Soru

Zorluk: OrtaDolaylı Tümleç (Yer Tamlayıcısı)

Türkçede yönelme (-e), bulunma (-de) ve ayrılma (-den) durum eklerini alan bazı sözcük ya da söz öbekleri, cümlede zarf tümleci görevinde kullanılabilir. Yer tamlayıcısı (dolaylı tümleç) ise her zaman bu durum eklerinden birini taşımak zorundadır; ancak bu ekleri alan her sözcük yer tamlayıcısı değildir.

Buna göre, aşağıdaki c��mlelerin hangisinde bu eklerden birini alan sözcük ya da söz öbeği yer tamlayıcısı (dolaylı tümleç) görevindedir?

  1. A
    İş görüşmesinin sonuçları akşama açıklanacak.
  2. B
    Annesinin hastalandığını öğrenince üzüntüden ne yapacağını bilemedi.
  3. C
    Yıllar sonra karşılaştığı eski dostunu görünce gönülden kucakladı.
  4. Yolcular, saatlerdir bekledikleri trenden sırayla indiler.Cevap
  5. E
    Bütün gün çalışmaktan yorgun düşen işçiler erkenden uyudu.

Cevap

Yolcular, saatlerdir bekledikleri trenden sırayla indiler.
Yolcular, saatlerdir bekledikleri trenden sırayla indiler. cümlesindeki 'saatlerdir bekledikleri trenden' söz öbeği, ayrılma durum eki (-den) almış olup yükleme yöneltilen 'Nereden?' sorusuna yanıt vermektedir. Bu nedenle yer tamlayıcısı (dolaylı tümleç) görevindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlenin ögelerini bulmak için önce yüklem belirlenir.
İndiler sözcüğü cümlenin yüklemidir.
Ögeleri doğru tespit etmek için temel öge olan yüklemin bulunması gerekir.
2
Yükleme 'kim' sorusu sorularak özne belirlenir.
İnen kim? sorusuna 'Yolcular' cevabı alınır ve bu öznedir.
Özne belirlenmeden yardımcı ögeler aranmamalıdır.
3
Yükleme durum ekleriyle ilişkili sorular (kime, nerede, nereden vb.) sorularak yer tamlayıcısı tespit edilir.
Nereden indiler? sorusuna 'saatlerdir bekledikleri trenden' cevabı alınır.
Bu söz öbeği ayrılma durumu eki (-den) almış ve yüklemin yöneldiği/çıkış noktasını göstererek yer tamlayıcısı olmuştur.

Anahtar Kavram

Yer tamlayıcısı (dolaylı tümleç) cümlede yönelme (-e), bulunma (-de), ayrılma (-den) eklerini alarak yüklemin anlamını yer bakımından tamamlar. Ancak bu ekleri alan her sözcük yer tamlayıcısı değildir; zaman, durum veya neden bildirenler zarf tümlecidir.
Bu soruyu puanla