Tanzimat Dönemi Roman ve Hikayesi

Tanzimat Dönemi Türk edebiyatında kıskançlık ve intikam temalarını merkeze alan bu yapıtta, kıskançlık duygusunun insan psikolojisi ve çevresi üzerindeki yıkıcı etkileri realist ve natüralist bir bakış açısıyla sergilenir. Yazar, olayları sadece toplumsal ahlak çerçevesinde ele almaz; karakterlerin davranışlarını soyaçekim (kalıtım) ve çevre faktörleriyle açıklamaya çalışır. Romanın başkahramanının, eşi Suphi'nin evdeki cariye Sırrıcemal ile yakınlaşması üzerine kapıldığı kıskançlık krizi, trajik olaylar zincirinin başlangıcı olur. Türk edebiyatında ilk psikolojik roman denemesi olarak kabul edilen bu yapıt aşağıdakilerden hangisidir?

Aşağıdaki Tanzimat Dönemi Türk edebiyatına ait roman ve hikaye türündeki eserleri, yayımlanma (ilk baskı) tarihlerine göre kronolojik olarak eskiden yeniye doğru sıralayınız.

Tanzimat Dönemi Türk romanı ve hikayesinin gelişim sürecinde kilometre taşı niteliği taşıyan aşağıdaki edebi gelişmeleri ve eserlerin yayımlanma tarihlerini göz önünde bulundurarak, kronolojik olarak en eskiden en yeniye doğru sıralayınız.

Tanzimat Dönemi Türk romanında anlatıcının konumu ve kurgu tekniği, dönemler ve yazarlar arasında belirgin farklılıklar gösterir. Tanzimat I. Dönemi'nde yaygın olan ve anlatıcının olay akışını keserek okuyucuya ahlaki veya ansiklopedik bilgiler aktardığı "meddah" tarzı anlatım, II. Dönem'den itibaren yerini Batı tarzı nesnel bir anlatıcıya bırakmaya başlamıştır. Ancak bu genel eğilimin dışına çıkan sıra dışı bir örnekte; I. Dönem'in üretken yazarı, natüralist roman yöntemini denediğini belirterek bizzat kendisini yazar kimliğiyle romanın içine bir karakter olarak yerleştirir. Eserin kurmaca şahıslarıyla görüşmeler yapar, onların mektuplarını inceler ve romanı yazma sürecini de olay örgüsünün bir parçası haline getirerek Türk edebiyatındaki ilk deneysel "üstkurmaca" örneğini verir.

Bu parçada söz�� edilen yazar ve eseri aşağıdakilerden hangisidir?

Türk edebiyatında Batılı anlamda roman türünün ilk örnekleri Tanzimat Dönemi'nde görülmeye başlanmıştır. Bu dönemde telif (yerli) eserler yazılmadan önce, Batı edebiyatından yapılan çeviriler yoluyla bu türün ilk örnekleri edebiyatımıza kazandırılmıştır. Buna göre, Türk edebiyatında ilk roman çevirisi kabul edilen eser ve bu eseri çeviren yazar aşağıdakilerin hangisinde birlikte verilmiştir?

Aşağıda verilen Tanzimat Dönemi eserlerini, bu eserlerin yazarlar��yla doğru şekilde eşleştiriniz.

Tanzimat Dönemi romanlarında esaret ve cariyelik teması sıklıkla işlenmiştir. Kafkasya'dan getirilerek konaklarda satılan ve maruz kald��ğı kötü muameleler karşısında intihara sürüklenen Dilber adlı genç bir kızın trajik yaşamını konu edinen Tanzimat Dönemi romanı aşağıdakilerden hangisidir?

Tanzimat Dönemi'nde türsel çeşitlilik kazanan ve Batılı anlatım tekniklerinin aşamalı olarak uygulandığı roman ile hikayeler, Türk edebiyatının modernleşme sürecindeki kilometre taşlarıdır. Buna göre, aşağıda verilen edebi eserlerin ilk yayımlanma yıllarını dikkate alarak kronolojik olarak eskiden yeniye doğru sıralaması nasıl olmalıdır?

Tanzimat Dönemi'nde kaleme alınan bazı önemli romanlar ile bu eserlerin merkezinde yer alan izlekler veya taşıdıkları edebi ilkler aşağıda verilmiştir. Sol sütundaki romanları, sağ sütundaki uygun açıklamalarla eşleştiriniz.

Tanzimat Dönemi romanlarında sıklıkla işlenen yanlış Batılılaşma, alafrangalık ve mirasyedilik temalarının karşısında, toplumun kalkınması için mücadele eden 'idealist aydın' tipinin ilk belirgin örneği kabul edilen Mansur karakteri; dürüstlüğü, vatanseverliği ve hekim olarak toplumsal sorumluluk üstlenmesiyle öne çıkar. Yazarın tek romanı olan bu yapıt, Türk edebiyatında 'tezli roman' yöneliminin de öncülerinden biridir.

Bu parçada bahsedilen eser ve bu eserin yazarı aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Tanzimat Dönemi Türk edebiyatında roman ve hikaye türlerinin gelişim sürecinde yayımlanan aşa��ıdaki anlatı eserlerini, ilk baskı (yayımlanma) tarihlerine göre kronolojik olarak eskiden yeniye doğru sıralayınız.

Samipaşazade Sezai'nin Tanzimat Dönemi'nde esaret temasını işleyen *Sergüzeşt* romanının olay örgüsü dikkate alındığında, aşağıda verilen olayları romanın kronolojik akış��na göre eskiden yeniye doğru sıralayınız.

Tanzimat Dönemi Türk romanı ve hikâyesinin gelişim sürecinde gerçekleşen aşağıdaki edebî gelişmelerin kronolojik olarak eskiden yeniye doğru sıralaması nasıl olmalıdır?

Tanzimat Dönemi Türk romanında realizm ve natüralizm akımlarının etkisiyle gözleme önem verilmiş, çevre tasvirleri kahramanların psikolojilerini ve davranışlarını açıklamak amacıyla kullanılmıştır. Bu dönemde realist ve natüralist çizgideki yazarlar, eserlerinde kişiliklerini gizlemeye çalışmış ve olayların akışını tesadüflere bırakmaktan kaçınmışlardır.

Buna göre, aşağıdaki Tanzimat Dönemi eserlerinin hangisinde yukarıda sözü edilen realist ve natüralist ilkelerin uygulandığı söylenemez?

I. Metin:
'...Ah sevgili okuyucu! Siz şimdi Ali Bey'in bu feryatlarını işitip de onun adına üzülmez misiniz? Fakat ne çare ki kaderin hükmü önüne geçilmez. Biz şimdi kahramanımızı kendi kederiyle baş başa bırakıp lafı Mahpeyker'e getirelim...'

II. Metin:
'...Yosturoğlu ile Sarı İsmail, tarlanın sınırındaki çitlembik ağacının gölgesine oturmuşlardı. Sıcak, etraftaki her şeyi uyuşturmuş gibiydi. Toprak yarılmış, susuzluktan adeta inliyordu. Karabibik, öküzleri boyunduruğa koşmaya çalışırken alnından akan terleri elinin arkasıyla sildi...'

Yukarıda verilen metin parçaları dikkate alındığ��nda, bu metinlerin alındığı eserler ve yazıldıkları dönemlerin edebi anlayışları ile ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Tanzimat Dönemi'nde hikâye ve roman türlerinin gelişimine katkıda bulunan aşağıdaki eserleri, edebiyat tarihindeki önemleriyle eşleştiriniz.

Tanzimat Dönemi Türk edebiyatında roman ve hikâye türlerinin gelişim süreci incelendiğinde, I. Dönem ile II. Dönem eserleri arasında gerek anlatım teknikleri gerekse sanatsal anlayış bakımından belirgin ayrılıklar göze çarpar.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi Tanzimat roman ve hikâyesinin I. ve II. Dönem özellikleri arasındaki farklılıklardan biri değildir?

Tanzimat Dönemi Türk romanında esaret, cariyelik ve kadının toplumdaki yeri hem I. Dönem hem de II. Dönem eserlerinde sıklıkla işlenmiştir. Bu konunun ele alınış biçimi ve eserlerdeki yansımalarıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi yanlıştır?

Tanzimat Dönemi romanı ve hikâyesi hakkında verilen:

I. İlk realist roman olan *Araba Sevdası*'nda, yanlış Batılılaşmanın yol açtığı komik ve acıklı durumlar Bihruz Bey karakteri üzerinden hicvedilir.

II. *Karabibik* adlı eser, edebiyatımızdaki ilk köy romanı olup realizm ve natüralizm akımlarının etkisiyle Antalya'nın bir köyündeki yaşamı ve köylünün toprak mücadelesini konu alır.

III. Şemsettin Sami'nin *Taaşşuk-ı Talat ve Fitnat* adlı eseri, edebiyatımızda ilk tarihî roman olarak kabul edilir ve görücü usulü evliliğin sakıncalarını anlatır.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Tanzimat Dönemi Türk anlatı (roman ve hikâye) türünün gelişim sürecini yansıtan aşağıdaki yapıtlara dair açıklamalardan hareketle, bu eserlerin ilk yayımlanma/tefrika tarihlerine göre eskiden yeniye doğru kronolojik sıralaması nasıl olmalıdır?