Examkin

Soru

Zorluk: OrtaKök ve Kök Türleri (İsim, Fiil, Ortak ve Sesteş Kökler)

Türkçede bazı kökler hem isim hem de fiil olarak kullanılabildikleri hâlde aralarında anlam ilişkisi barındırır; bu köklere 'ortak (kökteş) kök' denir. Bazı kökler ise yazılışları aynı olsa da aralarında hiçbir anlam ilişkisi barındırmaz; bu köklere ise 'sesteş kök' adı verilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerde yer alan altı çizili sözcüklerden hangisinin kökü sesteş kök özelliğine sahiptir?

  1. Bahçedeki yabani otları elleriyle tek tek yoldu.Cevap
  2. B
    Duvarı düzgünce sıvadıktan sonra boyama işlemine geçtiler.
  3. C
    Her iki tarafın da özverisiyle nihayet ülkede barış sağlandı.
  4. D
    Annemin yaptığı ekşi çorbanın tadı hâlâ damağımda.
  5. E
    Kışlık giysilerini rutubetten korumak i��in iyice kurutmalısın.

Cevap

Bahçedeki yabani otları elleriyle tek tek yoldu cümlesinde yer alan yoldu sözcüğünün kökü sesteş kökt��r.
Yabani otları elleriyle tek tek yoldu cümlesindeki yoldu sözcüğünün kökü yol eylemidir. Bu kök ile geçilen yer anlamındaki yol ismi arasında hiçbir anlam bağı bulunmadığı için sesteş (eş sesli) bir köktür.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde geçen altı çizili sözcüklerin köklerini belirleme
yoldu -> yol, sıvadıktan -> sıva, barış -> barış, ekşi -> ekşi, kurutmalısın -> kuru kökleri elde edilir.
Sözcüklerin kök türlerini ve özelliklerini saptayabilmek için öncelikle doğru kök tespiti yapılmalıdır.
2
Köklerin isim ve fiil biçimleri arasındaki anlam bağını kontrol etme
sıva (isim) - sıvamak (fiil), barış (isim) - barışmak (fiil), ekşi (isim/sıfat) - ekşimek (fiil), kuru (isim/sıfat) - kurumak (fiil) eşleşmelerinde anlam ilişkisi devam eder (ortak kök). Ancak yol (isim) ile yolmak (fiil) arasında hiçbir anlam bağı yoktur (sesteş kök).
Ortak köklerde anlam ilişkisi bulunurken, sesteş köklerde anlam ilişkisi bulunmaz.
3
Elde edilen sonuçlara göre sesteş köke sahip sözcüğü işaretleme
Yol sözcüğünün sesteş kök olduğu doğrulanır.
Soru kökünde sesteş kök özelliğine sahip olan sözcüğün bulunması istenmektedir.

Anahtar Kavram

Ortak kök ile sesteş kök ayrımı
Bu soruyu puanla

Konular

Kök ve Kök Türleri (İsim, Fiil, Ortak ve Sesteş Kökler)

Bu konudan daha fazla soru