Atatürkçülük ve Atatürk İnkılapları

Cumhuriyet Dönemi'nde eğitim ve kültür alanında laikleşme, çağdaşlaşma ve ulusal kimlik inşasını sağlamak amacıyla çeşitli yasal düzenlemeler yapılmış ve kurumsal yapılar tesis edilmiştir. Aşağıda verilen Cumhuriyet Dönemi eğitim-kültür inkılapları/kurumları ile bunların gerçekleştirilmesindeki temel yapısal veya entelektüel gerekçeleri doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Atatürk ilkelerinden laiklik ve cumhuriyetçilik doğrultusunda gerçekleştirilen a��ağıdaki inkılapları kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralayınız.

Mustafa Kemal Atatürk'ün gerçekleştirdiği siyasi inkılaplar, millî egemenliğin tesisi ve devletin çağdaşlaşması doğrultusunda aşamalı bir stratejiyle yürütülmüştür. Bu kapsamda 1 Kasım 1922'de saltanat kaldırılmış, dini yetkileri de barındıran hilafet makamının varlığına ise bir süre daha dokunulmayarak 3 Mart 1924 tarihinde çıkarılan kanunla bu makam da lağvedilmiştir.

Tarihsel süreç ve inkılapların niteliği dikkate alındığında, halifeliğin kaldırılmasını saltanatın kaldırılmasından ay��ran en belirgin amaç aşağıdakilerden hangisidir?

1932 yılında Türkiye’ye davet edilen İsviçreli pedagog Prof. Dr. Albert Malche, hazırladığı raporda İstanbul Darülfünununun bilimsel araştırmalardan uzak kaldığını, kütüphanelerinin yetersiz olduğunu, öğretim üyelerinin güncel yabancı yayınları takip etmediğini ve derslerin ezbere dayalı olarak işlendiğini belirtmiştir. Bu rapor doğrultusunda 1933 yılında Darülfünun kapatılarak yerine modern araştırma yöntemlerini esas alan İstanbul Üniversitesi kurulmuştur.

Buna göre, 1933 yılında gerçekleştirilen Üniversite Reformu'nun temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Lozan Barış Antlaşması'nın 42. maddesinde yer alan "Türkiye Hükümeti, Müslüman olmayan azınlıkların aile hukuku veya şahsi ahvalleriyle ilgili sorunların, bu azınlıkların kendi örf ve adetlerine göre çözümlenmesine izin vermeyi kabul eder." hükmüyle gayrimüslimlere kendi dini kurallarına göre yargılanma hakkı tanınmıştır. Ancak 1926 yılında İsviçre Medeni Kanunu esas alınarak hazırlanan Türk Medeni Kanunu'nun kabul edilmesinin ardından, azınlık cemaatlerinin temsilcileri Adalet Bakanlığına başvurarak Lozan Antlaşması'nın kendilerine tanıdığı bu özel haklardan feragat ettiklerini ve Türk Medeni Kanunu'na tabi olmak istediklerini beyan etmişlerdir.

Bu bilgilere göre Türk Medeni Kanunu'nun kabulü ve azınlıkların bu kararı ile ilgili;

I. Lozan Antlaşması'nın egemenlik haklarını kısıtlayıcı nitelikteki bazı hükümleri, iç hukukta yapılan çağdaşlaşma reformlarıyla aşılmıştır.
II. Kabul edilen kanunun laik ve seküler karakteri, toplumsal alanda hukuk birliğinin sağlanmasında kolaylaştırıcı bir rol oynamıştır.
III. Azınlıkların siyasi haklar bakımından Müslüman vatandaşlarla eşitlenmesi, ülkede çok hukuklu yapının sona ermesini sağlamıştır.

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

3 Mart 1924 tarihinde kabul edilen Tevhid-i Tedrisat Kanunu ile Türkiye sınırları içindeki bütün bilim ve eğitim kurumları Maarif Vekaletine bağlanmıştır. Kanunun uygulanma sürecinde; medreseler kapatılmış, askeri okullar Maarif Vekaletine devredilmiş, yabancı ve azınlık okullarının müfredatına Türkçe kültür dersleri eklenerek Türk öğretmenlerce okutulması zorunlu kılınmış ve dini hizmetleri yürütecek personelin yetiştirilmesi amacıyla İmam Hatip Mektepleri ile Darülfünun bünyesinde bir İlahiyat Fakültesi açılmıştır.

Bu bilgilere göre, Tevhid-i Tedrisat Kanunu ve uygulama süreciyle ilgili aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Atatürk'ün millî egemenlik ve sosyal adalet prensipleri doğrultusunda, halkçılık ilkesinin toplumsal ve siyasi alanda hayata geçirilme sürecini gösteren aşağıdaki inkılapları, gerçekleştikleri kronolojik sıraya göre eskiden yeniye doğru sıralayınız.

Atatürk Dönemi'nde toplumsal yapıyı çağdaşlaştırmak, laikleştirmek ve uluslararası sisteme entegre etmek amacıyla gerçekleştirilen aşağıdaki inkılapların kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralaması nasıl olmalıdır?

Atatürk inkılapları, tek bir ilkenin sonucu olmaktan ziyade birden fazla ilkenin ortak amaç ve değerleri doğrultusunda şekillenen bütüncül bir yapıya sahiptir. Örneğin, toplumsal alanda imtiyaz belirten unvanların yasaklanarak vatandaşlar arasında eşitliğin sağlanması "halkçılık" ilkesinin doğrudan bir gereğidir. Bununla birlikte, bu süreci düzenleyen yasal mevzuatın milli kimlik unsurlarını koruma ve pekiştirme yönünde şekillendirilmesi, yapılan düzenlemenin "milliyetçilik" ilkesiyle de güçlü bir bağ kurmasını sağlamıştır.

Bu açıklamaya göre, aşağıdaki inkılaplardan hangisi hem toplumsal eşitliği sağlayarak halkçılık ilkesini hem de yasal çerçevesinde barındırdığı dilsel ve kültürel zorunlulukla milli kimlik inşasını destekleyerek milliyetçilik ilkesini doğrudan yansıtmaktadır?

Atatürk ilkeleri, Türk inkılabının fikrî temelini oluştururken birbirini tamamlayan bütüncül bir yapı sunar. Bir ilkenin hayata geçirilmesi amacıyla gerçekleştirilen yapısal bir düzenleme, doğal olarak diğer ilkelerin de pratik hedefleriyle örtüşmektedir.

Aşağıda verilen tarihî gelişmeler ile bu gelişmelerin doğrudan ilişkili olduğu Atatürk ilkelerinin açıklamalarını en uygun biçimde eşleştiriniz.

Yeni Türk Devleti'nde gerçekleştirilen siyasi inkılaplar süreciyle ilgili;

I. Saltanatın kaldırılmasıyla ortaya çıkan devlet başkanlığı ve hükümet bunalımının kurumsal bir çözüme kavuşturulmasında Cumhuriyet'in ilanı belirleyici olmuştur.
II. Şer'iye ve Evkaf Vekaletinin kaldırılarak yerine Diyanet İşleri Reisliğinin kurulmasıyla, din işlerinin yürütülmesinden sorumlu bu yeni kurum kabine dışı bırakılarak siyasetten uzak tutulmaya çalışılmıştır.
III. Halifelik makamının kaldırılmasıyla eş zamanlı olarak saltanatın da kaldırılması, ulusal egemenlik ilkesine geçiş sürecinde siyasi çift başlılığı tek bir hamleyle ortadan kaldırmıştır.

yargılarından hangileri doğrudur?

Yeni Türk Devleti'nde 17 Şubat 1926'da kabul edilen Türk Medeni Kanunu ile aile yapısı, miras hukuku ve toplumsal ilişkiler çağdaş esaslara göre yeniden düzenlenmiştir. Buna göre, Türk Medeni Kanunu'nun kabul edilmesinin aşağıdaki amaçlardan hangisine yönelik olduğu savunulamaz?

Yeni Türk Devleti'nde egemenliğin doğrudan millete ait olması, vatandaşların yönetimde söz sahibi olması ve yöneticilerin seçimle iş başına gelmesi, aşağıdaki Atatürk ilkelerinden hangisinin temel amacını oluşturmaktadır?

Yeni Türk Devleti'nde miladi takvimin kabul edilmesi, uluslararası saat ve rakamların benimsenmesi ile arşın, endaze ve okka gibi eski öl��ü birimleri yerine metre ve kilogramın kullanılmaya başlanması gibi inkılaplar gerçekleştirilmiştir.

Bu düzenlemelerin yapılmasındaki temel amaç aşağıdakilerden hangisidir?

Cumhuriyet Dönemi'nde modern ve çağdaş bir hukuk sistemi oluşturmak amacıyla Avrupa'nın çeşitli ülkelerinden hukuk kodları örnek alınarak yeni kanunlar hazırlanmıştır. Sol sütunda verilen kanun kaynaklarını, sağ sütundaki düzenlendikleri temel hukuk alanlar��yla doğru şekilde eşleştiriniz.

Mustafa Kemal Atatürk, "Türk çocuğu atalarını tanıdıkça daha büyük işler yapmak için kendinde kuvvet bulacaktır." sözüyle milli tarih bilincinin önemini vurgulamıştır.

Bu doğrultuda, Türk tarihini bilimsel yöntemlerle araştırmak ve dünya kamuoyuna doğru bir şekilde tanıtmak amacıyla kurulan kurum aşağıdakilerden hangisidir?

Amasya Genelgesi'nde yer alan "Milletin bağımsızlığını, yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır." kararı, millî egemenliğe dayalı yeni bir yönetim şeklinin kurulacağını önceden haber vermiştir. Siyasi alanda bu doğrultuda atılan ilk büyük adım ise 1 Kasım 1922'de saltanatın kaldırılması olmuştur.

Bu bilgiye göre, saltanatın kaldırılması doğrudan aşağıdaki Atatürk ilkelerinden hangisinin bir gereği olarak gerçekleştirilmiştir?

Atatürk Dönemi'nde gerçekleştirilen ve modern Türk toplumunun kültürel yapısını şekillendiren aşağıdaki gelişmelerin kronolojik olarak eskiden yeniye doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?

Aşağıda verilen tanımları, doğrudan ilişkili oldukları Atatürk ilkeleriyle eşleştiriniz.

Yeni kurulan Türk devletinin ekonomi alanında bağımsızlığı sağlamak, yerli üretimi artırmak ve milli bir iktisat politikası oluşturmak amacıyla attığı adımlarla bu adımların temel amaçlarını doğru şekilde eşleştiriniz.