Soru

Zorluk: KolayKök ve Kök Türleri (İsim, Fiil, Ortak ve Sesteş Kökler)

Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılmış sözcüklerin köklerini, karşılarında verilen kök türleriyle doğru biçimde eşleştiriniz.

  • "Yıkılan duvarı örmek için yeni taşlar getirdiler." cümlesindeki "taş" sözcüğüİsim Kökü
  • "Kitapçıdan aldığı yeni romanı iki günde okudu." cümlesindeki "oku" sözcüğüFiil Kökü
  • "Evdeki tüm odaları renklendirmek için yeni bir boya aldı." cümlesindeki "boya" sözcüğüOrtak (Kökteş) Kök
  • "Bahçedeki kuru otları temizlemek için tek tek yoldu." cümlesindeki "yol" sözcüğüSesteş Kök

Cevap

Doğru eşleştirme şu şekildedir: 1. İsim Kökü (taş), 2. Fiil Kökü (oku-), 3. Ortak Kök (boya), 4. Sesteş Kök (yol-).
Eşleştirmede her sözcük, kendi kök özelliklerine uygun sınıfa yerleştirilmiştir. 'taş' yalnızca isim kökü, 'oku-' yalnızca fiil kökü, 'boya' anlam ilişkili ortak kök, 'yol-' ise sesteş köktür.

Adım Adım Çözüm

1
"taş" sözcüğünün kök türü belirlenir.
"taş" sözcüğünün isim kökü olduğu belirlenir.
Sözcük mastar eki alamadığından ve nesne bildirdiğinden isim kökü grubuna girer.
2
"okudu" eyleminin kökü tespit edilir.
"oku-" sözcüğünün fiil kökü olduğu belirlenir.
Sözcük eylem bildirmekte ve mastar eki (-mak) alabilmektedir.
3
"boya" sözcüğünün kök türü analiz edilir.
"boya" sözcüğünün ortak kök olduğu belirlenir.
Hem isim hem fiil olarak kullanılabilir ve iki kullanım arasında anlam ilişkisi mevcuttur.
4
"yoldu" eyleminin kökü analiz edilir.
"yol" sözcüğünün sesteş kök olduğu belirlenir.
İsim ve fiil olarak kullanılabilen sözcüğün iki anlamı arasında hiçbir ortak yön (anlam ilişkisi) yoktur.

Anahtar Kavram

Türkçede kökler temel olarak isim ve fiil kökü olmak üzere ikiye ayrılır. Ayrıca yazılışları aynı olan ortak (kökteş) kökler ile sesteş kökler de mevcuttur. Ortak köklerde anlam ilişkisi varken, sesteş köklerde anlam ilişkisi yoktur.
Bu soruyu puanla