Examkin

Soru

Zorluk: Çok zorŞiirde Ahenk Unsurları (Ölçü, Kafiye, Redif)

Aşağıdaki sol sütunda verilen şiir dizelerini, sağ sütunda yer alan ahenk unsurları (uyak ve redif türleri) ile doğru şekilde eşleştiriniz.

  • Cihanda âşık-ı nâlâna yâr olan kalmaz
    Bu derd-i hicre tabîb-i nigâr olan kalmaz    Zengin uyak ve kelime hâlinde redif
  • Sabahtan uğradım ben bir güzele
    Sözlerin benzettim taze gazele
    Dökülmüş yapraklar kalmış gazele    Cinaslı uyak
  • Çınla ey temiz su, süzülerek ak
    Dalgalarından bize bir ışık yak    Tunç uyak
  • Üstümüzden gelen boran kış gibi
    Yavru şahin pençesinde kuş gibi
    Gözüm yaşı akar gider yaş gibi    Yarım uyak ve kelime hâlinde redif

Cevap

İlk beyit zengin uyak ve kelime hâlinde redif içeren ifadeyle; ikinci dörtlük cinaslı uyakla; üçüncü beyit tunç uyakla; dördüncü dörtlük ise yarım uyak ve kelime hâlinde redif içeren ifadeyle eşleşmelidir.
Dizeler doğru ahenk kurallarına göre analiz edildiğinde; birinci beyitte üç ses değerindeki benzerlik zengin kafiyeyi ve tekrarlanan söz grubu redifi; ikinci dörtlükte sesteşlik cinaslı kafiyeyi; üçüncü beyitte tam kelime içermesi tunç kafiyeyi; son dörtlükte tek ünsüz benzerliği ise yarım kafiyeyi ve edat redifini vermektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Dizelerin sonlarındaki kelimeleri ve ekleri belirleyerek kök ile ek ayrımı yapmak.
Dizelerdeki sözcüklerin kökleri ve ekleri (veya dize sonundaki edat gibi bağımsız sözcükler) analiz edilerek kafiye ve redif sınırları netleştirilir.
Şiirlerde ahenk unsurlarının doğru tespit edilmesi için öncelikle kelime sınırlarının ve eklerin görevlerinin belirlenmesi gerekir.
2
Dize sonlarında yer alan ve aynı görev/anlamda olan ek veya kelimeleri (redifleri) saptamak.
Birinci beyitteki "olan kalmaz" öbeklerinin ve dördüncü dörtlükteki "gibi" kelimelerinin redif olduğu; ikinci ve üçüncü örneklerde ise redif bulunmadığı anlaşılır.
Uyak aramadan önce varsa rediflerin elenmesi, yanlış ses benzerliklerinin uyak olarak değerlendirilmesini önler.
3
Köklerde kalan ortak seslerin sayısını ve niteliğini inceleyerek uyak türlerini belirlemek.
İlk örnekte uzun ünlü a^\hat{a} (iki ses) ve rr sesleriyle üç seslik zengin uyak; ikinci örnekte sesteş sözcüklerle cinaslı uyak; üçüncü örnekte kelimenin diğerinin içinde yer almasıyla tunç uyak; son örnekte ise tek ünsüz benzerliğiyle yarım uyak belirlenir.
Uyak türleri, ortak seslerin sayısı, niteliği ve sözcüklerin anlam ilişkilerine göre sınıflandırılır.

Anahtar Kavram

Şiirde Ahenk Unsurları (Uyak ve Redif Türleri)
Bu soruyu puanla

Konular

Şiirde Ahenk Unsurları (Ölçü, Kafiye, Redif)

Bu konudan daha fazla soru