Aşağıdaki tabloda, aynı yarım kürede yer alan üç farklı merkezin enlem, yükselti ve yıllık ortalama sıcaklık değerleri verilmiştir: | Merkez | Enlem | Yükselti (m) | Yıllık Ortalama Sıcaklık (°C) | | :--- | :--- | :--- | :--- | | K | 37^\circ\text{ Kuzey} | 100 | 18 | | L | 41^\circ\text{ Kuzey} | 1

Aşağıdaki tabloda, aynı yarım kürede yer alan üç farklı merkezin enlem, yükselti ve yıllık… — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi)

Aşağıdaki tabloda, aynı yarım kürede yer alan üç farklı merkezin enlem, yükselti ve yıllık ortalama sıcaklık değerleri verilmiştir:

Merkez	Enlem	Yükselti (m)	Yıllık Ortalama Sıcaklık (°C)
K	$37^\circ\text{ Kuzey}$	$100$	$18$
L	$41^\circ\text{ Kuzey}$	$100$	$14$
M	$37^\circ\text{ Kuzey}$	$1100$	$7$

Tablodaki bilgilere göre, bu merkezlerin sıcaklık özellikleri ile ilgili aşağıdaki yargılardan hangisi doğrudur?

A
K ve M merkezlerinin enlemleri aynı olduğu için bu merkezlerin deniz seviyesine indirgenmiş sıcaklıkları birbirine eşittir.
B
K ve L merkezleri arasındaki sıcaklık farkı, enlem-sıcaklık ilişkisine ters düşmektedir.
K ve M merkezleri arasındaki sıcaklık farkının yükselti farkından dolayı beklenen değerden ( $5^\circ\text{C}$ ) fazla olması, denizellik ve karasallık etkisiyle açıklanır.Cevap
D
L merkezinin deniz seviyesine indirgenmiş sıcaklığı $16^\circ\text{C}$ olarak hesaplanır.
E
K ve M merkezleri arasındaki sıcaklık farkının temel nedeni enlem etkisidir.

Cevap

K ve M merkezleri arasındaki sıcaklık farkının yükselti farkından dolayı beklenen değerden (

5^\circ\text{C}

) fazla olması, denizellik ve karasallık etkisiyle açıklanır.

K ve M merkezleri aynı enlemde (

37^\circ\text{ Kuzey}

) yer aldıkları için güneş ışınlarını benzer açılarla alırlar. İki merkez arasındaki yükselti farkı

1100 - 100 = 1000\text{ metre}

olup, sadece yükselti farkından dolayı M merkezinin K merkezinden

1000 / 200 = 5^\circ\text{C}

daha soğuk olması beklenir. Ancak iki merkez arasındaki gerçek sıcaklık farkı

18 - 7 = 11^\circ\text{C}

'dir. Beklenenden daha fazla olan bu

6^\circ\text{C}

'lik sıcaklık farkı, K merkezinin deniz kenarında nemli (denizel) bir konumda bulunması ve M merkezinin ise iç kesimlerde nemsiz (karasal) bir alanda yer alması ile açıklanır. Bu nedenle, iki merkez arasındaki sıcaklık farkının yükselti farkından dolayı beklenen değerden fazla olması, denizellik ve karasallık etkisiyle açıklanmaktadır.

Adım Adım Çözüm

K ve L merkezleri arasındaki sıcaklık ilişkisini enlem bazında analiz etmek.

K (

37^\circ\text{ Kuzey}

18^\circ\text{C}

) ve L (

41^\circ\text{ Kuzey}

14^\circ\text{C}

) merkezlerinin yükseltileri aynıdır (

100\text{ m}

). Ekvator'a yakın olan K'nin sıcaklığının daha fazla olması enlem-sıcaklık ilişkisine uygundur.

Enlem-sıcaklık ilişkisinin doğruluğunu test etmek.

L merkezinin deniz seviyesine indirgenmiş sıcaklığını hesaplamak.

L merkezinin indirgenmiş sıcaklığı:

14^\circ\text{C} + (100\text{ m} / 200\text{ m}) = 14.5^\circ\text{C}

'dir.

İndirgenmiş sıcaklık değerinin aritmetik doğruluğunu kontrol etmek.

K ve M merkezleri arasındaki sıcaklık farkını yükselti ve karasallık-denizellik açısından karşılaştırmak.

K ve M aynı enlemdedir (

37^\circ\text{ Kuzey}

). Yükselti fark��

1100 - 100 = 1000\text{ m}

'dir. Yükseltiden dolayı beklenen sıcaklık farkı

1000 / 200 = 5^\circ\text{C}

'dir. Ancak gerçek sıcaklık farkı

18 - 7 = 11^\circ\text{C}

'dir. Bu durum, aradaki farkın sadece yükseltiyle değil, aynı zamanda denizel ve karasal konum farkıyla da (nem farkıyla) ilişkili olduğunu gösterir.

Sıcaklık dağılışında enlem, yükselti ve karasallık-denizellik etkilerini ayırt etmek.

Anahtar Kavram

İklim Elemanları: Sıcaklık

Tahmini Süre:2m 0s

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Konular

Bu konudan daha fazla soru