Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılmış sözcüklerde görülen ünlü daralması durumlarını ve bu durumların özelliklerini yanlarındaki açıklamalarla eşleştiriniz.
- Yönetmen, filminde toplumsal sorunları yansıtmayı amaçladığını söylüyor.Geniş ünlüyle biten eylemin şimdiki zaman eki (-yor) almasıyla gerçekleşen ünlü daralması
- Bunca hazırlıktan sonra sınav gününün gelmesini heyecanla bekleyen öğrencileri anlamıyorum.Olumsuzluk ekinin (-ma / -me) şimdiki zaman ekiyle birleşmesi sonucu oluşan ünlü daralması
- Yeni aldığı kitabın kapağını çok beğendiği için onu başucundan ayırmıyor diye düşündüm.Şimdiki zaman eki (-yor) dışında, kaynaştırma ünsüzünün (y) etkisiyle oluşan ünlü daralması
- Sınav salonuna giren öğrenciler, heyecanlarını yatıştırmak için derin derin nefes alıyor.S��zcük kökünün ünsüzle bitmesi nedeniyle araya giren yardımcı sesin ünlü daralmasıyla karıştırılması (daralma yoktur)
Cevap
"söylüyor" sözcüğünün standart ünlü daralmasıyla, "anlamıyorum" sözcüğünün olumsuzluk ekinin daralmasıyla, "diye" sözcüğünün kaynaştırma ünsüzünün etkisiyle oluşan daralmayla eşleşmesi ve "alıyor" sözcüğünde ise ünlü daralması bulunmadığı için yardımcı ses açıklamasıyla eşleşmesi gerekir.
"söylüyor" ifadesinde standart daralma, "anlamıyorum"da olumsuzluk ekinin daralması, "diye"de kaynaştırma ünsüzü etkisiyle oluşan daralma bulunurken "alıyor" sözcüğünde daralma yoktur ve araya giren ünlü bir yardımcı ünlüdür.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Ünlü Daralması ve Daralma Olmayan Yardımcı Ünlü Durumları