Soru

Zorluk: ZorHarita Çeşitleri ve Ölçekleri

Bir coğrafi araştırma grubu, yapacakları saha çalışmas�� için farklı genişlikteki bölgeleri gösteren şu haritaları hazırlamıştır:

* Ihlara Vadisi'nin yürüyüş rotalarını gösteren topoğrafya haritası
* Konya Ovası'nın tarım alanlarını gösteren arazi kullanımı haritası
* Türkiye'nin aktif fay hatlarını gösteren deprem haritası
* Avrupa Kıtası'nın iklim tiplerini gösteren fiziki haritası

Bu haritaların her biri, gösterdikleri bölgelerin sınırları kağıdın kenarlarına sıfır olacak biçimde, eşit boyutlardaki A3 kağıtlarına basılmıştır.

Buna göre; hazırlanan haritaları, yerkürenin küreselliğinden ve ölçekten kaynaklanan hata (bozulma) oranları en az olandan en çok olana doğru sıralayınız.

  1. 1Ihlara Vadisi'nin yürüyüş rotalarını gösteren topoğrafya haritası
  2. 2Konya Ovası'nın tarım alanlarını gösteren arazi kullanımı haritası
  3. 3Türkiye'nin aktif fay hatlarını gösteren deprem haritası
  4. 4Avrupa Kıtası'nın iklim tiplerini gösteren fiziki haritası

Cevap

Haritaların hata (bozulma) oranlarının en az olandan en çok olana doğru sıralanışı: Ihlara Vadisi'nin topoğrafya haritası, Konya Ovası'nın arazi kullanımı haritası, Türkiye'nin deprem haritası ve Avrupa Kıtası'nın fiziki haritası şeklindedir.
Doğru sıralama, haritası çizilen bölgelerin gerçek alanlarının küçükten büyüğe doğru sıralanmasıyla elde edilir. Çünkü eşit boyuttaki kağıtlara çizim yapıldığında, gerçek alanı küçük olan bölge en az küçültme oranıyla (büyük ölçekle) çizilir ve hata oranı en düşük olur. Gerçek alanı en büyük olan bölge ise en fazla küçültme oranıyla (küçük ölçekle) çizilir ve hata oranı en yüksek olur. Bu doğrultuda Ihlara Vadisi, Konya Ovası, Türkiye ve Avrupa Kıtası sıralaması elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Haritaları çizilen bölgelerin gerçek alan büyüklüklerini karşılaştırma
Bölgelerin gerçek alanları küçükten büyüğe: Ihlara Vadisi < Konya Ovası < Türkiye < Avrupa Kıtası şeklindedir.
Aynı boyutlardaki kağıtlara çizilecek bölgelerin gerçek alanları, haritanın ölçeğini ve hata oranını belirleyen temel faktördür.
2
Ölçek ve küçültme oranları arasındaki ilişkiyi kurma
Gerçek alanı en küçük olan Ihlara Vadisi en az küçültülecek (büyük ölçek), gerçek alanı en büyük olan Avrupa Kıtası ise en fazla küçültülecektir (küçük ölçek).
Eşit boyutlardaki kağıtların tamamı kullanılacağı için geniş alanları sığdırmak daha fazla küçültme gerektirir.
3
Küçültme oranı ile hata (bozulma) oranı arasındaki ilişkiyi belirleme ve sıralama
Küçültme oranı arttıkça hata oranı artacağından, hata oranları en az olandan en çok olana doğru sıralama: Ihlara Vadisi - Konya Ovası - Türkiye - Avrupa Kıtası şeklindedir.
Projeksiyon yöntemi kullanılsa dahi, küçük ölçekli (küçültme oranı fazla olan) haritalarda küresellikten ve detay kaybından kaynaklanan bozulma oranı her zaman daha fazladır.

Anahtar Kavram

Eşit boyutlardaki kağıtlara çizilen haritalarda gerçek alan büyüdükçe küçültme oranı (ölçek paydası) artar, ölçek küçülür ve hata oranı artar.
Bu soruyu puanla