Examkin

Soru

Zorluk: ZorDolaylı Tümleç (Yer Tamlayıcısı)

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde yer tamlayıcısı (dolaylı tümleç) bir sıfat tamlamasından oluşmuştur?

  1. A
    Konağın bahçesindeki asırlık çınarın gölgesinde oturan yaşlı adam, geçmiş günleri yürekten yâd ediyordu.
  2. B
    İlçenin merkezine ulaşım, yoğun tipi yüzünden akşama ancak sağlanabildi.
  3. Genç araştırmacı, kütüphanedeki eski dolapları düzenlerken yırtık bir zarfın içinden çıkan sararmış belgelere ulaştı.Cevap
  4. D
    Fırtınanın ansızın patlak vermesiyle kıyıdaki küçük balıkçı tekneleri korkudan limanın sakin sularına sığındı.
  5. E
    Yolcular, yol yorgunluğundan köyün girişindeki eski çeşmenin önünde mola verdiler.

Cevap

Genç araştırmacı, kütüphanedeki eski dolapları düzenlerken yırtık bir zarfın içinden çıkan sararmış belgelere ulaştı.
Doğru cevapta yer alan cümlede yükleme ('ulaştı') yöneltilen 'Neye?' sorusunun cevabı olan 'yırtık bir zarfın içinden çıkan sararmış belgelere' ifadesi yer tamlayıcısıdır. Bu söz öbeği, 'belge' isminin önündeki sıfat unsurlarıyla kurulmuş bir sıfat tamlamasıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin ögelerini ayırma ve yer tamlayıcısını (dolaylı tümleci) tespit etme
'ulaştı' yüklemine sorulan 'Neye ulaştı?' sorusunun cevabı 'yırtık bir zarfın içinden çıkan sararmış belgelere' öbeğidir. Bu öbek cümlenin yer tamlayıcısıdır.
Yükleme sorulan kime, kimde, kimden, neye, nede, neden, nereye, nerede, nereden soruları yer tamlayıcısını buldurur.
2
Tespit edilen yer tamlayıcısının kelime grubunu (yapısını) analiz etme
'belge' ismi 'nasıl belgeler?' sorusuna cevap veren 'yırtık bir zarfın içinden çıkan' ve 'sararmış' sıfat-fiil gruplarıyla nitelenmiştir.
Bir isim ile o ismi niteleyen veya belirten sıfatların oluşturduğu kelime grubuna sıfat tamlaması denir.
3
Diğer seçeneklerdeki yer tamlayıcılarını ve -e, -de, -den eklerini alan sözcükleri inceleme
Diğer seçeneklerdeki yer tamlayıcılarının isim tamlaması olduğu (ilçenin merkezine, limanın sakin sularına, çeşmenin önünde) ya da cümlelerdeki -e, -de, -den eki almış diğer kelimelerin (yürekten, akşama, korkudan, yol yorgunluğundan) zarf tümleci görevinde kullanıldığı görülür.
Her -e, -de, -den ekini alan kelime yer tamlayıcısı olmaz; zaman veya sebep bildiriyorsa zarf tümleci olur.

Anahtar Kavram

Yer tamlayıcısının (dolaylı tümleç) tespiti ve kelime grubu yönünden incelenmesi
Bu soruyu puanla

Konular

Dolaylı Tümleç (Yer Tamlayıcısı)

Bu konudan daha fazla soru