gölgeydim. Şimdi bu viranede, geçmişin hayaletleriyle baş başayım. *(Bir an duraklar, elini alnına götürür ve gözlerini kapatır. Yüzündeki çizgiler derinleşir. Sonra aniden kapının çalınmasıyla irkilir. Kapıya doğru yönelirken söylenmeye devam eder.)* Kim olabilir bu saatte? Belki de beklenen son misafir...
*(Kapıyı açar, içeriye ıslak kıyafetleriyle genç bir adam girer. Genç adam titremektedir.)*

GENÇ ADAM — Sığınacak bir yer arıyordum. Dışarıda kıyamet kopuyor.

YAŞLI ADAM — *(Alaycı bir gülümsemeyle)* Kıyamet dışarıda değil evlat, içeride koptu koptu da külleri kaldı geriye. Geç, otur şöyle.

Bu tiyatro metni ve içerdiği terimler ile yapı unsurları göz önünde bulundurulduğunda, aşağıdakilerden hangisi yanlıştır?