Examkin

Zamanın Taksimi ve Türklerin Kullandığı Takvimler

6 soru

Tüm türler6Çoktan seçmeli2Sıralama4
Soru 1Soru →

Türklerin tarih boyunca kullandığı takvimler incelendiğinde; tarımsal faaliyetlerin vergilendirilmesi, bütçe planlamaları ve dini ibadetlerin zamanlaması gibi farklı ihtiyaçların takvimlerin astronomik esaslarını (Güneş veya Ay yılı) belirlediği görülmektedir. Örneğin, Osmanlı Devleti'nde XVII. yüzyıldan itibaren mali yılın takibinde Rumi takvim kullanılırken, dini ve hukuki işlerde Hicri takvimin kullanımına devam edilmiştir.

Bu durum ve Türklerin takvim kullanma süreçleri göz önüne alındığında, takvimlerin yapısal özellikleri ve kullanım amaçlarıyla ilgili aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Güneş yılı esaslı Rumi takvim ile Ay yılı esaslı Hicri takvim aynı başlangıç noktasını paylaştığı halde, devir sürelerinin farklı olması sebebiyle iki takvim arasındaki yıl farkı zamanla giderek açılmıştır.

Cevap

Güneş yılı esaslı Rumi takvim ile Ay yılı esaslı Hicri takvim aynı başlangıç noktasını paylaştığı halde, devir sürelerinin farklı olmas�� sebebiyle iki takvim arasındaki yıl farkı zamanla giderek açılmıştır.
Güneş yılı (365 gün 6 saat) ile Ay yılı (354 gün) arasındaki yaklaşık 11 günlük fark, başlangıç yılları aynı (Hicret - 622) olmasına rağmen Rumi ve Hicri takvimlerin zamanla gösterdikleri yıl hanelerinin birbirinden uzaklaşmasına yol açmıştır. Bu durum Türk takvim tarihindeki kronolojik uyumsuzluğun ve çift takvim kullanımından kaynaklanan bütçe açıklarının temel sebebidir.

Adım Adım Çözüm

1
Hicri ve Rumi takvimlerin astronomik temellerini karşılaştırmak.
Hicri takvim Ay yılı esasına (354 gün), Rumi takvim ise Güneş yılı esasına (365 gün 6 saat) dayanır.
İki takvim arasındaki yapısal farkın zaman hesaplamasına olan etkisini belirlemek.
2
Her iki takvimin başlangıç noktalarını (milat) tespit etmek.
Hem Hicri takvim hem de Rumi takvim başlangıç olarak MS 622 yılındaki Hicret olayını esas alır.
Başlangıç noktalarının ortak olmasının kronolojik sonuçlarını analiz etmek.
3
Güneş ve Ay yılı arasındaki gün farkının uzun vadeli etkisini hesaplamak.
İki takvim sistemi arasında her yıl yaklaşık 11 günlük bir fark oluşur. Bu fark birikerek zamanla gösterdikleri yıl hanelerinin birbirinden uzaklaşmasına (Rumi takvimin Hicri takvime göre daha yavaş ilerlemesine) yol açar.
Aynı başlangıç tarihine sahip takvimlerin neden farklı yılları gösterdiğini bilimsel olarak temellendirmek.
4
Seçenekleri analiz ederek doğru yargıyı doğrulamak.
Farklı devir sürelerine sahip olmalarından dolayı iki takvim arasındaki yıl farkının giderek açıldığı önermesi kesin olarak doğrudur.
Soru kökünde sorulan doğru analizi belirlemek.

Anahtar Kavram

Zamanın Taksimi ve Türklerin Kullandığı Takvimler
Soru 2Soru →

Türklerin tarih boyunca kullandığı aşağıdaki takvimleri, ilk kullanımdan son kullanıma doğru (eskiden yeniye) kronolojik olarak sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Türklerin tarih boyunca kullandığı takvimlerin eskiden yeniye doğru kronolojik sıralaması sırasıyla; 12 Hayvanlı Türk Takvimi, Hicri Takvim, Celali Takvim ve Miladi Takvim şeklindedir.
Türklerin kullandığı takvimlerin kronolojik olarak eskiden yeniye doğru sıralanışı; 12 Hayvanlı Türk Takvimi (İslamiyet öncesi), Hicri Takvim (İslamiyet'in kabulü sonrası), Celali Takvim (Selçuklu dönemi) ve Miladi Takvim (Cumhuriyet dönemi) şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
İslamiyet öncesi dönemde kullanılan ilk takvim tespit edilir.
12 Hayvanlı Türk Takvimi ilk sıraya yerleştirilir.
12 Hayvanlı Türk Takvimi, Türklerin bilinen ve kullandığı en eski takvim sistemidir.
2
İslamiyet'in kabulüyle birlikte hayatımıza giren takvim tespit edilir.
Hicri Takvim ikinci sıraya yerleştirilir.
Türkler, 10. yüzyıldan itibaren İslamiyet'i kabul etmeye başladıktan sonra bu dini ve sosyal takvimi kullanmaya başlamışlardır.
3
Büyük Selçuklu Devleti döneminde hazırlanan özel takvim tespit edilir.
Celali Takvim üçüncü sıraya yerleştirilir.
Celali Takvim, Büyük Selçuklu Sultanı Melikşah'ın (1072-1092) emriyle mali işlerin düzenlenmesi amacıyla hazırlatılmıştır.
4
Modern Türkiye Cumhuriyeti döneminde kabul edilen son takvim tespit edilir.
Miladi Takvim son sıraya yerleştirilir.
Miladi Takvim, Türkiye Cumhuriyeti'nde batı dünyasıyla entegrasyonu sağlamak amacıyla 1926'da yürürlüğe girmiştir.

Anahtar Kavram

Türklerin tarih boyunca kullandığı takvimlerin kronolojik gelişim sırası ve özellikleri
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 3Soru →

Türklerin tarih boyunca zamanı bölme ve takvim kullanma pratikleri; yaşadıkları coğrafi değişimler, dini dönüşümler ve ekonomik ihtiyaçlarla şekillenmiştir.

Buna göre, aşağıda verilen Türk devlet ve topluluklarının takvimsel pratikleri ve kronolojik adımları, geçmişten günümüze doğru (eskiden yeniye) nasıl sıralanmalıdır?

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Türklerin tarih boyunca kullandığı takvimsel adımların kronolojik sırası sırasıyla; bozkır kültüründe güneş yılı esaslı ilk sistemin şekillenmesi, İslamiyet'in kabulüyle ay yılı esaslı takvimin benimsenmesi, Büyük Selçuklu mali düzenlemeleri için hazırlanan güneş takvimi, Osmanlı Devleti'nin bütçe açıklarını önlemek amacıyla devreye soktuğu Rumi takvim ve nihayetinde Cumhuriyet Dönemi'nde Batı ile uyum amacıyla kabul edilen Miladi takvim şeklindedir.
Türklerin tarih boyunca kullandığı takvimlerin kronolojik sıralaması; İslamiyet öncesi dönemde kullanılan güneş yılı esaslı 12 Hayvanlı Türk Takvimi ile başlar. İslamiyet'in kabulünün ardından ay yılı esasına dayanan Hicri Takvim kullanılmaya başlanmıştır. Daha sonra Büyük Selçuklu Devleti'nde mali işleri düzenlemek amacıyla güneş yılı esaslı Celâli Takvimi, Osmanlı Devleti'nde ise yine benzer mali gerekçelerle Rumi Takvim yürürlüğe konmuştur. Son olarak, Cumhuriyet Dönemi'nde batılı devletlerle ekonomik ilişkileri düzenlemek amacıyla Miladi Takvim'e geçilmiştir. Bu tarihsel süreç, bozkır kültüründeki ilk sistemden başlayarak günümüze kadar gelen sırayı tam olarak yansıtmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
İlk olarak İslamiyet öncesi dönemdeki Türk topluluklarının kullandığı güneş yılı esaslı ilk takvim belirlenmelidir.
Avrasya bozkırlarındaki Türk topluluklarının ortak zaman ölçme sistemini şekillendirmesi (12 Hayvanlı Türk Takvimi) ilk adım olarak tespit edilir.
Türklerin tarih boyunca kullandığı ilk takvim sistemi budur.
2
İslamiyet'in kabulüyle birlikte hayatımıza giren ve ay yılı esasına dayanan takvim belirlenmelidir.
Karahanlılar döneminden itibaren toplumsal ve dini hayatta ay yılı esaslı takvim sisteminin resmiyet kazanması seçeneğidir.
İslamiyet'in kabulü 10. yüzyıldan itibaren gerçekleşmiş ve Hicri takvim kullanılmaya başlanmıştır.
3
Büyük Selçuklu Devleti'nde tarımsal faaliyetlerin vergilendirilmesi amacıyla hazırlanan güneş yılı esaslı takvim tespit edilmelidir.
Büyük Selçuklu Devleti'nde tarım vergilerinin toplanması amacıyla hazırlanan yeni takvim seçeneğidir.
Melikşah döneminde (11. yüzyıl sonu) hazırlanan Celâli Takvimi bu dönemde devreye girmiştir.
4
Osmanlı Devleti'nde mali işleri düzenlemek ve bütçe açıklarını engellemek amacıyla oluşturulan takvim tespit edilmelidir.
Osmanlı Devleti'nde bütçe açıklarını önlemek amacıyla mali işlerde güneş yılı esaslı sistemin devreye sokulması seçeneğidir.
Rumi takvim 17. yüzyıldan itibaren Osmanlı maliyesinde uygulanmaya başlanmıştır.
5
Son olarak Cumhuriyet Dönemi'nde yapılan takvim inkılabı tespit edilmelidir.
Yeni kurulan Türk devletinde uluslararası standartlara uyum amacıyla milat başlangıçlı takvimin kabul edilmesi seçeneğidir.
26 Aralık 1925'te kabul edilen Miladi takvim en son adımdır.

Anahtar Kavram

Türk Devletlerinde Takvimlerin Gelişimi ve Kronolojik Sıralaması
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 4Soru →

Türklerin tarih boyunca astronomi bilimiyle ilgilenmeleri, dini ve ekonomik ihtiyaçları doğrultusunda farklı zaman taksim yöntemlerini benimsediklerini göstermektedir.

Bu çerçevede Türk devletlerinin benimsediği aşağıdaki takvimsel gelişmeleri, geçmişten günümüze doğru kronolojik olarak sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru kronolojik sıralama: İlk olarak İslam öncesi dönemdeki On İki Hayvanlı Türk Takvimi'nin kullanılması, ardından İslamiyet'in kabulüyle Hicri Takvim'e geçilmesi, Selçuklular döneminde Celali Takvimi'nin hazırlanması ve son olarak Osmanlı döneminde Rumi Takvim'in mali amaçlarla kabul edilmesi şeklindedir.
Gelişmelerin kronolojik sıralaması Türk devletlerinin kültürel ve dini dönüşümleri ile paralellik gösterir: İslamiyet öncesi dönemde On İki Hayvanlı Türk Takvimi, İslamiyet'in kabulüyle Hicri Takvim, Büyük Selçuklu döneminde Celali Takvimi ve Osmanlı döneminde Rumi Takvim kullanılmaya başlanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
İslamiyet öncesi döneme ait ilk takvimsel gelişmeyi tespit etmek.
Doğa olaylarına göre her yıla bir hayvan adı verilen sistemin (On İki Hayvanlı Türk Takvimi) en eski gelişme olduğu belirlenir.
Bu takvim, Türklerin bilinen en eski ve İslamiyet öncesi dönemde kullandığı tek sistemdir.
2
Türklerin İslam dünyasına girmesiyle yaşanan takvim değişimini belirlemek.
Ay yılı esaslı sistemin (Hicri Takvim) ikinci sıraya yerleştirilmesi gerektiği saptanır.
Türklerin 10. yüzyıldan itibaren İslamiyet'i kabul etmesiyle birlikte sosyal ve dini hayat Hicri takvime göre düzenlenmiştir.
3
Selçuklu ve Osmanlı dönemlerindeki güneş yılı esaslı takvimleri karşılaştırmak.
Melikşah döneminde hazırlanan sistemin (Celali Takvimi), Osmanlı'daki mali takvimden (Rumi Takvim) daha önce yürürlüğe girdiği belirlenir.
Celali Takvimi 11. yüzyılda (1079), Osmanlı Rumi Takvimi ise çok daha sonraki yüzyıllarda (mali amaçlı olarak 17. yüzyıl ve sonrasında) kullanılmaya başlanmıştır.

Anahtar Kavram

Türk devletlerinin tarih boyunca kullandığı takvimlerin kronolojik sırası ve kullanım amaçları.

Alternatif Yöntem

Türk devletlerinin tarihsel gelişim sırasını (İslamiyet öncesi Türk devletleri -> Karahanlılar -> Büyük Selçuklular -> Osmanlı Devleti) takip ederek takvimlerin kullanım dönemlerini kolayca eşleştirebilirsiniz.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 5Soru →

Osmanlı Devleti'nde klasik dönemden itibaren kullanılan Hicri takvimin yanı sıra, XVII. yüzyıldan itibaren mali işlemlerin yürütülmesinde Rumi takvim de kullanılmaya başlanmıştır. Ancak bu iki takvimin bir arada kullanılması, zamanla devlet bütçesinde 'sıvış yılı' adı verilen bütçe açıklarının ve idari karışıkl��kların ortaya çıkmasına neden olmuştur.

Bu karışıklıkların ortaya çıkmasındaki temel etken aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hicri takvimin ay yılı, Rumi takvimin ise güneş yılı esasına dayanmasından kaynaklanan süre farkı

Cevap

Hicri takvimin ay yılı, Rumi takvimin ise güneş yılı esasına dayanmasından kaynaklanan süre farkı
Hicri takvim ay yılı esasına (354 gün), Rumi takvim ise güneş yılı esasına (365 gün) dayanır. İki takvim arasındaki 11 günlük fark, her 33 yılda bir 1 yıllık fark oluşmasına yol açar. Bu durum bütçe yılı (Rumi) ile vergi toplama döneminin (Hicri) kaymasına ve bütçe açıklarına (sıvış yılı) sebep olmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Hicri ve Rumi takvimlerin temel yapısal farklarını belirleme.
Hicri takvim ay yılı, Rumi takvim ise güneş yılı esaslıdır.
Takvimlerin farklı yıl uzunluklarına sahip olması süre uyuşmazlığının temel nedenidir.
2
Mali yıl ile dini takvimin çakışma durumunu inceleme.
Ay yılı (354 gün) ile güneş yılı (365 gün) arasında her yıl yaklaşık 11 günlük bir fark ortaya çıkar.
Süre farkının zamanla birikerek bütçe hesaplarında açık oluşturduğunu saptamak gerekir.
3
Sıvış yılı kavramının bu farkla ilişkisini kurma.
Her 33 yılda bir ortaya çıkan 1 yıllık fark, sıvış yılı olarak adlandırılır ve bütçede idari/mali karışıklıklara yol açar.
Doğru cevabın süre farkından kaynaklanan bu uyuşmazlık olduğunu teyit etmek için bu ilişki kurulmalıdır.

Anahtar Kavram

Zamanın Taksimi ve Türklerin Kullandığı Takvimler
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 6Soru →

Türk devletlerinin tarih boyunca kullandığı takvimlere dair aşağıda verilen gelişmeleri, kronolojik olarak en eskiden en yeniye doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Gelişmelerin kronolojik sırası: Türklerin İslamiyet'i kabulüyle Hicri takvime geçilmesi, Büyük Selçuklu'da Celali takviminin hazırlanması, Osmanlı Devleti'nde Rumi takvimin mali işlerde kullanılmaya başlanması ve Türkiye Cumhuriyeti'nde Miladi takvimin kabul edilmesi şeklindedir.
Doğru kronolojik sıralama; Türklerin İslamiyet'i kabulüyle Hicri takvimin kullanılmaya başlanması, Büyük Selçuklu Devleti'nde Celali takviminin yapılması, Osmanlı Devleti'nde Rumi takvimin uygulanması ve son olarak Türkiye Cumhuriyeti'nde Miladi takvimin kabul edilmesi şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk olarak, Türklerin İslamiyet'i kabulü ile hayatlarına giren takvimi belirleyin.
Hicri takvimin kullanımı (10. yüzyıl - Karahanlılar Dönemi).
Türklerin İslam kültür dairesine girmesiyle birlikte dini ve resmi işlerde Hicri takvime geçilmiştir.
2
Daha sonra, Selçuklu döneminde tarım ve maliye ihtiyaçları için yapılan takvim reformunu tespit edin.
Celali takviminin hazırlanması (11. yüzyıl - 1079).
Sultan Melikşah'ın emriyle Ömer Hayyam başkanlığındaki heyet tarafından hazırlanan Celali takvimi, Hicri takvimden sonra yürürlüğe girmiştir.
3
Osmanlı Devleti'nin mali aksaklıkları gidermek için tasarladığı takvimi bulun.
Rumi takvimin resmiyet kazanması (17. yüzyıl adımları, 1840 resmiyet).
Osmanlı Devleti'nde bütçe açıklarını ve sıvış yılı sorunlarını engellemek adına Güneş yılı esaslı Rumi takvime geçilmiştir.
4
Son olarak, modernleşme ve uluslararası ilişkiler bağlamında kabul edilen son takvimi belirleyin.
Miladi takvimin kabul edilmesi (1925).
Cumhuriyet Dönemi'nde batılı devletlerle ekonomik ve sosyal ilişkileri düzenlemek amacıyla Miladi takvim en son kabul edilen sistemdir.

Anahtar Kavram

Türklerin tarih boyunca kullandığı takvimlerin kronolojik gelişimi ve kullanım amaçları
Zamanın Taksimi ve Türklerin Kullandığı Takvimler Alıştırma Soruları — YKS AYT (Alan Yeterlilik Testi) | Examkin