Examkin

Soru

Zorluk: OrtaDoğrudan ve Dolaylı Anlatımlı Cümleler

Başkasına ait bir sözün aktarılmasında doğrudan veya dolaylı anlatım yollarından biri tercih edilir. Bu iki anlatım biçimine ait özelliklerin aynı cümlede karıştırılması, kişi veya iyelik eki uyumsuzluğuna yol açarak bir anlatım kusuru oluşturur.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde bu açıklamada belirtilen durumdan kaynaklanan bir anlatım kusuru vardır?

  1. A
    Eleştirmen, yazarın son yapıtında toplumsal çatışmaları gerçekçi bir bakış açısıyla ele ald��ğını dile getirdi.
  2. B
    Genç sanatçı, 'Geleneksel motifleri modern bir potada eriterek kendi tarzımı oluşturmaya çalışıyorum.' dedi.
  3. C
    Öykücü, eserlerindeki karakterleri kurgularken kendi yaşam deneyimlerinden yola çıktığını ifade etti.
  4. D
    Romalı düşünür, 'Dostluk, iki bedende yaşayan tek bir ruhtur.' diyerek bu kavramın önemini vurgulamıştır.
  5. Yönetmen, yeni filmimde toplumsal sorunları bireysel trajediler üzerinden aktaracağını belirtti.Cevap

Cevap

Yönetmen, yeni filmimde toplumsal sorunları bireysel trajediler üzerinden aktaracağını belirtti.
Doğru cevap olarak belirlenen cümlede doğrudan ve dolaylı anlatım kalıpları bir arada kullanılmıştır. 'Yönetmen' öznesine ait olan 'Yeni filmimde toplumsal sorunları bireysel trajediler üzerinden aktaracağım.' sözü aktarılırken, cümlenin iyelik eki birinci tekil kişide ('filmimde') bırakılmış ancak yüklemi üçüncü tekil kişiye göre dolaylı aktarım ekiyle ('aktaracağını belirtti') tamamlanmıştır. Bu iki farklı anlatım tarzının karıştırılması anlatım kusuruna neden olmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki cümleleri doğrudan ve dolaylı anlatım özellikleri açısından incelemek.
Dört seçenekte doğrudan veya dolaylı anlatımın kurallarına uygun ve tutarlı biçimde kullanıldığı, bir seçenekte ise her iki anlatımın özelliklerinin karıştırıldığı görülmüştür.
Anlatım kusuruna yol açan karma yapıyı tespit etmek için her cümlenin aktarım biçimini ve kişi uyumunu kontrol etmek gerekir.
2
Kusurlu olan cümledeki kişi/iyelik eklerini analiz etmek.
Cümledeki 'filmimde' (benim filmim) ifadesi birinci tekil kişi bakış açısını yansıtırken, 'aktaracağını belirtti' (onun aktaracağı) ifadesi üçüncü tekil kişi aktarımına aittir.
Bu uyumsuzluk, doğrudan anlatılması gereken bir ifadenin tırnaksız olarak dolaylı anlatım kalıbına sokulmaya çalışılmasından kaynaklanır.
3
Cümlenin düzeltilmiş hallerini belirleyerek hatayı kesinleştirmek.
Cümle ya dolaylı anlatıma tamamen uydurularak 'Yönetmen, yeni filminde toplumsal sorunları bireysel trajediler üzerinden aktaracağını belirtti.' ya da doğrudan anlatım yapılarak 'Yönetmen: "Yeni filmimde toplumsal sorunları bireysel trajediler üzerinden aktaracağım." dedi.' şeklinde olmalıdır.
Doğru alternatif yapıları kurmak, yapılan dil bilgisel hatanın niteliğini doğrulamamızı sağlar.

Anahtar Kavram

Doğrudan ve Dolaylı Anlatımda Kişi/İyelik Uyumu
Bu soruyu puanla

Konular

Doğrudan ve Dolaylı Anlatımlı Cümleler

Bu konudan daha fazla soru