Aşağıdaki cümlelerde geçen altı çizili sözcüklerdeki ses olaylarını veya ses özelliklerini, sol sütundaki dil bilgisi açıklamalarıyla eşleştiriniz.
- Eylemin sonundaki geniş ünlünün (a, e) şimdiki zaman eki (-yor) etkisiyle daralmasıSınıftaki arkadaşları onun bu fedakârlığını takdirle karşılıyor.
- Kökteki geniş ünlünün kaynaştırma ünsüzünün (y) etkisiyle daralmasıGeleceğe umutla bakmak diye adlandırdığı bu felsefe, hayatını değiştirdi.
- Söyleyişte daralma eğilimi gösterse de yazımda daraltılmayan, daraltılması yazım yanlışı sayılan kullanımProjede üzerine düşen görevi yapmayan öğrencilerin tespiti gecikti.
- Şimdiki zaman eki (-yor) öncesinde türeyen yardımcı ünlünün, ünlü daralmasıyla karıştırılmasıKütüphanedeki sessizliği bozmamak için kitapların sayfalarını yavaşça çeviriyordu.
Cevap
Sol sütundaki açıklamalarla sağ sütundaki cümleler sırasıyla şu şekilde eşleşir: Standart daralma gösteren eylem 'karşılıyor' ile; kaynaştırma sesiyle daralan kök 'diye' ile; yazımda daralmayan sözcük 'yapmayan' ile; yardımcı ünlü barındıran eylem ise 'çeviriyordu' ile eşleşmelidir.
Doğru eşleştirmede; 'karşılıyor' eylemindeki geniş ünlü şimdiki zaman ekiyle daralmıştır; 'diye' zarf-fiilinde kaynaştırma ünsüzünün daraltıcı etkisi görülür; 'yapmayan' sıfat-fiilinde söyleyişteki daralma yazıda korunmamıştır; 'çeviriyordu' eyleminde ise ünlü daralması yoktur, sadece yardımcı ünlü bulunmaktadır.
Adım Adım Çözüm
Anahtar Kavram
Ünlü daralması kuralları, istisnaları ve daralmayla karıştırılan yardımcı ünlü durumları.