Examkin

Soru

Zorluk: Zorİslam'da Bilginin Kaynakları (Selim Akıl, Sadık Haber, Salim Duyular)

İslam epistemolojisinde bilgi kaynakları; selim akıl, sadık haber ve salim duyular olmak üzere üç ana grupta ele alınır. Bu kaynaklar insanı doğru bilgiye ulaştırmada bağımsız ve kopuk mekanizmalar değil, birbirini tamamlayan ve sınırlayan bir yapıya sahiptir. Örneğin, duyu organlarının algıladığı bir ilüzyon akıl tarafından düzeltilirken; aklın tek başına nüfuz edemediği metafizik ve gayb alemiyle ilgili konular ise vahiy (sadık haber) yoluyla aydınlatılır.

Buna göre bilgi kaynaklarının birbiriyle olan ilişkisi dikkate alındığında;

I. Salim duyularla elde edilen veriler, selim aklın süzgecinden geçirilerek doğru ve rasyonel bilgiye dönüştürülür.
II. Selim akıl, sadık haberin bildirdiği gaybî gerçekleri ve ahiret hallerini duyusal düzeyde deneyimleyip doğrulamadıkça kesin bilgi olarak kabul etmez.
III. Sadık haber, duyu organlarının algı sınırlarını aşan ve aklın tek başına ulaşamayacağı alanlarda insana rehberlik ederek bilgi alanını genişletir.

yargılarından hangileri do��rudur?

  1. A
    Yalnız I
  2. B
    Yalnız III
  3. I ve IIICevap
  4. D
    II ve III
  5. E
    I, II ve III

Cevap

İslam bilgi felsefesinde bilginin kaynağı ve sınırları bağlamında, salim duyuların aklın işleyişi için veri sağladığı ve sadık haberin aklın sınırlarını aşan gaybî alanlarda rehberlik ettiği tespiti doğrudur.
İslam bilgi felsefesinde salim duyular dış dünyadan verileri toplarken, selim akıl bu verileri yorumlar ve hataları ayıklar (birinci öncül). Aynı zamanda akıl ve duyuların ulaşamadığı metafizik/gayb alanında bilgi edinmek ancak sadık haber (vahiy) ile mümkündür (üçüncü öncül). İkinci öncülde iddia edilen, aklın vahyin bildirdiği gaybî doğruları kabul etmek için bunları bizzat duyusal olarak deneyimlemesi gerektiği yönündeki görüş ise yanlıştır; zira gayb alanı duyusal sınırların ötesindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Öncüllerin teker teker incelenmesi ve İslam bilgi kaynaklarıyla ilişkilendirilmesi.
Birinci öncülde salim duyular ile selim akıl ilişkisi ele alınmıştır; duyuların veri sağladığı, aklın ise bunu işlediği bilgisi doğrudur. Üçüncü öncülde sadık haberin (vahyin) duyular üstü ve aklın tek başına erişemeyeceği gaybî alanlara dair bilgi verme fonksiyonu belirtilmiştir, bu da doğrudur.
İslam bilgi teorisinde kaynakların birbirini tamamlayıcı rolleri analiz edilmelidir.
2
İkinci öncüldeki iddianın tutarlılığının değerlendirilmesi.
İkinci öncül, aklın gaybî haberleri kabul etmesi için bunları duyusal düzeyde deneyimlemesi gerektiğini savunmaktadır. Ancak gayb alanı duyuların kapsamı dışındadır. Aklın buradaki rolü haberi getiren kaynağın güvenilirliğini doğrulamaktır, duyusal deneyim aramak değildir. Dolayısıyla bu öncül yanlıştır.
Aklın ve duyuların sınırları ile sadık haberin işlev alanı arasındaki ayrım tespit edilmelidir.
3
Doğru yargıların birleştirilerek cevabın belirlenmesi.
Birinci ve üçüncü yargıların doğru, ikinci yargının ise hatalı olduğu belirlenmiştir. Bu durumda doğru olanlar birinci ve üçüncü yargılardır.
Seçenekler arasından doğru kombinasyonu içeren seçeneğe ulaşmak hedeflenmiştir.

Anahtar Kavram

İslam'da bilgi kaynaklarının mahiyeti, sınırları ve birbirleriyle olan epistemolojik ilişkisi.
Bu soruyu puanla

Konular

İslam'da Bilginin Kaynakları (Selim Akıl, Sadık Haber, Salim Duyular)

Bu konudan daha fazla soru