Examkin

Harita Bilgisi

20 soru

Tüm türler20Çoktan seçmeli9Eşleştirme9Sıralama2
Soru 1Soru →

Coğrafya öğretmeni derste öğrencilerine, "Dünya'nın üç boyutlu küresel yüzeyini iki boyutlu düzleme aktarırken mutlaka bozulmalar meydana gelir. Projeksiyon yöntemleri bu bozulmaları tamamen yok edemez, sadece en aza indirir." bilgisini vermiştir. Daha sonra Türkiye haritası çizmek isteyen bir öğrenciye bu bozulmaları en aza indirmesi için konik projeksiyon yöntemini kullanmasını önermiştir.

Buna göre, haritalardaki bozulmaların temel nedeni ile öğretmenin öğrencisine bu yöntemi önermesinin gerekçesi aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bozulmanın temel nedeni: Dünya'nın küresel şekli | Öneri gerek��esi: Türkiye'nin orta kuşak enlemlerinde yer alması

Cevap

Bozulmanın temel nedeni Dünya'nın küresel şekli, öneri gerekçesi ise Türkiye'nin orta kuşak enlemlerinde yer almasıdır.
Haritalardaki bozulmaların temel nedeni Dünya'nın üç boyutlu küresel şeklinin iki boyutlu düzleme aktarılamamasıdır. Türkiye orta kuşakta yer aldığı için bu enlemlerdeki bozulmaları en aza indiren yöntem konik projeksiyondur. Bu nedenle doğru seçenek 'Dünya'nın küresel şekli' ve 'Türkiye'nin orta kuşak enlemlerinde yer alması' ifadelerini içeren seçenektir.

Adım Adım Çözüm

1
Harita çizimlerinde meydana gelen bozulmaların kaynağını belirleme.
Dünya'nın küresel şeklinin düz bir kağıda hatasız aktarılamaması bozulmaların temel nedenidir.
Harita çizimindeki geometrik deformasyonun kökenini kavramak.
2
Türkiye'nin coğrafi konumunu ve en uygun projeksiyon yöntemini eşleştirme.
Türkiye 36∘−42∘36^{\circ} - 42^{\circ} Kuzey enlemleri arasında, yani orta kuşakta yer alır; orta kuşak için en uygun yöntem konik projeksiyondur.
Projeksiyon yöntemlerinin Dünya üzerindeki enlem kuşaklarına göre kullanım amaçlarını analiz etmek.
3
Projeksiyonların sınırlarını ve doğru eşleştirmeyi doğrulama.
Hiçbir projeksiyon bozulmayı tamamen sıfırlayamaz. Bozulmanın nedeni küresellik, Türkiye için gerekçe orta kuşak olmasıdır.
Seçenekler arasından doğru neden-sonuç ilişkisini kuran kombinasyonu seçmek.

Anahtar Kavram

Harita çiziminde bozulmanın temel nedeni Dünya'nın şeklidir. Projeksiyonlar bu bozulmaları sıfırlayamaz, sadece en aza indirir. Konik projeksiyon orta kuşak enlemleri için en uygun yöntemdir.
Soru 2Soru →

Bir coğrafya öğretmeni, harita bilgisini pekiştirmek amacıyla öğrencilerden haritanın elemanları ile bu elemanların temel işlevlerini eşleştirmelerini istemiştir. Aşağıdaki sol sütunda verilen harita elemanlarını, sağ sütundaki işlevleriyle doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Harita Ölçeği
Lejant (Harita Anahtarı)
Yön Oku
Coğrafi Koordinat Sistemi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Harita Ölçeği -> Harita üzerindeki küçültme oranını göstererek uzunluk ve alan hesaplamalarında kullanılan unsurdur; Lejant (Harita Anahtarı) -> Haritadaki özel işaretlerin, sembollerin ve renk tonlarının ne anlama geldiğini açıklayan bölümdür; Yön Oku -> Paralel ve meridyen çizgilerinin bulunmadığı haritalarda coğrafi yönlerin belirlenmesini sağlayan işarettir; Coğrafi Koordinat Sistemi -> Dünya üzerindeki bir noktanın mutlak konumunun tespit edilmesinde ve yerel saat farklarının bulunmasında kullanılan kılavuz çizgilerdir.
Doğru eşleştirmede; harita ölçeği küçültme oranı ve hesaplamalarla, lejant sembollerin ve renklerin açıklamalarıyla, yön oku koordinat çizgileri olmayan haritalardaki yön bulmayla ve coğrafi koordinat sistemi mutlak konum ile yerel saat hesaplamalarıyla ilişkilendirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Harita ölçeğinin tanımını arama
Ölçeğin küçültme oranı olduğu ve uzunluk/alan hesaplarında kullanıldığı bilgisine ulaşılarak birinci işlevle eşleştirilir.
Haritalar yeryüzünü belirli bir oranda küçülterek gösterir; bu küçültme oranına ölçek denir.
2
Lejant elemanının işlevini tespit etme
Lejantın haritadaki sembol ve renklerin anlamlarını açıklayan harita anahtarı olduğu bilgisiyle ikinci işlev eşleştirilir.
Haritanın okunabilmesi ve doğru yorumlanabilmesi için lejant bölümüne ihtiyaç duyulur.
3
Yön okunun kullanım amacını belirleme
Koordinat çizgileri bulunmayan haritalarda yön belirlemeyi sağladığı bilgisiyle üçüncü işlev eşleştirilir.
Koordinat sistemi olan haritalarda paralel ve meridyenler yön gösterir; ancak bu çizgiler yoksa yönün anlaşılması için yön okuna ihtiyaç vardır.
4
Coğrafi koordinat sisteminin amacını değerlendirme
Mutlak konum tespiti ve yerel saat farklarının hesaplanması işleviyle dördüncü eleman eşleştirilir.
Paraleller mutlak konum enlemini, meridyenler ise boylamı belirleyerek yerel saat hesaplamalarını mümkün kılar.

Anahtar Kavram

Haritanın elemanları (başlık, ölçek, yön oku, koordinat sistemi, lejant) ve bunların harita okumadaki temel işlevleri.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 3Soru →

Harita çizimlerinde bozulmaların temel nedeni Dünya'nın küresel şeklidir ve bu bozulmalar projeksiyon yöntemleri kullanılarak en aza indirilmeye çalışılır.

Buna göre, 36∘−42∘36^\circ - 42^\circ Kuzey paralelleri arasında yer alan Türkiye'nin haritası çizilirken bozulmayı en aza indirmek için tercih edilmesi gereken projeksiyon yöntemi aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Konik projeksiyon

Cevap

Türkiye orta kuşakta yer aldığı için harita çizimlerinde bozulmayı en aza indiren yöntem konik projeksiyondur.
Konik projeksiyon yöntemi, koninin küreye orta kuşak enlemlerinde teğet olmasından dolayı bu enlemlerdeki bozulma oranını en aza indirir. Türkiye 36∘−42∘36^\circ - 42^\circ Kuzey paralelleri arasında, yani orta kuşakta yer aldığı için harita çizimlerinde bozulmayı en aza indirmek amacıyla konik projeksiyon tercih edilmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Türkiye'nin enlem değerlerini inceleyerek bulunduğu coğrafi kuşağı belirlemek.
Türkiye, 36∘−42∘36^\circ - 42^\circ Kuzey paralelleri arasında yer alması nedeniyle orta kuşaktadır.
Projeksiyon yöntemlerinin seçiminde bölgelerin Ekvator'a ve kutuplara göre konumu (enlem derecesi) belirleyici faktördür.
2
Orta kuşak enlemleri için en az bozulma sağlayan projeksiyon yöntemini seçmek.
Orta kuşak için en uygun projeksiyon yöntemi konik projeksiyondur.
Konik projeksiyon, orta kuşak çevresini en az hata ve bozulma ile düzleme aktaran yöntemdir.

Anahtar Kavram

Projeksiyon yöntemlerinin enlemlere göre dağılışı ve Türkiye'nin konik projeksiyon bölgesi olması
Tahmini Süre:45s
Soru 4Soru →

Haritaların amacına uygun olarak kullanılabilmesi ve doğru yorumlanabilmesi için bazı temel elemanları barındırması gerekir. Aşağıda verilen harita elemanlarını, bu elemanların harita üzerindeki işlevleri veya eksikliklerinde ortaya çıkacak sonuçlarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Çizgi Ölçek
Coğrafi Koordinat Ağı
Lejant
Yön Oku

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Çizgi Ölçek -> Fotokopi veya dijital yöntemlerle boyutu değiştirilen bir haritada ölçümlerin doğruluğunu korumasını sağlar; Coğrafi Koordinat Ağı -> Bölgenin yer aldığı yarım küreyi, sıcaklık kuşağını ve yerel saat özelliklerini belirlemeyi sağlar; Lejant -> Harita üzerinde kullanılan özel işaretlerin, renklerin ve sembollerin ne anlama geldiğini gösterir; Yön Oku -> Üzerinde meridyen ve paralellerin çizilmediği haritalarda yönlerin hatasız belirlenmesini sağlar.
Çizgi ölçek haritayla orantılı büyüyüp küçüldüğü için harita boyutunun değiştirilmesi durumunda doğruluğunu yitirmez. Coğrafi koordinat ağı enlem ve boylam değerleriyle matematik konumu, yarım küreyi ve yerel saat durumunu belirler. Lejant haritadaki sembolleri tanımlar. Yön oku ise koordinat ağı bulunmayan haritalarda yön bulmayı sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Çizgi ölçeğin fotokopi veya boyut değiştirme işlemlerindeki davranışını analiz etmek.
Çizgi ölçeğin haritayla aynı oranda değişmesi nedeniyle ölçüm doğruluğunu koruduğu tespit edilir.
Çizgi ölçeğin boyutu fiziksel olarak değiştiği için kesir ölçek gibi hata vermez.
2
Coğrafi koordinat ağının mutlak konum ve yerel saat üzerindeki etkilerini belirlemek.
Koordinat ağının enlem/boylam dereceleri vasıtasıyla yarım küre ve yerel saat tespiti sağladığı belirlenir.
Paraleller yarım küreyi ve sıcaklık kuşaklarını, meridyenler ise yerel saat farklarını verir.
3
Lejantın haritadaki sembol ve renkleri açıklama işlevini incelemek.
Lejantın harita üzerindeki özel işaretlerin ne anlama geldiğini açıklayan rehber olduğu saptanır.
Haritadaki sembollerin ve renk tonlarının anlam kazanabilmesi lejantın varlığına bağlıdır.
4
Yön okunun koordinat çizgileri bulunmayan haritalardaki yön tayini işlevini değerlendirmek.
Yön okunun paralel ve meridyen çizgileri yokken kuzey yönünü göstererek haritayı yönlendirdiği anlaşılır.
Koordinat çizgileri bulunmayan bir haritada yön okunun bulunmaması yön karmaşasına yol açar.

Anahtar Kavram

Haritanın Elemanları ve İşlevleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 5Soru →

Dünya'nın küresel yüzeyinin düzleme aktarılması sırasında meydana gelen bozulmaları tamamen ortadan kaldırmak mümkün değildir. Ancak haritanın kullanım amacına göre belirli alanlerin veya özelliklerin (alan, şekil, uzunluk) korunması hedeflenir. Bir kartograf, hazırlayacağı üç farklı harita için şu kararları almıştır:

* I. Harita: Ekvator'un kuzeyinde yer alan ve paralellerinin derecesi kuzeye doğru artan 36∘−42∘36^\circ - 42^\circ enlem kuşağındaki Türkiye'nin, tarım alanlarının dağılışını göstermek amacıyla alan koruyan bir konik projeksiyon kullanacaktır.
* II. Harita: Ekvator çizgisi üzerinde yer alan Amazon Havzası'ndaki nehir ağlarının yönünü ve şeklini en doğru biçimde göstermek amacıyla açı koruyan bir silindirik projeksiyon kullanacaktır.
* III. Harita: Güney Kutup Noktası (90∘90^\circ Güney) merkezli dar bir araştırma sahasının haritasını çizmek amacıyla düzlem projeksiyon kullanacaktır.

Bu kartografik tercihler ve projeksiyon özellikleri göz önüne alındığında, aşağıdakilerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Dünya'n��n küresel yüzeyinin düzleme aktarılmasındaki geometrik zorunluluklar nedeniyle bozulmalar kaçınılmazdır; tercih edilen projeksiyonlar yalnızca teğet geçtikleri alanlar ve yakın çevresindeki hataları en aza indirir.

Cevap

Dünya'nın küresel yüzeyinin düzleme aktarılmasındaki geometrik zorunluluklar nedeniyle bozulmalar kaçınılmazdır; tercih edilen projeksiyonlar yalnızca teğet geçtikleri alanlar ve yakın çevresindeki hataları en aza indirir.
Dünya'nın küresel yüzeyinin düzleme aktarılmasındaki geometrik zorunluluklar nedeniyle bozulmalar kaçınılmazdır; tercih edilen projeksiyonlar yalnızca teğet geçtikleri alanlar ve yakın çevresindeki hataları en aza indirir. Kartografın Ekvator için silindirik, orta kuşak için konik, kutuplar için düzlem projeksiyon seçmesi teğet yerlerdeki bozulmayı en aza indiren en doğru yaklaşımdır.

Adım Adım Çözüm

1
Dünya'nın şeklinden kaynaklanan bozulma nedenlerinin belirlenmesi.
Üç boyutlu küresel yüzey, yırtılma, katlanma veya esneme olmadan iki boyutlu düzleme aktarılamaz. Bu durum harita çizimlerinde alan, açı (şekil) ve uzunluk bozulmalarını kaçınılmaz kılar.
Bozulmaların temel kaynağının geometrik bir zorunluluk olduğunu ve tamamen ortadan kaldırılamayacağını anlamak.
2
Projeksiyon yöntemlerinin kullanım alanları ile coğrafi koordinatların eşleştirilmesi.
Ekvator çevresi için silindirik, orta kuşak için konik, kutup çevresi için düzlem projeksiyon seçimi doğrudur. Bu projeksiyonlar teğet geçtikleri bölgelerde (teğet çemberi veya noktası) sıfır bozulmaya yakın sonuçlar verirken, uzaklaştıkça bozulma artar.
Kartografın yaptığı tercihlerin coğrafi konuma uygunluğunu ve teğet noktalarındaki hata payının en az olduğunu doğrulamak.
3
Çeldirici önermelerin elenmesi.
Ölçek değişimi bozulma oranını etkilemez. Enlem derecelerinin kuzeye doğru artması Kuzey Yarım Küre'yi gösterir. Projeksiyon seçimi yerşekillerine (göreceli konum) değil, enleme (mutlak konum) bağlıdır. Dünya küre de olsa harita bozulması gerçekleşirdi.
Yanlış seçeneklerin elenerek tek ve kesin doğru cevaba ulaşılması.

Anahtar Kavram

Projeksiyon yöntemlerinin temel özellikleri, kullanım amaçları ve Dünya'nın küresel şeklinden kaynaklanan harita bozulmaları.
Soru 6Soru →

Aşağıda ölçekleri verilen haritaları, ayrıntıyı gösterme gücü en fazla olandan en az olana doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sıralama ayrıntıyı gösterme gücü en fazla olandan en az olana doğru sırasıyla: 125.000\frac{1}{25.000} ölçekli harita, 1250.000\frac{1}{250.000} ölçekli harita ve 12.500.000\frac{1}{2.500.000} ölçekli harita şeklindedir.
Doğru sıralama büyük ölçekliden küçük ölçekliye doğrudur. Paydası en küçük olan 125.000\frac{1}{25.000} ölçekli harita en fazla ayrıntıyı gösterirken, paydası en büyük olan 12.500.000\frac{1}{2.500.000} ölçekli harita en az ayrıntıyı göstermektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Haritaların ölçek paydalarını karşılaştırın.
Paydalar sırasıyla 25.00025.000, 250.000250.000 ve 2.500.0002.500.000'dir.
Ölçek paydasındaki sayı ile ölçeğin gerçek büyüklüğü ters orantılıdır.
2
Ölçeklerin büyüklük ilişkisini belirleyin.
125.000>1250.000>12.500.000\frac{1}{25.000} > \frac{1}{250.000} > \frac{1}{2.500.000}
Paydası küçük olan ölçek daha büyüktür.
3
Ölçek büyüklüğü ile ayrıntıyı gösterme gücü arasındaki ilişkiyi kurarak sıralayın.
Büyük ölçekli harita en fazla ayrıntıyı gösterirken, küçük ölçekli harita en az ayrıntıyı gösterir. Bu nedenle sıralama en büyük ölçekliden en küçük ölçekliye doğru yani 125.000\frac{1}{25.000}, 1250.000\frac{1}{250.000} ve 12.500.000\frac{1}{2.500.000} olmalıdır.
Haritanın ölçeği büyüdükçe ayrıntıyı gösterme gücü artar.

Anahtar Kavram

Ölçek paydası büyüdükçe ölçek küçülür, ayrıntıyı gösterme gücü azalır ve hata oranı artar.
Soru 7Soru →

Bir Türkiye fiziki haritasında, 1:2.000.0001:2.000.000 ölçekli bir haritada Ankara ile Kırıkkale il merkezleri arasındaki harita uzaklığı 4 cm4\text{ cm} olarak ölçülmüştür. Buna göre, bu iki il merkezi arasındaki gerçek uzaklık kaç kilometredir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 80

Cevap

İki il merkezi arasındaki gerçek uzaklık 80 kilometredir.
Gerçek uzaklık, harita üzerindeki uzunluk ile ölçek paydasının çarpılmasıyla bulunur: 4 cm×2.000.000=8.000.000 cm4\text{ cm} \times 2.000.000 = 8.000.000\text{ cm}. Santimetreyi kilometreye çevirmek için 100.000100.000'e böldüğümüzde (beş sıfır sildiğimizde) sonuç 80 km80\text{ km} olur.

Adım Adım Çözüm

1
Harita üzerindeki uzunluk ile ölçeğin paydası çarpılarak gerçek uzaklık santimetre cinsinden hesaplanır.
4 cm×2.000.000=8.000.000 cm4 \text{ cm} \times 2.000.000 = 8.000.000 \text{ cm}
Gerçek uzaklık formülü Gerc¸ek Uzaklık=Harita Uzaklıg˘ı×O¨lc¸ek Paydası\text{Gerçek Uzaklık} = \text{Harita Uzaklığı} \times \text{Ölçek Paydası} şeklindedir.
2
Bulunan santimetre cinsinden değer, kilometre cinsine dönüştürülür.
8.000.000 cm=80 km8.000.000 \text{ cm} = 80 \text{ km}
1 km=100.000 cm1 \text{ km} = 100.000 \text{ cm} olduğundan, santimetreyi kilometreye çevirmek için değer 100.000100.000'e bölünür (beş sıfır silinir).

Anahtar Kavram

Ölçeği verilen bir haritada iki nokta arasındaki harita uzunluğu kullanılarak gerçek uzaklığın hesaplanması ve birim dönüştürme işlemi.
Tahmini Süre:45s
Soru 8Soru →

Haritacılıkta yeryüzü şekillerini göstermek amacıyla kullanılan yöntemler ile bu yöntemlerin temel özellikleri aşağıda verilmiştir. Sol sütundaki yöntemleri, sağ sütundaki en uygun açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Renklendirme Yöntemi
Gölgelendirme Yöntemi
Kabartma Yöntemi
İzohips Yöntemi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Renklendirme yöntemi yükselti basamaklarının renk tonlarıyla eşleşir; gölgelendirme yöntemi ışık ve gölge ilişkisiyle eşleşir; kabartma yöntemi üç boyutlu maket modeliyle eşleşir; izohips yöntemi ise eş yükselti eğrileriyle eşleşir.
Renklendirme yöntemi yükselti basamaklarını renk tonlarıyla belirtir. Gölgelendirme yöntemi yamaçların ışık alma durumuna göre gölgelendirilmesidir. Kabartma yöntemi yeryüzü şekillerinin üç boyutlu kabartılmış maketidir. İzohips yöntemi ise eş yükselti eğrileriyle yer şekillerini gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Yöntemlerin temel tanımlarını incelemek
Dört yöntemin de kendine has görselleştirme teknikleri olduğunu belirlemek.
Yöntemlerin ayırt edici özelliklerini kavramak doğru eşleştirmeyi kolaylaştırır.
2
Anahtar kelimeler üzerinden eşleştirme yapmak
Renklendirme için 'renk tonları', gölgelendirme için 'ışık ve karanlık', kabartma için 'üç boyutlu model', izohips için 'kapalı eğriler' ifadelerini eşleştirmek.
Bu kelimeler yöntemlerin temel çalışma prensipleridir.

Anahtar Kavram

Yeryüzü Şekillerini Gösterme Yöntemlerinin Tanımları ve Özellikleri
Soru 9Soru →

Bir coğrafi araştırma grubu, yapacakları saha çalışmas�� için farklı genişlikteki bölgeleri gösteren şu haritaları hazırlamıştır:

* Ihlara Vadisi'nin yürüyüş rotalarını gösteren topoğrafya haritası
* Konya Ovası'nın tarım alanlarını gösteren arazi kullanımı haritası
* Türkiye'nin aktif fay hatlarını gösteren deprem haritası
* Avrupa Kıtası'nın iklim tiplerini gösteren fiziki haritası

Bu haritaların her biri, gösterdikleri bölgelerin sınırları kağıdın kenarlarına sıfır olacak biçimde, eşit boyutlardaki A3 kağıtlarına basılmıştır.

Buna göre; hazırlanan haritaları, yerkürenin küreselliğinden ve ölçekten kaynaklanan hata (bozulma) oranları en az olandan en çok olana doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Haritaların hata (bozulma) oranlarının en az olandan en çok olana doğru sıralanışı: Ihlara Vadisi'nin topoğrafya haritası, Konya Ovası'nın arazi kullanımı haritası, Türkiye'nin deprem haritası ve Avrupa Kıtası'nın fiziki haritası şeklindedir.
Doğru sıralama, haritası çizilen bölgelerin gerçek alanlarının küçükten büyüğe doğru sıralanmasıyla elde edilir. Çünkü eşit boyuttaki kağıtlara çizim yapıldığında, gerçek alanı küçük olan bölge en az küçültme oranıyla (büyük ölçekle) çizilir ve hata oranı en düşük olur. Gerçek alanı en büyük olan bölge ise en fazla küçültme oranıyla (küçük ölçekle) çizilir ve hata oranı en yüksek olur. Bu doğrultuda Ihlara Vadisi, Konya Ovası, Türkiye ve Avrupa Kıtası sıralaması elde edilir.

Adım Adım Çözüm

1
Haritaları çizilen bölgelerin gerçek alan büyüklüklerini karşılaştırma
Bölgelerin gerçek alanları küçükten büyüğe: Ihlara Vadisi < Konya Ovası < Türkiye < Avrupa Kıtası şeklindedir.
Aynı boyutlardaki kağıtlara çizilecek bölgelerin gerçek alanları, haritanın ölçeğini ve hata oranını belirleyen temel faktördür.
2
Ölçek ve küçültme oranları arasındaki ilişkiyi kurma
Gerçek alanı en küçük olan Ihlara Vadisi en az küçültülecek (büyük ölçek), gerçek alanı en büyük olan Avrupa Kıtası ise en fazla küçültülecektir (küçük ölçek).
Eşit boyutlardaki kağıtların tamamı kullanılacağı için geniş alanları sığdırmak daha fazla küçültme gerektirir.
3
Küçültme oranı ile hata (bozulma) oranı arasındaki ilişkiyi belirleme ve sıralama
Küçültme oranı arttıkça hata oranı artacağından, hata oranları en az olandan en çok olana doğru sıralama: Ihlara Vadisi - Konya Ovası - Türkiye - Avrupa Kıtası şeklindedir.
Projeksiyon yöntemi kullanılsa dahi, küçük ölçekli (küçültme oranı fazla olan) haritalarda küresellikten ve detay kaybından kaynaklanan bozulma oranı her zaman daha fazladır.

Anahtar Kavram

Eşit boyutlardaki kağıtlara çizilen haritalarda gerçek alan büyüdükçe küçültme oranı (ölçek paydası) artar, ölçek küçülür ve hata oranı artar.
Soru 10Soru →

Fizikî haritalarda yeryüzü şekillerini göstermek amacıyla en sık kullanılan yöntemlerden biri de renklendirme yöntemidir. Aşağıdaki görselde renklendirme yönteminde kullanılan bazı renkler ve temsil ettikleri yükselti basamakları gösterilmiştir.

[Görsel açıklaması: Yükselti basamakları ve renkleri gösteren bir dikey ölçek grafiği]

Türkiye fizikî haritası incelendiğinde, her ikisi de ova olan Çukurova'nın yeşil, Konya Ovası'nın ise sarı renkle gösterildiği görülmektedir.

Bu durum, Çukurova ile Konya Ovası'nın aşağıdakilerden hangisi bakımından farklı olmasından kaynaklanmaktadır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ortalama yükseltileri

Cevap

Çukurova ile Konya Ovası'nın ortalama yükseltilerinin farklı olması
Fizikî haritalarda renklendirme yöntemi kullanılırken renkler bitki örtüsü, iklim veya yer şekli türlerini değil, yalnızca deniz seviyesine göre olan yükselti basamaklarını gösterir. Çukurova deniz seviyesine yakın bir delta ovası (0-500 m) olduğu için yeşil renkle, Konya Ovası ise yüksek bir iç ova (500-1000 m) olduğu için sarı renkle gösterilmiştir. Dolayısıyla bu renk farkı, ovaların ortalama yükseltilerinin farklı olmasından kaynaklanır.

Adım Adım Çözüm

1
Fizikî haritalarda renklendirme yönteminde kullanılan renklerin neyi ifade ettiğini belirleyin.
Bu yöntemde renkler bitki örtüsünü veya yer şeklinin türünü (ova, dağ) değil, sadece deniz seviyesine göre olan yükseltiyi gösterir.
Renklendirme yönteminin temel çalışma prensibini hatırlamak çözüme ulaşmanın ilk adımıdır.
2
Çukurova ve Konya Ovası'nın yükselti özelliklerini karşılaştırın.
Çukurova bir kıyı delta ovası olduğundan yükseltisi azdır ve yeşil renkle (0 - 500 m) gösterilir. Konya Ovası ise iç kesimlerde yer alan yüksek bir ova olduğundan sarı renkle (500 - 1000 m) gösterilir.
İki ovanın farklı renklerle gösterilmesinin sebebinin yükselti farkı olduğunu doğrulamak.

Anahtar Kavram

Renklendirme Yöntemi ve Renklerin Anlamı
Tahmini Süre:45s
Soru 11Soru →

Aşağıda izohips haritalarında yer alan bazı kavramlar ve bu kavramların özellikleri karışık olarak verilmiştir. Bu kavramları doğru özellikleri ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Kıyı çizgisi
Sıklaşan izohipsler
Doruk (Zirve)
İç içe kapalı oklar

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kıyı çizgisi deniz seviyesini (0 m0\text{ m}) gösteren eğriyle; sıklaşan izohipsler eğimin arttığı yamaçlarla; doruk (zirve) en yüksek tepe noktasıyla; iç içe kapalı oklar ise yükseltinin azaldığı çukur alanlarla eşleşir.
Doğru eşleştirmede; kıyı çizgisi deniz seviyesini (0 m0\text{ m}), sıklaşan izohipsler yüksek eğimli alanları, doruk/zirve çevreye göre en yüksek noktayı, iç içe kapalı oklar ise yükseltinin azaldığı kapalı çukurları temsil eder.

Adım Adım Çözüm

1
Kıyı çizgisi kavramının tanımını izohips kurallarına göre analiz etmek.
Kıyı çizgisi daima 0 m0\text{ m} deniz seviyesini gösterir.
Coğrafyada deniz seviyesi yükseltinin başlangıç noktası (0 m0\text{ m}) kabul edilir.
2
İzohips eğrilerinin sıklığı ile yer şekillerinin eğimi arasındaki ilişkiyi kurmak.
Eğrilerin sıklaştığı yerde eğim fazladır.
Yatay mesafede yükseltinin hızlı değişmesi eğrileri birbirine yaklaştırır.
3
Zirve (doruk) ve kapalı çukur sembollerinin anlamlarını ayırt etmek.
En içteki kapalı halka doruk iken, oklu halkalar kapalı çukurdur.
Ok işaretleri yükseltinin azaldığını belirtmek için kullanılır.

Anahtar Kavram

İzohipslerin Özellikleri
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 12Soru →

Aşağıda haritanın bazı temel elemanları ile bu elemanların harita okuma ve analiz sürecindeki işlevleri verilmiştir. Bu elemanları ve işlevlerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Harita ölçeği
Coğrafi koordinat ağı
Harita lejantı
Yön oku

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Harita ölçeği - gerçek uzaklık hesabı; Coğrafi koordinat ağı - mutlak konum ve yerel saat; Harita lejantı - işaret ve sembollerin açıklamaları; Yön oku - koordinatların olmadığı haritalarda kuzeyin belirlenmesi şeklinde eşleşmektedir.
Haritanın temel elemanlarının her biri farklı bir fonksiyona sahiptir. Harita ölçeği küçültme oranını ve mesafe hesaplamalarını; coğrafi koordinat ağı mutlak konumu, yerel saatleri ve yönleri; harita lejantı sembollerin anlamını; yön oku ise koordinat çizgisi barındırmayan haritalarda kuzey yönünü göstererek doğru eşleşmeyi sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Harita ölçeğinin temel işleviyle eşleştirilmesi
Harita ölçeği, haritadaki küçültme oranını ve mesafe hesaplamalarını doğrudan belirlediği için ikinci açıklamayla eşleşir.
Ölçek, gerçek ile harita arasındaki matematiksel ilişkiyi kuran temel elemandır.
2
Coğrafi koordinat ağının işleviyle eşleştirilmesi
Paralel ve meridyen çizgileri mutlak konumu, yerel saatleri ve ana yönleri belirlediği için birinci açıklamayla eşleşir.
Koordinat ağı, Dünya üzerindeki herhangi bir noktanın adresini tanımlamak için kullanılır.
3
Harita lejantının işleviyle eşleştirilmesi
Lejant haritanın dilidir; sembollerin, renklerin ve işaretlerin anlamlarını açıkladığı için dördüncü açıklamayla eşleşir.
Lejant olmadan haritada gösterilen detayların ne anlama geldiği anlaşılamaz.
4
Yön okunun işleviyle eşleştirilmesi
Yön oku, koordinat çizgileri içermeyen haritalarda yön tespiti yapmayı sağladığı için üçüncü açıklamayla eşleşir.
Koordinat çizgileri olan haritalarda yön okuna gerek yoktur; yön oku bu çizgilerin yokluğunda devreye girer.

Anahtar Kavram

Haritanın Elemanları ve İşlevleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 13Soru →

Harita çizimlerinde Dünya'nın küresel şeklinden dolayı meydana gelen bozulmaları en aza indirmek amacıyla projeksiyon yöntemleri kullanılır. Bu yöntemlerin her biri belirli enlem kuşaklarında en az hata oranıyla çizim yapmayı sağlar.

Buna göre, hazırlayacakları coğrafi çalışmalarda sırasıyla;
I. Kongo Havzası ve çevresi,
II. İskandinav Yarımadası'nın kuzey kıyıları,
III. Akdeniz Havzası ve çevresi
bölgelerinin haritalarını en az bozulma ile çizmek isteyen bir araştırma grubunun tercih etmesi gereken projeksiyon yöntemleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla doğru verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Silindirik - Düzlem - Konik

Cevap

Silindirik - Düzlem - Konik
Kongo Havzası Ekvator'da (alçak enlemler) bulunduğundan bu bölgenin haritası en az hata ile silindirik projeksiyon yöntemiyle çizilir. İskandinav Yarımadası'nın kuzey kıyıları kutup kuşağına yakın (yüksek enlemler) olduğundan düzlem projeksiyon yöntemi, Akdeniz Havzası ise orta kuşakta yer aldığından konik projeksiyon yöntemi tercih edilir. Bu nedenle doğru sıralama 'Silindirik - Düzlem - Konik' şeklinde olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen bölgelerin coğrafi enlem konumlarını belirleme
Kongo Havzası Ekvator çizgisi üzerinde (alçak enlemler), İskandinav Yarımadası'nın kuzey kıyıları kutup kuşağında (yüksek enlemler), Akdeniz Havzası ise orta kuşakta (orta enlemler) yer almaktadır.
Projeksiyon yöntemlerinin kullanım alanları Dünya üzerindeki enlem derecelerine göre belirlendiği için ilk olarak bölgelerin konumlarını tespit etmeliyiz.
2
Belirlenen enlem kuşaklarına uygun projeksiyon yöntemlerini eşleştirme
Ekvatoral kuşak (Kongo Havzası) için silindirik projeksiyon, kutup kuşağı (İskandinav Yarımadası'nın kuzeyi) için düzlem projeksiyon, orta kuşak (Akdeniz Havzası) için ise konik projeksiyon kullanılır.
Harita çizimindeki bozulmaları en aza indirmek için her projeksiyon tipinin temas ettiği (bozulmanın sıfır olduğu) enlem bölgeleriyle eşleştirilmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Dünya'nın şeklinden dolayı harita çizimlerinde meydana gelen bozulmaları azaltmak için enlem kuşaklarına göre (Ekvator için silindirik, orta kuşak için konik, kutuplar için düzlem) en uygun projeksiyon yönteminin seçilmesi.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 14Soru →

Yerkürenin küresel yüzeyinin düzleme aktarılması sırasında meydana gelen bozulmaları en aza indirmek amacıyla farklı harita projeksiyon yöntemleri kullanılmaktadır. Aşağıda verilen harita projeksiyon türleri ile bu projeksiyonların en az hata payıyla çizim yapılmasını sağladığı coğrafi bölgeleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Silindirik Projeksiyon
Konik Projeksiyon
Düzlem Projeksiyon

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Silindirik projeksiyon Ekvator çevresindeki ülkelerle (Brezilya, Endonezya, Kongo), konik projeksiyon orta kuşak ülkeleriyle (Türkiye, İtalya, ABD) ve düzlem projeksiyon kutup çevresindeki bölgelerle (Grönland, Antarktika, Sibirya) eşleşmektedir.
Dünya'nın küresel şeklinden dolayı harita çizimlerinde bozulmalar meydana gelir. Projeksiyon yöntemleri bu bozulmaları en aza indirmeyi amaçlar. Projeksiyon yüzeyinin Dünya küresine temas ettiği alanlarda hata oranı en düşüktür. Silindirik projeksiyon Ekvator çevresindeki ülkeleri, konik projeksiyon orta kuşaktaki ülkeleri, düzlem projeksiyon ise kutup çevresindeki bölgeleri en az hatayla haritaya aktarmayı sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
Projeksiyon yöntemlerinin Dünya üzerindeki teğet noktalarını ve en az bozulmanın yaşandığı enlemleri belirleyin.
Silindirik projeksiyon Ekvator ve çevresini, konik projeksiyon orta kuşağı, düzlem projeksiyon ise kutup ve çevresini en az bozulmayla gösterir.
Projeksiyon yüzeyinin yer küreye temas ettiği (teğet geçtiği) alanlarda bozulma en az düzeydedir.
2
Eşleştirilecek ülkelerin veya coğrafi bölgelerin hangi enlem derecelerinde (kuşaklarda) yer aldığını tespit edin.
Brezilya, Endonezya ve Kongo Ekvator çevresinde; Türkiye, İtalya ve ABD Orta Kuşak'ta; Grönland, Antarktika ve Sibirya ise kutup çevresindedir.
Ülkelerin mutlak konumları, haritalarının çiziminde en az bozulmaya yol açacak projeksiyon yönteminin seçilmesini sağlar.
3
Projeksiyon türleri ile coğrafi kuşakları ve bunlara uygun ülkeleri eşleştirin.
Silindirik projeksiyon Brezilya, Endonezya ve Kongo ile; konik projeksiyon Türkiye, İtalya ve ABD ile; düzlem projeksiyon ise Grönland, Antarktika ve Sibirya ile eşleşir.
Bölgelerin coğrafi konum özellikleri ile projeksiyon yöntemlerinin bozulma oranının en düşük olduğu alanlar birbiriyle doğrudan örtüşür.

Anahtar Kavram

Projeksiyon Yöntemleri ve Coğrafi Kuşaklar
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 15Soru →

Aşağıdaki harita türleri ile bu haritalardan elde edilebilecek bilgileri/özellikleri doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

1/25.0001/25.000 ölçekli Türkiye fiziki haritası
1/2.000.0001/2.000.000 ölçekli Türkiye fiziki haritası
1/50.0001/50.000 ölçekli Ankara idari bölünüş haritası
1/5.000.0001/5.000.000 ölçekli Dünya siyasi haritası

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru eşleştirme şu şekildedir: 1/25.0001/25.000 ölçekli Türkiye fiziki haritası ile izohipsler arasındaki farkın az olması; 1/2.000.0001/2.000.000 ölçekli Türkiye fiziki haritası ile izohipsler arası yükselti farkının büyük olması; 1/50.0001/50.000 ölçekli Ankara idari bölünüş haritası ile ilçe ve mahalle sınırlarının ayrıntılı gösterilmesi; 1/5.000.0001/5.000.000 ölçekli Dünya siyasi haritası ile ülke sınırlarının genel hatlarıyla gösterilip bozulma oran��nın en fazla olması eşleşir.
Harita ölçeği ile payda ters orantılıdır. 1/25.0001/25.000 ölçekli fiziki harita en büyük ölçekli fiziki harita olduğundan izohipsler arasındaki fark azdır ve ayrıntı fazladır. 1/2.000.0001/2.000.000 ölçekli harita ise daha küçük ölçekli bir fiziki harita olduğundan izohips aralığı büyüktür. İdari haritalardan 1/50.0001/50.000 ölçekli olanı dar alandaki sınırları yüksek ayrıntıyla verirken, 1/5.000.0001/5.000.000 ölçekli Dünya siyasi haritası en küçük ölçekli harita olduğundan bozulma oranı en yüksek olanıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Haritaların kullanım amaçlarına (fiziki ve siyasi/idari) göre işlevlerini belirleyin.
Fiziki haritalarda yer şekilleri ve izohipsler bulunur; siyasi/idari haritalarda ise idari ve siyasi sınırlar gösterilir.
Eşleştirilecek özelliklerin fiziki mi yoksa idari sınırlar mı içerdiğini ayırt etmek gerekir.
2
Ölçek paydalarındaki sayıları karşılaştırarak harita ölçeğinin büyüklüğünü belirleyin.
1/25.0001/25.000 ve 1/50.0001/50.000 ölçekli haritalar büyük ölçekli; 1/2.000.0001/2.000.000 ve 1/5.000.0001/5.000.000 ölçekli haritalar ise küçük ölçeklidir.
Ölçek paydası büyüdükçe küçültme oranı artar ve ölçek küçülür.
3
Büyük ve küçük ölçeklerin özelliklerini (bozulma oranı, ayrıntı gücü, izohips aralığı) harita türleriyle birleştirin.
Büyük ölçekli fiziki haritada izohips aralığı az olur (örn. 1/25.0001/25.000 için). Küçük ölçekli siyasi haritada ise bozulma oranı en fazladır (örn. 1/5.000.0001/5.000.000 için).
Küçültme oranının değişmesi, haritadaki tüm geometrik ve topoğrafik ayrıntıları doğrudan belirler.

Anahtar Kavram

Ölçeklerin Harita Özelliklerine Etkisi ve Harita Türleri
Soru 16Soru →

Bir coğrafya öğretmeni, öğrencilerinden aynı boyutlardaki iki resim kağıdını kullanarak Van Gölü Havzası'nın fiziki haritalarını çizmesini istemiştir. Öğrenciler bu çalışma kapsamında aşağıdaki ölçekleri kullanmışlardır:

* I. Harita: 1:200.0001:200.000 ölçekli
* II. Harita: 1:800.0001:800.000 ölçekli

Buna göre, hazırlanan bu haritalar kar��ılaştırıldığında II. Harita'dan I. Harita'ya geçildiğinde meydana gelen değişimlerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: İzohips (eş yükselti) eğrileri arasındaki yükselti farkı (eş aralık değeri) azalır.

Cevap

İzohips (eş yükselti) eğrileri arasındaki yükselti farkının (eş aralık değerinin) azalması
Ölçek büyüdükçe yer şekillerinin ayrıntısı artar ve izohips eğrileri arasındaki yükselti farkı (eş aralık / eküidans) küçülür. İkinci haritadan birinci haritaya geçildiğinde ölçek büyüdüğü için izohipsler arasındaki yükselti farkı azalacaktır.

Adım Adım Çözüm

1
Haritaların ölçeklerini karşılaştırarak hangisinin büyük, hangisinin küçük ölçekli olduğunu belirlemek.
I. Harita (1:200.0001:200.000) paydası küçük olduğu için büyük ölçekli; II. Harita (1:800.0001:800.000) paydası büyük olduğu için küçük ölçekli haritadır.
Ölçeğin paydasındaki sayı ile ölçeğin gerçek büyüklüğü ters orantılıdır.
2
II. Harita'dan I. Harita'ya geçildiğinde ölçekte meydana gelen değişimi tespit etmek.
Küçük ölçekli bir haritadan (1:800.0001:800.000) büyük ölçekli bir haritaya (1:200.0001:200.000) geçiş yapılmıştır, yani kullanılan ölçek büyümüştür.
Büyük ölçekli haritaların ayırt edici özelliklerinin bu geçişteki etkisini analiz etmek gerekir.
3
Ölçeğin büyümesiyle birlikte harita özelliklerinin (ayrıntı gücü, bozulma oranı, izohips eş aralık değeri) nasıl değişeceğini değerlendirmek.
Ölçek büyüdüğünde ayrıntı gösterme gücü artar, bozulma oranı azalır ve daha detaylı gösterim yapabilmek için izohipsler arasındaki yükselti farkı (eş aralık / eküidans) azalır.
Büyük ölçekli haritalarda yeryüzü şekilleri daha az küçültüldüğü için daha sık aralıklarla izohips çizgisi çizilebilir.

Anahtar Kavram

Ölçek büyüklüğü ile harita özellikleri arasındaki ters/doğru orantı ilişkileri ve izohips eş aralık değeri üzerindeki etkisi
Soru 17Soru →

Gerçek yüzölçümü yaklaşık 1600 km21600\text{ km}^2 olan Tuz Gölü, ölçeği bilinmeyen bir Türkiye fiziki haritasında 4 cm24\text{ cm}^2 lik bir alan kaplamaktadır. Bu bilgilere göre, Tuz Gölü'nün gösterildiği haritanın ölçeği aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1:2.000.000

Cevap

1:2.000.000 ölçeği doğrudur.
Gerçek alanı 1600 km21600\text{ km}^2 olan bir göl haritada 4 cm24\text{ cm}^2 gösterildiğine göre, her 1 cm21\text{ cm}^2 lik harita alanı gerçekte 16004=400 km2\frac{1600}{4} = 400\text{ km}^2 ye karşılık gelir. Haritanın doğrusal ölçeğini bulmak için bu alan oranının karekökü alınmalıdır: 400=20 km\sqrt{400} = 20\text{ km}. Buradan haritadaki her 1 cm1\text{ cm} lik uzunluğun gerçekte 20 km20\text{ km} yi (2.000.000 cm2.000.000\text{ cm}) gösterdiği anlaşılır. Bu da bizi 1:2.000.0001:2.000.000 ölçeğine ulaştırır.

Adım Adım Çözüm

1
Harita alanı ile gerçek alan arasındaki oran kullanılarak ölçek paydasının karesi (O¨P2ÖP^2) hesaplanır.
O¨P2=Gerc¸ek Alan (GA)Harita Alanı (HA)=1600 km24 cm2=400ÖP^2 = \frac{\text{Gerçek Alan (GA)}}{\text{Harita Alanı (HA)}} = \frac{1600\text{ km}^2}{4\text{ cm}^2} = 400
Haritalarda alan hesaplama formülü Gerc¸ek Alan=Harita Alanı×(O¨lc¸ek Paydası)2\text{Gerçek Alan} = \text{Harita Alanı} \times (\text{Ölçek Paydası})^2 şeklindedir.
2
Elde edilen O¨P2=400ÖP^2 = 400 değerinin karekökü alınarak ölçek paydasının kilometre cinsinden değeri (O¨PÖP) bulunur.
O¨P=400=20 kmÖP = \sqrt{400} = 20\text{ km}
Ölçek paydasının karesinden doğrusal ölçek paydasına (uzunluk oranına) geçmek için karekök işlemi uygulanmalıdır.
3
Kilometre cinsinden bulunan ölçek paydası (20 km20\text{ km}), santimetreye çevrilerek kesir ölçek formatına getirilir.
20 km=20×100.000 cm=2.000.000 cm20\text{ km} = 20 \times 100.000\text{ cm} = 2.000.000\text{ cm} Bu durumda haritanın ölçeği 1:2.000.0001:2.000.000 olur.
Kesir ölçeklerde harita uzunluğu dama santimetre (cmcm) cinsinden ifade edilir. 1 km=100.000 cm1\text{ km} = 100.000\text{ cm} olduğu için değer 5 sıfır eklenerek çevrilir.

Anahtar Kavram

Haritalarda alan hesaplamalarında ölçek paydasının karesi kullanılır.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 18Soru →

Şanlıurfa sınırlarında yer alan Ceylanpınar Tarım İşletmesi'ne ait 144 km2144\text{ km}^2 yüzölçüm��ne sahip bir tarım arazisi, 1:300.0001:300.000 ölçekli bir haritada kaç cm2\text{cm}^2 lik bir alan kaplar?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 1616

Cevap

Harita üzerindeki alan 16 santimetrekaredir.
Ölçek 1:300.0001:300.000 olduğunda, harita üzerindeki 1 cm1\text{ cm}, gerçekte 3 km3\text{ km}'ye karşılık gelir. Alan hesaplamalarında ölçek paydasının karesi alındığından, harita üzerindeki 1 cm21\text{ cm}^2 gerçekte 9 km29\text{ km}^2 lik bir alanı temsil eder. Gerçek alanı 144 km2144\text{ km}^2 olan tarım arazisinin haritadaki kapladığı alan ise 144/9=16 cm2144 / 9 = 16\text{ cm}^2 olarak hesaplanır.

Adım Adım Çözüm

1
Ölçeğin paydasındaki santimetre değerini kilometreye çevirmek
300.000 cm=3 km300.000\text{ cm} = 3\text{ km}
Gerçek alan kilometrekare olarak verildiği için ölçek biriminin de kilometreye dönüştürülmesi gerekir.
2
Alan hesaplamalarında kullanılacak olan alan ölçeğini (ölçek paydasının karesini) bulmak
(3 km)2=9 km2(3\text{ km})^2 = 9\text{ km}^2
Haritadaki 1 cm21\text{ cm}^2 lik alanın gerçekte kaç  km2\text{ km}^2 ye karşılık geldiğini belirlemek.
3
Gerçek alanı, alan ölçeğine bölerek harita alanını hesaplamak
144/9=16 cm2144 / 9 = 16\text{ cm}^2
Harita Alanı = Gerçek Alan / Ölçek Paydasının Karesi formülünü uygulamak.

Anahtar Kavram

Harita alan hesaplamalarında ölçek paydasının karesi alınır.

Alternatif Yöntem

Ölçek paydasındaki km değerinin karesi (32=93^2 = 9) doğrudan harita alanını bulmak için kullanılabilir: HA=GAO¨lc¸ek Paydası (km)2HA = \frac{GA}{\text{Ölçek Paydası (km)}^2} bağıntısından HA=1449=16 cm2HA = \frac{144}{9} = 16\text{ cm}^2 bulunur.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 19Soru →

Haritacılıkta yeryüzü şekillerini düzleme aktarmak amacıyla kullanılan yöntemler ile bu yöntemlerin temel özellikleri arasındaki eşleştirmeyi yapınız.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Renklendirme Yöntemi
Gölgelendirme Yöntemi
Kabartma Yöntemi
Tarama Yöntemi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Renklendirme Yöntemi - Yükselti basamaklarının belirli renklerle gösterildiği yöntem; Gölgelendirme Yöntemi - Işık-gölge esasına dayanan yöntem; Kabartma Yöntemi - Üç boyutlu maket yöntemi; Tarama Yöntemi - Eğime göre çizgi kalınlık ve sıklığının değiştiği yöntem.
Renklendirme yöntemi yükselti basamaklarını gösterir; Gölgelendirme yöntemi ışık ve gölge dağılımına dayanır; Kabartma yöntemi üç boyutlu maket tasarımıdır; Tarama yöntemi ise eğime göre değişen çizgi sıklığı ve kalınlığı kullanır.

Adım Adım Çözüm

1
Renklendirme Yöntemi ile ilgili tanımı belirleme.
Renklendirme yönteminin fiziki haritalarda yükselti basamaklarını göstermek amacıyla renklerin kullanıldığı bilgisiyle eşleştiği görülür.
Yöntemin temel çalışma prensibini tespit etmek.
2
Gölgelendirme Yöntemi ile ilgili tanımı belirleme.
Işığın belli bir açıdan gelerek bir yamacı aydınlık, diğer yamacı gölgede bırakması esasına dayanan tanım ile eşleşir.
Gölgelendirme tekniğinin görsel özelliğini ayırt etmek.
3
Kabartma Yöntemi ile ilgili tanımı belirleme.
Yer şekillerinin gerçeğe en yakın şekilde üç boyutlu gösterildiği yöntem olarak eşleştirilir.
Yöntemin boyut ve kullanım pratikliğini anlamak.
4
Tarama Yöntemi ile ilgili tanımı belirleme.
Eğime göre çizgilerin kalınlık, uzunluk ve sıklık özelliklerinin değiştiği tanım ile eşleşir.
Tarama yönteminin eğim-çizgi ilişkisi kuralını uygulamak.

Anahtar Kavram

Yeryüzü Şekillerini Gösterme Yöntemleri ve Özellikleri
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 20Soru →

Fiziki coğrafya araştırmalarında ve harita üretiminde arazinin dikey boyutunun (morfolojik yapısının) iki boyutlu düzleme aktarılmasında kullanılan yöntemlerin kendilerine özgü teknik özellikleri bulunur.

Aşağıda verilen yeryüzü şekillerini gösterme y��ntemleri ile bu yöntemlerin kartografik tanımlarını doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Kabartma Yöntemi
Gölgelendirme Yöntemi
Renklendirme Yöntemi
Tarama Yöntemi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kabartma Yöntemi ile 33 boyutlu maket gösterimi; Gölgelendirme Yöntemi ile kuzeybatıdan gelen ışık/gölge etkisi; Renklendirme Yöntemi ile yükselti basamaklarının renklerle gösterimi; Tarama Yöntemi ile eğime göre değişen çizgi kalınlık ve sıkılık özellikleri eşleşmektedir.
Yeryüzü şekillerini gösterme yöntemlerinin her birinin kendine has kartografik kuralları ve gösterim teknikleri mevcuttur. Kabartma yöntemi 33 boyutlu modeller oluşturarak gerçeğe en yakın görünümü sağlarken; gölgelendirme yöntemi ışık ve gölge kontrastı kullanır. Renklendirme yöntemi yükselti basamaklarını renk tonlarıyla belirtirken; tarama yöntemi eğim derecesine bağlı olarak çizgi sıklığı ve kalınlığını ayarlar.

Adım Adım Çözüm

1
Kabartma yönteminin temel özelliğini belirleme.
Kabartma yöntemi, yeryüzü şekillerini 33 boyutlu maketler hâlinde sunan ve gerçeğe en yakın gösteren yöntemdir. Bu özellik birinci açıklama ile eşleşir.
Yöntemin fiziki yapısı ve kullanım sınırlulukları bu tanımı gerektirir.
2
Gölgelendirme yönteminin temel özelliğini belirleme.
Gölgelendirme yöntemi, ışığın genellikle kuzeybatıdan geldiği varsayılarak harita üzerinde ışık-gölge dağılımı yapılması esasına dayanır. Bu özellik ikinci açıklama ile eşleşir.
Bu yöntem yükselti değerlerini doğrudan vermez, gölge tonlarıyla engebeyi belirginleştirir.
3
Renklendirme yönteminin temel özelliğini belirleme.
Renklendirme yöntemi, yükselti basamaklarını belirli renk standartları (yeşil, sarı, kahverengi vb.) ile gösterir. Bu özellik üçüncü açıklama ile eşleşir.
Bu yöntemde renkler bitki örtüsünü değil, yalnızca deniz seviyesine göre yükselti aralıklarını temsil eder.
4
Tarama yönteminin temel özelliğini belirleme.
Tarama yöntemi, eğimin fazla olduğu yamaçlarda kalın, sık ve kısa çizgilerin; eğimin az olduğu yerlerde ise ince, seyrek ve uzun çizgilerin kullanımını içerir. Bu özellik dördüncü açıklama ile eşleşir.
Eğim ve çizgi özellikleri arasındaki bu ilişki tarama yönteminin ayırt edici geometrik kuralıdır.

Anahtar Kavram

Yeryüzü Şekillerini Gösterme Yöntemleri ve Özellikleri
Harita Bilgisi Alıştırma Soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin