Tanzimat II. Dönem Edebiyatı ve Sanatçıları

24 soru

Soru 1Soru

Tanzimat Dönemi Türk edebiyatında, birinci ve ikinci kuşak sanatçıları arasında edebi anlayış, dil ve sanatsal amaçlar bakımından belirgin farklar bulunmaktadır. İkinci dönem sanatçıları, siyasi ve sosyal koşulların da etkisiyle "sanat için sanat" ilkesine yönelmiş; bireysel temaları, daha ağır bir dili ve Batılı biçimleri benimsemişlerdir.

Buna göre, aşağıda verilen sanatçı ve edebi yönelim/özellik eşleştirmelerinden hangisi Tanzimat II. Dönem edebi ortamı ve sanatçıları ile ilişkilendirilemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Şinasi - Klasisizm akımının etkisiyle akıl ve kanun gibi kavramları şiire taşımış, ilk Türkçe tiyatro eseri olan Şair Evlenmesi'ni yazarak edebi türlerin ilk örneklerini vermiştir.

Cevap

Şinasi'nin edebi yönelim ve eserlerinin anlatıldığı, Tanzimat I. Dönem sanatçısı olmasından dolayı Tanzimat II. Dönem ile ilişkilendirilemeyeceğini belirten seçenek.
Doğru cevap, Şinasi'nin Tanzimat I. Dönem sanatçısı olmasından ötürü bu seçenektir. Şinasi, dilde sadeleşmeyi, toplumsal konuları savunmuş ve ilk Türkçe tiyatro ile ilk özel gazeteyi çıkararak I. Dönem'in kurucu ilkelerini belirlemiştir. Bu özellikleri Tanzimat II. Dönem'in bireyselci, sanat için sanat odaklı edebi ortamıyla uyuşmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Tanzimat Dönemi şair ve yazarlarının ait oldukları dönemleri ve edebi özelliklerini analiz etmek.
Seçeneklerde yer alan Recaizade Mahmut Ekrem, Abdülhak Hamit Tarhan, Muallim Naci ve Samipaşazade Sezai'nin Tanzimat II. Dönem'e ait olduğu belirlenir. Şinasi ise Tanzimat I. Dönem sanatçısıdır.
Soruda hangi eşleştirmenin Tanzimat II. Dönem edebi ortamı ve sanatçılarıyla ilişkilendirilemeyeceği sorulmaktadır.
2
Dönem özellikleri ile sanatçıların eşleştirmelerini kontrol etmek.
Şinasi'nin Tanzimat I. Dönem sanatçısı olarak klasisizm etkisiyle akıl ve kanun gibi kavramları şiire taşıdığı ve ilk Türkçe tiyatro olan Şair Evlenmesi'ni yazdığı doğrudur ancak bu durum onu II. Dönem edebi ortamının bir parçası yapmaz.
Sanatçıların ait oldukları edebi dönemlerin doğru ayırt edilmesi, dönemler arasındaki zihniyet ve kadro farkının anlaşılması için gereklidir.

Anahtar Kavram

Tanzimat II. Dönem Edebiyatı ve Sanatçılarının Genel Özellikleri ve Edebi Kadrosu
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 2Soru

Tanzimat Dönemi'nin ikinci yarısında edebi kamuoyunu uzun süre meşgul eden ve Servet-i Fünun edebiyat��nın doğuşuna da zemin hazırlayan tartışmalardan biri, Hasan Asaf'ın bir şiirinde geçen 'abes' ve 'muktebes' sözcüklerinin kafiyeli olup olamayacağı meselesidir. Eski edebiyat taraftarlarınca bu iki sözcüğün yazılışındaki harf farklılığı (sin ve sad) nedeniyle kafiye oluşturamayacağı savunulurken, yeni edebiyat taraftarları ses benzerliğinin yeterli olduğunu ileri sürmüştür.

Bu edebi tartışma ve dönemin genel sanat anlayışı dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 'Kulak için kafiye' anlayışının kabul görmesiyle birlikte Türk şiirinde aruz ölçüsü tamamen terk edilmiş, hece ölçüsü ve sade Türkçe tek geçerli şiir dili haline gelmiştir.

Cevap

'Kulak için kafiye' anlayışının kabul görmesiyle birlikte Türk şiirinde aruz ölçüsün��n tamamen terk edildiğini ve sade dilin tek geçerli şiir dili haline geldiğini belirten seçenek söylenemez.
Tanzimat II. Döneminde Recaizade Mahmut Ekrem önderliğinde 'kafiye kulak içindir' anlayışı savunulmuş olsa da, bu yenilik şiirde aruz ölçüsünün tamamen terk edilmesine ve sade Türkçe ile hece ölçüsünün tek geçerli şiir dili olmasına yol açmamıştır. Dönem sanatçıları aruz ölçüsünü kullanmaya ve süslü, ağır bir dille yazmaya devam etmişlerdir.

Adım Adım Çözüm

1
Tanzimat II. Dönem edebi tartışmalarını analiz etmek.
Tanzimat II. Döneminde Recaizade Mahmut Ekrem ve Muallim Naci arasında 'kulak için kafiye' ve 'göz için kafiye' ekseninde büyük bir tartışma (Zemzeme-Demdeme) yaşandığı belirlenir.
Edebi tartışmanın temel niteliğini belirlemek.
2
Dönemin şiir dili ve ölçü özelliklerini incelemek.
Tanzimat II. Dönem sanatçılarının kulak için kafiyeyi benimsemelerine rağmen aruz ölçüsünü kullanmaya devam ettikleri ve ağır, süslü bir dille yazmaya devam ettikleri saptanır.
Kafiye anlayışındaki değişikliğin ölçü ve dil sadeleşmesine olan etkisini değerlendirmek.
3
Seçenekleri analiz ederek yanlış olan seçeneği işaretlemek.
Türk şiirinde aruzun tamamen terk edilip hecenin tek geçerli ölçü haline geldiği bilgisinin yanlış olduğu saptanır.
Soruda istenen söylenemez olan yargıya ulaşmak.

Anahtar Kavram

Tanzimat II. Dönem kafiye anlayışı, edebi tartışmalar ve biçim özellikleri
Soru 3Soru

Türk edebiyatının Batılılaşma evresinde, Tanzimat'ın ikinci kuşağında yer alan temsilciler şiir, tiyatro ve anlatı türlerinde yapısal ve kuramsal yeniliklere imza atmışlardır. Bu doğrultuda, verilen sanatçılar ile onların Türk edebiyatına kazandırdıkları yenilikçi edebi özellikleri ve yaklaşımları eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Recaizade Mahmut Ekrem
Abdülhak Hamit Tarhan
Muallim Naci
Samipaşazade Sezai

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Recaizade Mahmut Ekrem ile şiir konusunu genişleten ve kulak için kafiyeyi savunan ifade; Abdülhak Hamit Tarhan ile metafizik ürperti ve ölüm temalarını getiren Şair-i Azam nitelemesi; Muallim Naci ile eski şiir estetiğini tamamen reddetmeden göz için kafiyeyi savunan ifade; Samipaşazade Sezai ile ise Küçük Şeyler eseri üzerinden Batılı anlamda ilk kısa hikaye niteliği eşleşmelidir.
Tanzimat II. Dönem sanatçılarının edebi özellikleri ve getirdikleri yenilikler doğru eşleştirilmiştir. Recaizade Mahmut Ekrem şiirde 'kulak için kafiye' ve geniş konu yelpazesini savunmuş; Abdülhak Hamit Tarhan metafizik konulara yönelerek kuralları yıkmış; Muallim Naci gelenekle bağı koparmadan 'göz için kafiye'yi müdafaa etmiş; Samipaşazade Sezai ise Küçük Şeyler ile realizmi hikayede uygulamıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Sanatçıların edebi görüşlerini ve teorik yaklaşımlarını analiz edin.
Recaizade Mahmut Ekrem'in 'kulak için kafiye' ve şiir konusunu 'güzel olan her şey' olarak belirleme ilkeleri ile Muallim Naci'nin 'göz için kafiye' ve ölçülü yenilik savunuculuğu tespit edilir.
Tartışmalı ve teorik görüşler, Tanzimat II. Dönem şiir anlayışını belirleyen en temel ayrım noktalarıdır.
2
Sanatçıların Türk şiirine ve nesrine getirdikleri tematik ve türsel yenilikleri değerlendirin.
Abdülhak Hamit Tarhan'ın metafizik temaları ve ölüm konusunu şiire taşıdığı, Samipaşazade Sezai'nin ise Küçük Şeyler eseri ile Batılı anlamda kısa öykünün temelini attığı görülür.
Türsel ve tematik yenilikler sanatçıların belirgin edebi kimliklerini oluşturur.
3
Elde edilen edebi kimlikleri sanatçı isimleriyle birebir eşleştirerek kontrol edin.
Recaizade Mahmut Ekrem - kulak için kafiye/şiirin konusunu genişletme; Abdülhak Hamit Tarhan - metafizik ürperti/Şair-i Azam; Muallim Naci - göz için kafiye/eskiyi tümüyle reddetmeme; Samipaşazade Sezai - Küçük Şeyler/Batılı kısa hikaye eşleşmesi tam olarak doğrulanır.
Tüm sanatçı-özellik eşleşmelerinin hatasız olduğundan emin olunarak doğru sonuca ulaşılır.

Anahtar Kavram

Tanzimat II. Dönem sanatçılarının edebi özellikleri, eserleri ve estetik görüşleri
Soru 4Soru

Tanzimat edebiyatının ikinci kuşağında yer alan sanatçılar; devrin siyasi koşullarının etkisiyle toplumsal meselelerden uzaklaşarak bireysel temalara yönelmiş ve sanatsal üslubu ön plana çıkarmışlardır. Bu dönemde şiir, roman ve tiyatro gibi türlerde Batılı tarzda yeni arayışlara gidilmiştir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi bu dönemde eser veren sanatçıların edebi anlayışlarını ve çalışmalarını yansıtan bir açıklama değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Abdülhak Hamit Tarhan, tiyatro eserlerinde sahne tekniğinin kusursuzluğuna ve halkın kolayca anlayabileceği sade bir dil kullanımına öncelik vermiştir.

Cevap

Abdülhak Hamit Tarhan'ın tiyatro eserlerinde sahne tekniğinin kusursuzluğuna ve halkın kolayca anlayabileceği sade bir dil kullanımına öncelik verdiğini belirten açıklama
Abdülhak Hamit Tarhan'ın tiyatro eserlerinde sahne tekniğinin kusursuzluğuna ve halkın kolayca anlayabileceği sade bir dil kullanımına öncelik verdiğini iddia eden açıklama yanlıştır. Sanatçı, 'sahne için değil, okunmak için tiyatro' anlayışıyla eser vermiş; tiyatrolarında ağır, süslü bir dil kullanmış ve sahne tekniği kurallarını göz ardı etmiştir. Bu yönüyle Tanzimat II. Dönem özelliklerine uymayan, aksine I. Dönem hedefleriyle çelişen bir tiyatro anlayışına sahiptir.

Adım Adım Çözüm

1
Tanzimat II. Dönem tiyatro anlayışının genel özellikleri ve Abdülhak Hamit Tarhan'ın tiyatro yazarlığı incelenir.
Abdülhak Hamit Tarhan'ın tiyatrolarının sahnelenmek için değil, okunmak amacıyla ağır bir dille yazıldığı ve sahne tekniği açısından kusurlu olduğu belirlenir.
Dönemin baskıcı siyasi şartları gereği tiyatronun toplumsal bir eğlence/eğitim aracı olmaktan çıkıp bireysel bir okuma metnine dönüştüğünü doğrulamak.
2
Diğer Tanzimat II. Dönem sanatçılarının edebi yönelimleri değerlendirilir.
Seçeneklerde yer alan Recaizade Mahmut Ekrem, Muallim Naci, Samipaşazade Sezai ve Nabizade Nazım ile ilgili bilgilerin edebi gerçeklerle tamamen uyuştuğu saptanır.
Yanlış olan seçeneği kesinleştirmek için diğer seçeneklerin doğruluğunu teyit etmek.

Anahtar Kavram

Tanzimat II. Dönem Sanatçılarının Edebi Özellikleri ve Türsel Yaklaşımları
Soru 5Soru

Hasan Asaf’ın 1895 yılında Malumat gazetesinde yayımlanan bir manzumesindeki 'abes' (عب��) ve 'muktebes' (مقتبس) kelimelerinin kafiyeli kabul edilip edilmeyeceği üzerine başlayan tartışma, Türk edebiyatında eski-yeni mücadelesinin en hararetli kırılma noktalarından biri olmuştur. Recaizade Mahmut Ekrem, bu tartışmada yeni edebiyat cephesinin kuramsal öncülüğünü üstlenerek 'kafiye kulak içindir' tezini savunmuş ve bu görüş Servet-i Fünun topluluğunun da estetik temellerini hazırlamıştır.

Buna göre, Recaizade Mahmut Ekrem’in 'kafiye kulak içindir' teziyle savunduğu temel estetik yönelim ve bu yönelimin Tanzimat II. Dönem Türk şiirindeki yansıması aşağıdakilerden hangisinde doğru olarak açıklanm��ştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Arap harflerinin görsel biçimlerinden ziyade seslerin işitilme ve telaffuz edilme özelliklerinin esas alınması gerektiğini vurgulamış; şiirin biçimsel prangalardan kurtularak bireysel duygu, hayal ve içsel ahenge dayalı modern bir yapı kazanmasının önünü açmıştır.

Cevap

Arap harflerinin görsel biçimlerinden ziyade seslerin i��itilme ve telaffuz edilme özelliklerinin esas alınması gerektiğini vurgulayan ve şiirin bireysel duygu, hayal ve içsel ahenge dayalı modern bir yapı kazanmasının önünü açtığını belirten seçenek.
Recaizade Mahmut Ekrem'in öncülük ettiği 'kafiye kulak içindir' tezi, abes ve muktebes kelimelerinin Arap harfleriyle yazılışlarındaki farklılığın (sin ve sad harfleri) kulaktaki ses birliğini engellemeyeceğini savunur. Bu görüş, şiiri klasik divan estetiğinin şekilci kalıplarından kurtararak bireysel hislerin, hayallerin ve musikiye dayalı içsel bir ahengin öne çıktığı yeni bir şiir anlayışına (Tanzimat II. Dönem ve sonrasında Servet-i Fünun) temel oluşturmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Abes-muktebes tartışmasının taraflarını ve savundukları temel tezleri belirlemek.
Hasan Asaf'ın şiiri üzerinden başlayan abes-muktebes tartışmasında Recaizade Mahmut Ekrem'in 'kafiye kulak içindir', Muallim Naci'nin ise 'kafiye göz içindir' anlayışını savunduğu belirlenir.
Tartışmanın odağını ve savunulan temel tezleri doğru tespit etmek sorunun çözümü için ilk adımdır.
2
Recaizade Mahmut Ekrem'in 'kafiye kulak içindir' teziyle neyi amaçladığını kuramsal düzeyde incelemek.
Bu tezin, Arap harflerinin görsel biçimsel kuralları yerine seslerin işitsel uyumuna (telaffuzuna) odaklandığı ve şiiri şekilci kısıtlamalardan kurtarmayı hedeflediği anlaşılır.
Tezin içeriğini ve estetik kuramını kavramak seçenekleri değerlendirmek için gereklidir.
3
Tanzimat II. Dönem şiir estetiği ile bu tezin ilişkisini kurmak.
Biçimci kuralların esnetilmesinin, şairlerin bireysel duygu ve hayallerini daha serbest ve ahenkli bir biçimde ifade etmelerine zemin hazırladığı, bunun da Servet-i Fünun şiirine giden yolu açtığı belirlenir.
Edebi akımlar ve dönemler arasındaki gelişim çizgisini ve estetik etkileşimi kurmak sorunun doğru cevabına ulaşmayı sağlar.
4
Seçenekleri bu estetik ilkeler çerçevesinde değerlendirmek.
Harflerin görsel biçimlerinden ziyade seslerin telaffuz ve işitilme uyumunun esas alınarak bireysel temaların serbestçe ifade edilmesini savunan seçeneğin doğru olduğu; diğer seçeneklerin ise dönem farklarını karıştırma veya kavramsal hatalar içerme sebebiyle yanlış olduğu sonucuna varılır.
Analiz edilen kuramsal bilgiyi seçeneklerle karşılaştırarak doğru cevabı doğrulamak gerekir.

Anahtar Kavram

Tanzimat II. Dönem Edebiyatı ve Estetik Tartışmalar (Zemzeme - Demdeme)
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 6Soru

Tanzimat II. Dönem Türk edebiyatı, sanatçıların kaleme aldığı mukaddimeler (önsözler) ve teorik yazılar aracılığıyla yeni edebi yönelimlerin sistemleştirildiği bir dönemdir. Sanat��ıların estetik anlayışlarını ortaya koydukları bu metinlerle ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Abdülhak Hamit Tarhan, Makber için yazdığı mukaddimede, şiirin rasyonel bir zemin üzerine inşa edilmesi gerektiğini savunarak klasisizmin akıl ve sağduyu ilkelerini benimsemiş; tefekkürün duygu ve feryattan daha üstün bir şiirsel değer taşıdığını öne sürmüştür.

Cevap

Abdülhak Hamit Tarhan'ın Makber önsözünde klasisizmin rasyonel ilkelerini savunduğunu belirten yargı yanlıştır. Şair, bu mukaddimede ve eserinde akılcılığı değil, metafizik bir duyarlılıkla romantizmin kuralsızlığını ve coşkusunu ön plana çıkarmıştır.
Abdülhak Hamit Tarhan'ın Makber önsözünde rasyonalizmi ve klasisizmi savunduğunu iddia eden yargı yanlıştır. Sanatçı, bu eserinde ve genel edebi görüşlerinde romantizm akımının etkisiyle hareket etmiş; aklı ve kuralları dışlayarak şiiri metafizik bir ürperti, ölüm karşısında bir feryat ve coşkun bir duygu seli olarak tanımlamıştır. Dolayısıyla bu ifade gerçekle bağdaşmamaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Tanzimat II. Dönem sanatçılarının edebi görüşlerini ve teorik yazılarını incelemek.
Dönem sanatçılarından Recaizade Mahmut Ekrem, Abdülhak Hamit Tarhan, Muallim Naci, Nabizade Nazım ve Samipaşazade Sezai'nin estetik beyanlarını içeren mukaddime ve eserleri tespit edildi.
Soruda verilen yargıların doğruluğunu test etmek için her bir sanatçının edebi görüşüyle eşleştirmek gerekir.
2
Abdülhak Hamit Tarhan'ın Makber mukaddimesindeki edebi kimliğini ve estetik görüşlerini değerlendirmek.
Sanatçının Makber önsözünde ölüm, metafizik ve varoluş üzerine odaklandığı, klasisizmin akıl ve kuralcılığı yerine romantizmin duygu ve kuralsızlığını temel aldığı belirlendi.
Yazarda klasisizm ve akılcılığın bulunmadığını ortaya koyarak yanlış yargıyı saptamak.
3
Diğer sanatçıların (Recaizade Mahmut Ekrem, Muallim Naci, Nabizade Nazım, Samipaşazade Sezai) belirtilen eserlerdeki (Takdir-i Elhan, Istılahat-ı Edebiyye, Karabibik önsözü, Şemsa önsözü) görüşlerinin doğruluğunu kontrol etmek.
Tüm diğer seçeneklerdeki edebi iddiaların tarihsel gerçeklerle ve yazarların beyanlarıyla tamamen örtüştüğü doğrulandı.
Çeldiricilerin doğruluğundan emin olarak net bir eleme gerçekleştirmek.

Anahtar Kavram

Tanzimat II. Dönem sanatçılarının edebi mukaddimeleri, poetikaları ve benimsedikleri edebi akımlar arasındaki ilişkiler.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 7Soru

Tanzimat II. Dönem edebiyatında bireysel temaların ağırlık kazanmasıyla birlikte ölüm, metafizik ve aşk gibi konular şiirin merkezine yerleşmiştir. Bu dönemde özellikle eşinin vefatı üzerine kaleme aldığı *Makber* adlı şiiriyle tanınan ve edebiyatımızda 'Şair-i Azam' olarak anılan sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Abdülhak Hamit Tarhan

Cevap

Abdülhak Hamit Tarhan
Tanzimat II. Dönem sanatçılarından olan Abdülhak Hamit Tarhan, ölüm, metafizik ve aşk temalarını işleyen şiirleriyle tanınır. Eşi Fatma Hanım'ın vefatı üzerine yazdığı Makber şiiri onun en tanınmış eseridir ve edebiyatımızda kendisine 'Şair-i Azam' (Büyük Şair) unvanı verilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda verilen ipuçlarını analiz etmek.
Tanzimat II. Dönem şairi olması, 'Şair-i Azam' unvanına sahip olması ve 'Makber' adlı eserin yazarı olması gibi belirleyici ipuçları tespit edildi.
Sorunun doğru cevabına ulaşmak için eserin ve unvanın kime ait olduğunu belirlemek gerekir.
2
Tanzimat II. Dönem sanatçılarını bu ipuçlarıyla karşılaştırmak.
Abdülhak Hamit Tarhan'ın eşi Fatma Hanım'ın ölümü üzerine 'Makber'i yazdığı ve edebiyatımızda 'Şair-i Azam' (Büyük Şair) olarak adlandırıldığı bilgisiyle eşleştirme yapıldı.
Diğer Tanzimat II. Dönem sanatçılarının bu unvana ve esere sahip olmadığını doğrulamak.

Anahtar Kavram

Tanzimat II. Dönem sanatçılarından Abdülhak Hamit Tarhan'ın edebi kişiliği, unvanı ve önemli eseri
Soru 8Soru

Tanzimat I. Dönem sanatçıları edebiyatı toplumu eğitmek, sosyal aksaklıkları dile getirmek ve halka yeni fikirler aşılamak için bir araç olarak görmüşlerdir. Tanzimat II. Dönem sanatçıları ise değişen siyasi ve sosyal koşulların da etkisiyle "sanat sanat içindir" ilkesine yönelmiş, estetik değeri ve bireysel duyarlılıkları ön plana çıkaran bir edebi çizgi benimsemişlerdir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Tanzimat II. Dönem sanatçılarının edebi anlayışını veya bu anlayış doğrultusunda verdikleri eserlerin özelliklerini yansıtan bir durum değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Edebi eserlerin halkı aydınlatmada bir okul vazifesi görmesi gerektiği inancıyla dilde sadeleşmeyi savunup bunu tiyatro ve gazetecilik aracılığıyla geniş kitlelere ulaştırmak

Cevap

Edebi eserlerin halkı aydınlatmada bir okul vazifesi görmesi gerektiği inancıyla dilde sadeleşmeyi savunup bunu tiyatro ve gazetecilik aracılığıyla geniş kitlelere ulaştırmak
Doğru cevap, edebi eserleri halkı aydınlatmada bir okul vazifesi olarak gören seçenektir. Bu anlayış, Şinasi, Namık Kemal ve Ahmet Mithat Efendi gibi Tanzimat I. Dönem sanatçılarının "sanat toplum içindir" felsefesini yansıtır. Tanzimat II. Dönem'de ise değişen koşullar nedeniyle sanatçılar bireysel temalara yönelmiş, dilde sadeleşme çabasını bırakmış, gazetecilik arka plana itilmiş ve tiyatro eserleri sahnelenmek yerine okunmak amacıyla ağır bir dille kaleme alınmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Tanzimat I. ve II. Dönemlerinin temel sanat felsefelerini karşılaştırın.
Tanzimat I. Dönem "sanat toplum içindir" ilkesiyle sosyal faydayı gözetirken, II. Dönem "sanat sanat içindir" ilkesiyle estetik ve bireysel konulara yönelmi��tir.
Soruda verilen edebi anlayış farkını analiz edebilmek için bu ayrım temel basamaktır.
2
Dönemlerin tiyatro, şiir, roman ve gazete türlerindeki pratik uygulamalarını değerlendirin.
I. Dönem'de tiyatro halkı eğiten bir okul olarak görülmüş ve dilde sadeleşme savunulmuştur. II. Dönem'de ise tiyatro eserleri oynanmak için değil okunmak için yazılmış, dil ağırlaşmış, şiirde bireysellik ve kulak için kafiye ön plana çıkmıştır.
Seçeneklerde sunulan türsel ve biçimsel değişimlerin hangi dönemin zihniyetine ait olduğunu saptamak gerekir.
3
Toplumsal faydayı ve halkı eğitmeyi amaçlayan seçeneği belirleyin.
Edebi eserlerin halkı aydınlatmada okul vazifesi görmesini savunmak Tanzimat I. Dönem'e özgü bir nitelik olduğu için aranan doğru cevaptır.
Tanzimat II. Dönem'in bireyselci ve estetik kaygılı edebi anlayışıyla doğrudan çelişen şık bu seçenektir.

Anahtar Kavram

Tanzimat I. ve II. Dönem Edebiyatının Zihniyet Farkları
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 9Soru

Aşağıda sol sütunda verilen Tanzimat II. Dönem sanatçılarını, sağ sütunda verilen kendileriyle özdeşleşmiş meşhur eserleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Recaizade Mahmut Ekrem
Abdülhak Hamit Tarhan
Samipaşazade Sezai
Nabizade Nazım

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Recaizade Mahmut Ekrem - Araba Sevdası, Abdülhak Hamit Tarhan - Makber, Samipaşazade Sezai - Sergüzeşt ve Nabizade Nazım - Karabibik eşleşmeleri doğrudur.
Tanzimat II. Dönem sanatçıları ile en karakteristik eserleri doğru bir şekilde eşleştirilmiştir. Recaizade Mahmut Ekrem ilk realist roman olan Araba Sevdası'nın; Abdülhak Hamit Tarhan ölüm ve metafizik temalı Makber şiirinin; Samipaşazade Sezai esaret konusunu işleyen Sergüzeşt'in; Nabizade Nazım ise ilk köy romanı olan Karabibik'in yazarıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Recaizade Mahmut Ekrem'in edebiyat tarihindeki yerini ve en önemli eserlerini düşünün.
Sanatçının Türk edebiyatındaki ilk realist roman olan Araba Sevdası'nı yazdığı belirlenir.
Eser ile yazar arasındaki doğru eşleşmeyi kurmak.
2
Abdülhak Hamit Tarhan'ın şiir anlayışını ve öne çıkan eserlerini değerlendirin.
Eşi Fatma Hanım'ın vefatı üzerine yazdığı ölüm temalı Makber şiiriyle eşleştiği saptanır.
Şairin en tanınmış yapıtı ile yazarını eşleştirmek.
3
Samipaşazade Sezai'nin romancılığını ve ele aldığı konuları hatırlayın.
Esaret konusunu işleyen Sergüzeşt romanı ile eşleştiği görülür.
Yazar ve eser eşleşmesini tamamlamak.
4
Nabizade Nazım'ın natüralist çizgideki eserlerini ve edebiyatımızdaki ilklerini göz önünde bulundurun.
İlk köy romanımız kabul edilen Karabibik ile eşleştiği netleşir.
Tüm yazar-eser eşleşmelerini eksiksiz doğrulamak.

Anahtar Kavram

Tanzimat II. Dönem sanatçılarının en önemli eserleri ve edebi nitelikleri.
Soru 10Soru

Aşağıda sol sütunda verilen Tanzimat II. Dönem sanatçılarını, sağ sütunda yer alan ve bu sanatçıların edebi yönelimleri ile eserlerini açıklayan ifadelerle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Nabizade Nazım
Samipaşazade Sezai
Mizancı Murat
Direktör Ali Bey

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Nabizade Nazım - Naturalizm ve realizm akımlarının etkisiyle ilk köy romanını ve psikolojik roman denemesini yazan sanatçı; Samipaşazade Sezai - Batılı tarzda modern kısa hikâyeler yazan ve esaret temalı realist romanın sahibi; Mizancı Murat - Turfanda mı, Yoksa Turfa mı? romanında idealist aydını işleyen yazar; Direktör Ali Bey - İlk mizahi sözlüğü yazan ve tiyatro uyarlamaları yapan sanatçı.
Tanzimat II. Dönem'de bireysel ve teknik açıdan daha olgun eserler verilmiştir. Nabizade Nazım natüralist çizgide köy hayatını (Karabibik) ve kıskançlık/psikoloji temalarını (Zehra) ele almıştır. Samipaşazade Sezai batılı tarzda hikâyeyi (Küçük Şeyler) ve esaret gerçeğini (Sergüzeşt) realist biçimde işlemiştir. Mizancı Murat, ideolojik fikirlerini Turfanda mı, Yoksa Turfa mı? romanındaki Mansur karakteriyle aktarmıştır. Direktör Ali Bey ise tiyatro adaptasyonları ve Lehçetü'l-Hakayık adlı sözlüğüyle öne çıkmıştır. Doğru eşleştirme bu tarihi gerçeklerle tam uyumludur.

Adım Adım Çözüm

1
Nabizade Nazım'ın sanat anlayışı ve eserlerini belirleme
Nabizade Nazım, edebiyatımızda realizm ve özellikle natüralizm denince akla gelen ilk isimlerdendir. Karabibik (ilk köy romanı) ve Zehra (ilk psikolojik roman denemesi) yazarıdır. Dolayısıyla ikinci ifadeyle eşleşir.
Yazarın edebiyat tarihindeki yerini ve türünün ilki olan eserlerini tespit etmek için.
2
Samipaşazade Sezai'nin eser ve temalarını belirleme
Samipaşazade Sezai, Sergüzeşt romanında esaret konusunu realist bir üslupla işlemiş, Küçük Şeyler ile de batılı anlamda ilk modern kısa öyküleri yazmıştır. Dolayısıyla birinci ifadeyle eşleşir.
Yazarın esaret temalı romanı ve hikâyeciliğe katkılarını eşleştirmek için.
3
Mizancı Murat'ın edebi yönelimini belirleme
Mizancı Murat, Turfanda mı, Yoksa Turfa mı? adlı tezi olan romanında Mansur Bey üzerinden idealize edilmiş bir aydın portresi çizer. Dolayısıyla dördüncü ifadeyle eşleşir.
Romanın kahramanı Mansur Bey ve tezi aydın tipolojisini yazarla ilişkilendirmek için.
4
Direktör Ali Bey'in katkılarını belirleme
Direktör Ali Bey, tiyatro alanındaki Molière adapte komedileri (Ayyar Hamza vb.) ve ilk mizahi sözlük olan Lehçetü'l-Hakayık ile bilinir. Dolayısıyla üçüncü ifadeyle eşleşir.
Mizahi sözlük ve tiyatro uyarlamalarının kime ait olduğunu belirlemek için.

Anahtar Kavram

Tanzimat II. Dönem sanatçılarının edebi kimlikleri, getirdikleri yenilikler ve öncü eserleri.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 11Soru

Tanzimat II. Dönem Türk edebiyatı sanatçıları, eserlerinde realizm ve romantizm akımlarından etkilenmiş ve bireysel temalara yönelmişlerdir. Buna göre, aşağıda verilen sanatçıları edebiyatımızda önemli yeri olan bu eserleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Recaizade Mahmut Ekrem
Abdülhak Hamit Tarhan
Samipaşazade Sezai

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Recaizade Mahmut Ekrem - Araba Sevdası, Abdülhak Hamit Tarhan - Sahra, Samipaşazade Sezai - Sergüzeşt eşleşmesi doğrudur.
Doğru eşleştirmede Recaizade Mahmut Ekrem ile Araba Sevdası, Abdülhak Hamit Tarhan ile ilk pastoral şiir örneği olan Sahra, Samipaşazade Sezai ile ise esaret konusunu işleyen Sergüzeşt romanı eşleşmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk sanatçı olan Recaizade Mahmut Ekrem'in edebi yönelimlerini ve ünlü eserlerini düşününüz.
Sanatçının en önemli romanı olan ve Bihruz Bey karakteri üzerinden alafrangalık temasını realist tarzda işleyen Araba Sevdası ile eşleştiği belirlenir.
Recaizade Mahmut Ekrem'in realizm akımına bağlı kalarak yazdığı bu romanın edebiyatımızdaki ilk realist roman olması eşleştirmeyi doğrular.
2
İkinci olarak Abdülhak Hamit Tarhan'ın şiir alanındaki yeniliklerini ve doğa konulu eserlerini inceleyiniz.
Sanatçının doğa betimlemelerine yer verdiği ve edebiyatımızın ilk pastoral şiiri kabul edilen Sahra eseriyle eşleştiği saptanır.
Şair-i Azam olarak bilinen sanatçının metafizik ve doğa konularındaki yenilikçi yaklaşımı bu eseriyle somutlaşmıştır.
3
Son olarak Samipaşazade Sezai'nin eserlerini ve işlediği temaları gözden geçiriniz.
Sanatçının, Dilber adlı cariyeyi merkezine alarak esaret konusunu işlediği Sergüzeşt romanı ile eşleştiği bulunur.
Sergüzeşt, Tanzimat II. Dönem'de esaret temasını romantizmden realizme geçiş özellikleri göstererek başarılı şekilde işleyen bir romandır.

Anahtar Kavram

Tanzimat II. Dönem sanatçılarının edebi özellikleri, temsil ettikleri akımlar ve türlerinin ilk örneklerini oluşturan eserleri.
Soru 12Soru

Tanzimat ikinci dönem sanatçılarından olan yazar, edebiyatımızda realizm ve natüralizmin ilk örneklerinden birini vermiştir. Antalya'nın Kaş ilçesine bağlı Beymelek köyünde geçen olayları, köylülerin günlük konuşma dili ve ağız özellikleriyle aktardığı Karabibik adlı uzun hikaye/roman tarzındaki eseriyle tanınan bu sanatçı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Nabizade Nazım

Cevap

Nabizade Nazım
Karabibik, edebiyatımızda köy yaşamını ve köylüyü konu alan ilk realist/natüralist eser olup Tanzimat ikinci dönem yazarlarından Nabizade Nazım tarafından kaleme alınmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Metinde verilen ipuçlarını incelemek.
Sanatçının Tanzimat ikinci dönemine ait olduğu, realizm ve natüralizmden etkilendiği, olayların Antalya Kaş Beymelek köyünde geçtiği ve eserin adının Karabibik olduğu belirlenir.
Soruda sorulan yazarı tespit etmek için ayırt edici eser ve dönem bilgilerini belirlemek gerekir.
2
Eser-yazar eşleştirmesini yapmak.
Edebiyatımızda ilk köy romanı/uzun hikayesi kabul edilen Karabibik'in yazarının Nabizade Nazım olduğu bilgisine ulaşılır.
Eserin sahibi doğrudan doğru seçeneği sunacaktır.

Anahtar Kavram

Tanzimat II. Dönem sanatçısı Nabizade Nazım ve Karabibik eseri
Tahmini Süre:45s
Soru 13Soru

Tanzimat II. Dönem sanatçıları, devrin siyasi koşullarının da etkisiyle toplumsal konulardan uzaklaşarak bireysel temalara yönelmişlerdir. Şiirde estetik kaygı ön plana çıkarken roman ve hikâyede gözlemci ve bilimci yaklaşımlar (realizm ve natüralizm) ağırlık kazanmıştır. Bu dönemde yazılan bir eser; kıskançlık temasını ele alışı, kahramanların psikolojik tahlillerine yer verişi ve nat��ralizmin determinist ilkelerini yansıtması bakımından Türk edebiyatının ilk psikolojik roman denemesi kabul edilir.

Bu parçada sözü edilen edebi özellikler ve ilk psikolojik roman denemesi niteliği aşağıdaki eserlerden hangisine aittir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Zehra

Cevap

Türk edebiyatındaki ilk psikolojik roman denemesi olan Zehra'dır.
Zehra, Tanzimat II. Dönem sanatçılarından Nabizade Nazım'ın realist ve natüralist çizgide yazdığı, kıskançlık temasını psikolojik derinlikle ele alan ve Türk edebiyatında ilk psikolojik roman denemesi kabul edilen eserdir.

Adım Adım Çözüm

1
Parçada verilen ipuçlarını analiz etme
Eserin Tanzimat II. Dönem'e ait olduğu, kıskançlık temasını işlediği, natüralist çizgide olduğu ve ilk psikolojik roman denemesi kabul edildiği belirlenir.
Soruda sorulan eserin ayırt edici niteliklerini saptamak için bu analiz gereklidir.
2
Seçeneklerdeki eserlerin dönemlerini ve tür özelliklerini değerlendirme
Zehra'nın Tanzimat II. Dönem'de Nabizade Nazım tarafından yazıldığı ve bu özelliklere sahip olduğu; Eylül'ün ise Servet-i Fünun dönemine ait olduğu tespit edilir.
Dönem ve ilk eserler arasındaki karışıklığı gidermek amacıyla bu adım uygulanır.
3
Doğru seçeneği belirleme
Tüm özellikleri karşılayan eserin Zehra olduğu sonucuna varılır.
Doğru cevaba ulaşmak için tüm eleme ve eşleştirme adımları tamamlanır.

Anahtar Kavram

Tanzimat II. Dönem romanında ilkler, realizm-natüralizm ilişkisi ve Zehra romanı
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 14Soru

Tanzimat Dönemi'nin ikinci kuşağında edebi tartışmaların odağını oluşturan eski-yeni kutuplaşması, Türk şiirinin estetik ve teknik gelişiminde belirleyici bir rol oynamıştır.

Bu dönemde yaşanan 'eski-yeni' tartışmaları ve bu tartışmaların aktörleri ile ilgili;

I. Recaizade Mahmut Ekrem, şiirde güzellik unsurunu ön plana çıkarmış ve Zemzeme mukaddimesinde 'kafiye kulak içindir' görüşünü savunmuştur.
II. Muallim Naci, eski edebiyat taraftarlarının sözcüsü olarak görülmüş ve Recaizade Mahmut Ekrem'in görüşlerine karşı Demdeme adını verdiği eleştirileriyle 'kafiye göz içindir' anlayışını müdafaa etmiştir.
III. Bu tartışmalar sonucunda taraflar arasında tam bir uzlaşı sağlanmış ve Muallim Naci'nin önderliğinde Servet-i Fünun dergisi etrafında yeni bir edebi topluluk kurulmuştur.

yargılarından hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve II

Cevap

Birinci ve ikinci yargıların yer aldığı 'I ve II' seçeneğidir.
Doğru seçenekte belirtilen I ve II numaralı yargılar Tanzimat II. Dönem'deki Zemzeme-Demdeme tartışmasının temelini oluşturmaktadır. Recaizade Mahmut Ekrem, Zemzeme adlı eserinin mukaddimesinde güzellik unsurunu savunmuş ve kulak için kafiye anlayışını getirmiştir. Muallim Naci ise Demdeme adlı eserinde göz için kafiye anlayışını savunmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Recaizade Mahmut Ekrem'in şiir ve kafiye görüşü incelenir.
Recaizade Mahmut Ekrem'in Zemzeme mukaddimesinde şiirde güzelliği ve 'kafiye kulak içindir' prensibini savunduğu belirlenir. Bu durumda birinci yargı doğrudur.
Edebi tartışmanın yenilikçi tarafının iddialarını doğrulamak için.
2
Muallim Naci'nin şiir ve kafiye görüşü incelenir.
Muallim Naci'nin Demdeme adlı eleştiri kitabında eski edebiyat taraftarı olarak 'kafiye göz içindir' anlayışını savunduğu belirlenir. Bu durumda ikinci yargı doğrudur.
Tartışmanın gelenekçi/ılımlı tarafının iddialarını doğrulamak için.
3
Tartışmanın sonuçları ve Servet-i Fünun'un kuruluşu değerlendirilir.
Eski-yeni tartışmasında tarafların uzlaşamadığı, aksine kutuplaşmanın arttığı ve Servet-i Fünun topluluğunun Muallim Naci değil Recaizade Mahmut Ekrem'in gençleri yönlendirmesiyle kurulduğu anlaşılır. Bu durumda üçüncü yargı yanlıştır.
Tartışmanın edebi sonuçlarını ve topluluk oluşum sürecini doğrulamak için.

Anahtar Kavram

Tanzimat II. Dönem Edebiyatı Edebi Tartışmaları (Zemzeme-Demdeme)
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 15Soru

Aşağıda, Tanzimat II. Dönem Türk edebiyatı sanatçılarının edebi anlayışları ve Türk edebiyatına getirdikleri yenilikler/eğilimler ile bu eğilimlerin temsilcisi olan sanatçılar verilmiştir. Bu edebi özellikleri ilgili sanatçılarla doğru biçimde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Güzel olan her şeyin şiirin konusu olabileceğini savunarak şiirin konu sınırlarını alabildiğine genişletmiş ve 'sanat sanat içindir' ilkesine bağlı kalmıştır.
Tiyatro eserlerini sahnelenmek amacıyla değil, okunmak amacıyla kaleme almış; klasik tiyatro kurallarını yıkarak Türk şiir ve tiyatrosuna metafizik bir boyut kazandırmıştır.
Roman ve hikayelerinde realizm akımının ilkelerini uygulamış, esaret ve kölelik temasını işlediği eseriyle Türk anlatısında romantizmden realizme geçişin köprüsünü kurmuştur.
Eski şiir estetiğini ve göz için kafiye anlayışını savunarak yeni edebiyat yanlılarıyla tartışmalara girmiş ancak bütünüyle geleneksel kalmayıp sade dille başarılı şiirler de yazmıştır.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirme sonucunda: Güzel olan her şeyin şiire konu olabileceğini savunan görüş Recaizade Mahmut Ekrem ile; tiyatroyu okunmak için yazan anlayış Abdülhak Hamit Tarhan ile; realizme geçişi sağlayan esaret temalı roman Samipaşazade Sezai ile; göz için kafiyeyi savunan anlayış Muallim Naci ile eşleşir.
Tanzimat II. Dönem sanatçılarının edebi özellikleri ve getirdikleri yenilikler, doğru temsilcileriyle eşleştirilmiştir. 'Şiirin konusunu güzellik olarak sınırlandırma' Recaizade Mahmut Ekrem'le, 'okunmak için tiyatro' Abdülhak Hamit Tarhan'la, 'realizme geçiş ve esaret' Samipaşazade Sezai'yle, 'göz için kafiye' Muallim Naci ile eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci ifadedeki 'her güzel şeyin şiire konu olabileceği' görüşünü analiz ediniz.
Bu estetik görüş Tanzimat II. Dönem'de Recaizade Mahmut Ekrem tarafından savunulmuştur.
Recaizade Mahmut Ekrem, şiirin sınırlarını genişleterek Servet-i Fünun şiirine de zemin hazırlamıştır.
2
İkinci ifadedeki 'okunmak için tiyatro yazma' ve 'metafizik boyut' özelliklerini değerlendiriniz.
Bu özellikler 'Şair-i Azam' olarak anılan Abdülhak Hamit Tarhan'a aittir.
Abdülhak Hamit Tarhan, sahne tekniğini önemsemeyip tiyatroyu bir edebi okuma metni olarak görmüştür.
3
Üçüncü ifadedeki 'esaret teması' ve 'realizme geçiş' ipuçlarını inceleyiniz.
Bu nitelikler 'Sergüzeşt' romanının yazarı Samipaşazade Sezai ile örtüşür.
Samipaşazade Sezai, Dilber'in esaretini anlattığı Sergüzeşt romanıyla romantik unsurlardan sıyrılarak realizme yönelmiştir.
4
Dördüncü ifadedeki 'göz için kafiye' ve 'eski şiir savunuculuğu' özelliklerini tespit ediniz.
Bu görüşler Muallim Naci ve onun 'Demdeme' adlı eseri etrafında şekillenmiştir.
Muallim Naci, göz için kafiye ilkesini savunarak Recaizade Mahmut Ekrem'in kulak için kafiye anlayışına karşı çıkmıştır.

Anahtar Kavram

Tanzimat II. Dönem Sanatçılarının Sanat Görüşleri ve Edebi Kimlikleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 16Soru

Aşağıda Tanzimat Dönemi'nin ikinci kuşağında yer alan bazı sanatçılar ve bu sanatçıların edebiyat tarihimizdeki öncü rollerine dair açıklamalar verilmiştir. Bu sanatçıları kendilerine ait açıklayıcı bilgilerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Abdülhak Hamit Tarhan
Samipaşazade Sezai
Nabizade Nazım
Muallim Naci

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Abdülhak Hamit Tarhan, okunmak için yazdığı tiyatrolarla; Samipaşazade Sezai, realizme geçişi sağlayan Sergüzeşt romanıyla; Nabizade Nazım, ilk köy romanı Karabibik ile; Muallim Naci ise ilk köy şiiri olan Köylü Kızların Şarkısı ile eşleşmektedir.
Tanzimat II. Dönem sanatçılarının edebi özellikleri ve eserleri doğru bir şekilde eşleştirilmiştir. Abdülhak Hamit Tarhan tiyatroyu okunmak için yazmış; Samipaşazade Sezai Sergüzeşt ile realizme geçişi sağlamış; Nabizade Nazım ilk köy eseri Karabibik'i yazmış; Muallim Naci ise ilk köy şiiri olan Köylü Kızların Şarkısı'nı yazmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Tanzimat II. Dönem sanatçılarının eserlerini ve edebiyat dünyasındaki yenilikçi duruşlarını analiz edin.
Sanatçıların ve eserlerin temel özellikleri tespit edilir. Abdülhak Hamit Tarhan'ın metafizik şiir ve okunmak için yazdığı tiyatrolar, Samipaşazade Sezai'nin realizme geçiş romanı Sergüzeşt, Nabizade Nazım'ın realist-natüralist köy romanı Karabibik, Muallim Naci'nin eski edebiyat savunuculuğu yanında yazdığı ilk köy şiiri bilinmektedir.
Soruda yer alan bilgilerin hangi sanatçılara ait olduğunu belirlemek için bu ön bilgiler gereklidir.
2
Sol sütundaki her bir sanatçıyı, sağ sütundaki kendisiyle özdeşleşen öncü rolle eşleştirin.
Tiyatroyu okunmak için yazan sanatçı Abdülhak Hamit Tarhan; kölelik konusunu realist tarzda işleyen Samipaşazade Sezai; ilk köy romanını yazan Nabizade Nazım; ilk köy şiirini yazan Muallim Naci olarak eşleştirilir.
Her sanatçının edebi kimliği ve Türk edebiyatına kazandırdığı yenilikler açıklamalardaki ifadelerle birebir uyuşmaktadır.

Anahtar Kavram

Tanzimat II. Dönem Sanatçıları ve Eserlerinin Ayırt Edici Özellikleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 17Soru

Tanzimat II. Dönem edebiyatının yönünü tayin eden sanatçılar ile edebiyat dünyasına kazandırdıkları yenilikler ve sanatsal yönelimler göz önünde bulundurulduğunda, aşağıda sol sütunda verilen sanatçıları sağ sütunda verilen uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Recaizade Mahmut Ekrem
Abdülhak Hamit Tarhan
Samipaşazade Sezai
Nabizade Nazım

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Recaizade Mahmut Ekrem - Edebiyat teorisi üzerine yazdığı ders kitabıyla yeni edebiyatın kuralların�� belirleyen, şiirin sınırlarını 'güzel olan her şey' şeklinde genişleten kuramcı ve şair; Abdülhak Hamit Tarhan - Şiirde batılılaşmanın en radikal adımlarını atarak metafizik ürpertiyi ve ölüm temalarını edebiyata taşıyan, tiyatrolarını sahnelenmek için değil okunmak için yazan sanatçı; Samipaşazade Sezai - Romantik ögeler barındıran ancak realizme geçişin ilk olgun adımı kabul edilen esaret konulu eseri ve modern öykücülüğün ilk örneklerini içeren eseriyle tanınan yazar; Nabizade Nazım - Realist ve natüralist çizgide eserler vererek ilk köy romanı ile ilk psikolojik roman denemesini edebiyatımıza kazandıran yazar.
Tanzimat II. Dönem sanatçılarının her biri Türk edebiyatına özgün yenilikler kazandırmıştır. Recaizade Mahmut Ekrem edebi kuramcılığı ve şiirin konusunu genişletmesiyle; Abdülhak Hamit Tarhan metafizik konuları şiire taşıması ve okunmak için yazdığı tiyatrolarıyla; Samipaşazade Sezai Sergüzeşt ve Küçük Şeyler ile realizm ve öykücülük alanında; Nabizade Nazım ise Karabibik ve Zehra ile natüralizm doğrultusunda eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Sanatçıların edebiyat teorisi ve şiir anlayışına katkılarını değerlendirme
Recaizade Mahmut Ekrem'in Talim-i Edebiyat ders kitabı ve şiir tanımındaki genişleme vurgulanarak bu isim 'ders kitabıyla kuralları belirleyen kuramcı' ifadesiyle eşleştirilir.
Recaizade Mahmut Ekrem, döneminin en önemli kuramcısıdır.
2
Şiirde metafizik ürperti ve okunmak için yazılan tiyatro özelliklerini analiz etme
Abdülhak Hamit Tarhan'ın Türk şiirine getirdiği metafizik boyut ve sahnelenmeye uygun olmayan tiyatro yazma tarzı tespit edilerek eşleştirme gerçekleştirilir.
Tarhan, Şair-i Azam olarak şiirde yeniliklerin öncüsüdür.
3
Realizme geçiş eserlerini ve modern öykücülüğü inceleme
Samipaşazade Sezai'nin Sergüzeşt (esaret temalı realizme geçiş eseri) ve Küçük Şeyler (batılı anlamda ilk öyküler) eserleri üzerinden eşleştirme tamamlanır.
Sezai, Türk edebiyatında realizmin ilk yetkin uygulayıcılarındandır.
4
Köy ve psikolojik roman alanındaki ilk örnekleri belirleme
Nabizade Nazım'ın Karabibik ve Zehra eserleri dikkate alınarak natüralist ve realist kimliğiyle eşleştirme yapılır.
Nazım, edebiyatımızda ilk köy ve ilk psikolojik roman denemesiyle bu akımların öncüsüdür.

Anahtar Kavram

Tanzimat II. Dönem sanatçılarının edebi özellikleri, getirdikleri yenilikler ve ilk niteliğindeki eserleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 18Soru

Tanzimat II. Dönem Türk edebiyatı sanatçıları, I. Dönem sanatçılarının aksine toplumsal meselelerden uzaklaşarak bireysel temalara yönelmiş, Batı edebiyat�� akımlarını kuramsal ve pratik düzeyde eserlerine yansıtmışlardır.

Buna göre, aşağıda verilen edebi yönelim ve kuramsal katkı açıklamalarını, bu açıklamaların sahibi olan Tanzimat II. Dönem sanatçılarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Klasik şiir geleneğine tamamen sırt çevirmemekle birlikte dilde sadeleşmeyi savunmuş; döneminde yanlış bir şekilde 'eskinin tek temsilcisi' ilan edilse de aslında Batılı tarzda şiirler de yazmış ve 'göz için kafiye' ilkesini hararetle savunmuştur.
Türk şiirine metafizik ürpertiyi getiren, ölüm, mezar ve varlık temalarını işleyen; tiyatroyu sahne tekniğine uygun olarak değil, tamamen edebi bir tür olarak görerek okunmak amacıyla manzum ve mensur oyunlar kaleme alan sanatçıdır.
Edebiyatta gözleme ve bilimsel gerçekçiliğe büyük önem vererek natüralizm ile realizmin ilkelerini benimsemiş; kırsal kesimi ve köylüyü, kendi yerel ağızları ve yaşam koşullarıyla edebiyatımıza ilk kez taşıyan esere imza atmıştır.
Servet-i Fünun şiirine zemin hazırlayan estetik görüşlerini kuramsallaştırmış; şiirin amacının sadece 'güzellik' olduğunu iddia ederek 'kulak için kafiye' anlayışını savunmuş ve dönemin genç nesillerine kılavuzluk etmiştir.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

E��leştirme şu şekildedir: dilde sadeleşmeyi ve göz için kafiyeyi savunan açıklama Muallim Naci ile; metafizik ürpertiyi ve okunmak için yazılan tiyatroları içeren açıklama Abdülhak Hamit Tarhan ile; natüralizm, realizm ve köy yaşamını konu alan açıklama Nabizade Nazım ile; güzellik estetiği ve kulak için kafiyeyi kuramsallaştıran açıklama ise Recaizade Mahmut Ekrem ile eşleşmelidir.
Verilen edebi yönelim ve kuramsal katkı açıklamaları incelendiğinde; göz için kafiye ve klasik şiir geleneği Muallim Naci ile; metafizik derinlik, ölüm teması ve oynanmak için değil okunmak için yazılan tiyatro yapıtları Abdülhak Hamit Tarhan ile; natüralizm ve köy yaşamını konu alan realizm Nabizade Nazım ile; kulak için kafiye, güzellik estetiği ve yeni şiirin teorisyenliği ise Recaizade Mahmut Ekrem ile tam olarak örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci açıklamada yer alan 'göz için kafiye' savunuculuğu ve eski edebiyat geleneğini sürdürme eğilimi analiz edilir.
Bu özellikler Tanzimat II. Dönem sanatçısı Muallim Naci'ye aittir.
Muallim Naci, Zemzeme-Demdeme tartışmasında eski edebiyatın (göz için kafiye) savunuculuğunu üstlenmiştir.
2
İkinci açıklamada geçen şiirde ölüm, mezar ve metafizik ürperti temaları ile okunmak için yazılan tiyatro yapıtları incelenir.
Bu özellikler 'Şair-i Azam' olarak bilinen Abdülhak Hamit Tarhan ile örtüşmektedir.
Abdülhak Hamit Tarhan, Makber şiiriyle metafizik ürpertiyi başlatmış ve sahne tekniğini önemsemeyip okunmak için tiyatrolar yazmıştır.
3
Üçüncü açıklamada vurgulanan natüralizm/realizm ilkeleri ile Türk edebiyatında köy yaşamını konu alan ilk eser (Karabibik) değerlendirilir.
Bu özellikler Nabizade Nazım'ı işaret etmektedir.
Nabizade Nazım, ilk köy hikâyesi kabul edilen Karabibik'in yazarıdır ve realizm/natüralizm akımının temsilcisidir.
4
Dördüncü açıklamada belirtilen 'güzellik' amacı, Servet-i Fünun'a zemin hazırlama ve 'kulak için kafiye' ilkeleri incelenir.
Bu kuramsal görüşler Recaizade Mahmut Ekrem'e aittir.
Recaizade Mahmut Ekrem, Muallim Naci ile olan kafiye tartışmasında 'kulak için kafiye' tezini savunmuş ve Servet-i Fünun kuşağını yönlendirmiştir.

Anahtar Kavram

Tanzimat II. Dönem sanatçılarının edebi görüşleri, eserlerinin tematik ve yapısal özellikleri ile Türk edebiyatına getirdikleri yenilikler.
Soru 19Soru

Tanzimat II. Dönem edebiyatı ve sanatçılarının edebi yönelimleriyle ilgili:

I. Şiirde toplumsal konulardan uzaklaşılarak bireysel ve sanatsal bir duyarlılık benimsenirken; roman ve hikaye türlerinde realizm ile natüralizmin etkisiyle esaret ve yanlış Batılılaşma gibi sosyal temalar işlenmiştir.
II. Recaizade Mahmut Ekrem ile Muallim Naci arasındaki edebi tartışmalar "kulak için kafiye" ve "göz için kafiye" anlayışları etrafında yoğunlaşmış; Muallim Naci'nin *Demdeme* adlı eserine karşılık Recaizade Mahmut Ekrem *Zemzeme* serisiyle kendi görüşlerini savunmuştur.
III. Tanzimat I. Dönem'de benimsenen "toplum için sanat" anlayışı ve dilde sadeleşme hareketi bu dönemde de başarıyla sürdürülmüş; halkı eğitme misyonu doğrultusunda tiyatro eserleri sahnelenmek üzere yazılmaya devam etmiştir.
IV. Şiire metafizik ürpertiyi ve felsefi derinliği getiren Abd��lhak Hamit Tarhan; edebiyatımızın ilk pastoral şiiri olan *Sahra* ile ilk kafiyesiz şiiri olan *Validem* adlı eserleri yazarak şiirin sınırlarını genişletmiştir.

Buna göre, yukarıda verilen yargılardan hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I, II ve IV

Cevap

Birinci, ikinci ve dördüncü yargılar doğrudur.
Birinci, ikinci ve dördüncü yargıların yer aldığı seçenek doğrudur. Çünkü Tanzimat II. Dönem'de şiirde bireysel konular ele alınırken roman ve hikayede realizm/natüralizm etkisiyle sosyal temalar sürdürülmüştür. Kulak-göz kafiyesi tartışması Zemzeme ve Demdeme üzerinden yürütülmüştür. Abdülhak Hamit Tarhan ise Türk şiirine metafizik derinlik kazandırmış, ilk pastoral şiir olan Sahra ile ilk kafiyesiz şiir olan Validem'i yazmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Tanzimat II. Dönem şiir ve nesir özelliklerini analiz etmek.
Birinci yargı doğrudur.
II. Dönemde siyasi koşullar (istibdat) nedeniyle şiir bireysel temalara yönelmiş, fakat roman ve hikayede realizm ile natüralizmin etkisiyle sosyal sorunlar (esaret, yanlış Batılılaşma) gerçekçi bir çevre tasviriyle işlenmiştir.
2
Recaizade Mahmut Ekrem ve Muallim Naci tartışmasını değerlendirmek.
İkinci yargı doğrudur.
Eski-yeni edebiyat tartışmasının merkezinde yer alan Zemzeme-Demdeme tartışması, kafiyenin kulak için mi yoksa göz için mi olması gerektiği etrafında şekillenmiş ve Servet-i Fünun'un doğuşuna zemin hazırlamıştır.
3
Dönemin sanat anlayışı ve tiyatro gelişimini değerlendirmek.
Üçüncü yargı yanlıştır.
Tanzimat II. Dönem'de 'toplum için sanat' anlayışı yerini 'sanat sanat içindir' anlayışına bırakmış, dilde sadeleşme ideali terk edilmiş ve tiyatrolar sahnelenmek için değil okunmak için yazılmıştır.
4
Abdülhak Hamit Tarhan'ın edebi kişiliğini ve eserlerini kontrol etmek.
Dördüncü yargı doğrudur.
Sanatçı şiire ölüm ve metafizik temalarını sokmuş, ilk pastoral şiir olan Sahra'yı ve hece ölçüsüyle yazılan ilk kafiyesiz şiir olan Validem'i edebiyatımıza kazandırmıştır.

Anahtar Kavram

Tanzimat II. Dönem Edebiyatı'nın genel özellikleri, sanatçılarının edebi anlayışları ve getirdikleri yenilikler.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 20Soru

Tanzimat Edebiyatı'nın ikinci yarısında sanatçılar; edebiyatın estetik sınırları, türlerin işlevleri ve edebî akımların kuramsal temelleri üzerine yeni yaklaşımlar geliştirmişlerdir. Buna göre, sol sütundaki sanatçıları sağ sütundaki edebî anlayış ve yönelimleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Recaizade Mahmut Ekrem
Abdülhak Hamit Tarhan
Nabizade Nazım
Samipaşazade Sezai

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirme sonucunda: Recaizade Mahmut Ekrem, güzellik anlayışı ve sanat için sanat ilkesiyle; Abdülhak Hamit Tarhan, metafizik şiirleri ve okunmak için yazılan tiyatrolarıyla; Nabizade Nazım, realizm ve natüralizm kuramlarını savunduğu Karabibik önsözüyle; Samipaşazade Sezai ise Küçük Şeyler'deki modern kısa öykü realizmiyle eşleşmektedir.
Doğru eşleştirmeler, Tanzimat II. Dönem sanatçılarının Türk edebiyatına getirdikleri kuramsal yenilikleri ve estetik yaklaşımları yansıtmaktadır. Recaizade Mahmut Ekrem estetik bağımsızlığı, Abdülhak Hamit Tarhan metafizik genişlemeyi ve tiyatro kuralsızlığını, Nabizade Nazım gerçekçi/doğalcı ilkeleri, Samipaşazade Sezai ise modern kısa öyküdeki gözleme dayalı gerçekçiliği temsil eder.

Adım Adım Çözüm

1
Recaizade Mahmut Ekrem'in edebi görüşlerini analiz etmek.
Sanatçının şiir hakkındaki görüşleri, 'zerreden kürreye her güzel şey' ifadesiyle sanat için sanat anlayışını destekler. Bu durum birinci açıklama ile eşleşir.
Sanatçının Zemzeme ve Takdir-i Elhan önsözlerindeki temel görüşlerini belirlemek için.
2
Abdülhak Hamit Tarhan'ın edebi yönelimlerini incelemek.
Tiyatroyu sahnelenmekten ziyade okunmak amacıyla yazması ve metafizik temaları (ölüm, tabiat) getirmesi ikinci açıklama ile eşleşir.
Sanatçının tiyatro ve şiir estetiğindeki yenilikçi tarzını saptamak için.
3
Nabizade Nazım'ın kuramsal yazılarını ve eserlerini değerlendirmek.
Karabibik eserinin önsözünde realizm ve natüralizmin ilkelerini savunmuş olması üçüncü açıklama ile eşleşir.
Sanatçının köy yaşamını ele alan ilk gerçekçi eserinin önsözündeki görüşlerini bulmak için.
4
Samipaşazade Sezai'nin öykücülüğünü incelemek.
Küçük Şeyler eseriyle modern kısa öyküye geçişi ve gözlemci gerçekçi bakış açısını yansıtması dördüncü açıklama ile eşleşir.
Sanatçının Türk hikayeciliğindeki realist yeniliklerini belirlemek için.

Anahtar Kavram

Tanzimat II. Dönem sanatçılarının edebî anlayışları, kuramsal görüşleri ve türlere getirdikleri yenilikler
Tahmini Süre:2m 0s
Sayfa 1 / 2Sonraki
Tanzimat II. Dönem Edebiyatı ve Sanatçıları Alıştırma Soruları — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin