Examkin

Soru

Zorluk: ZorEş Sesli (Sesteş) Sözcükler

Sesteş (eş sesli) sözcükler; yazılışları ve okunuşları aynı olmasına ra��men anlamları tamamen farklı olan sözcüklerdir. Bir sözcüğün sesteşlik özelliği gösterebilmesi için her iki anlamının da temel (gerçek) anlam olması gerekir; yan veya mecaz anlamlar sesteşlik kapsamında değerlendirilmez. Ayrıca, aralarında anlam ilişkisi bulunan ortak (kökteş) kökler ile düzeltme işareti (^) alan sözcükler sesteş kabul edilmez.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcük sesteş (eş sesli) özellik taşımaktadır?

  1. A
    Son yıllarda firmanın elde ettiği yıllık kâr, beklenenin oldukça üzerinde gerçekleşti.
  2. B
    Yeni taşındığı evin salon duvarlarını açık mavi bir boya ile renklendirmek istiyordu.
  3. C
    Kütüphanedeki eski kitapların sayfalarını karıştırırken bir anda anılarına daldı.
  4. Aracın yönünü aniden sol tarafa çevirerek dar sokaktaki engellerden kaçınmayı başardı.Cevap
  5. E
    Yaşanan son tartışmalardan sonra iki aile arasında nihayet kalıcı bir barış sağlandı.

Cevap

Aracın yönünü aniden sol tarafa çevirerek dar sokaktaki engellerden kaçınmayı başardı.
Doğru cevap, yön bildiren 'sol' sözcüğünün yer aldığı seçenektir. Bu cümledeki 'sol' sözcüğü, yön bildiren gerçek anlamıyla kullanılmıştır. Bu sözcüğün yazılışı ve okunuşu aynı, ancak anlamı tamamen farklı olan ve yine gerçek anlamda kullanılan 'sol-' (çiçeklerin solması, rengin solması) eylemi mevcuttur. İki sözcük arasında hiçbir anlam ilişkisi bulunmadığından 'sol' sözcüğü sesteş (eş sesli) bir sözcüktür.

Adım Adım Çözüm

1
Sesteşliğin tanımını, ortak kök farkını, şapkalı harf kuralını ve mecaz anlamda sesteşlik aranmayacağını analiz edin.
Sözcüklerin sadece yazılışlarının aynı olmasının yetmediği, aralarında hiçbir anlam bağı bulunmaması ve gerçek anlamda kullanılmaları gerektiği belirlenir.
Analiz sürecinde yanlış seçenekleri doğru şekilde eleyebilmek için teorik çerçevenin kurulması gerekir.
2
'kâr', 'boya', 'daldı' ve 'barış' sözcüklerinin bağlamlarını ve kök özelliklerini değerlendirin.
'kâr' sözcüğü düzeltme işareti taşıdığı için; 'boya' ve 'barış' sözcükleri aralarında anlam ilgisi olan ortak kökler olduğu için; 'daldı' eylemi ise mecaz anlamda kullanıldığı için elenir.
Sesteşlik kurallarına aykırı olan durumların tespit edilerek seçeneklerin elenmesi hedeflenir.
3
'sol' sözcüğünün cümledeki anlamı ile sesteşi olan 'sol-' eylemini karşılaştırın.
Yön bildiren 'sol' ismi ile 'solmak' eylemi arasında hiçbir anlam bağı yoktur, ikisi de gerçek anlamdadır ve yazılışları tamamen aynıdır.
Sözcüğün sesteşlik koşullarının tamamını sağladığı kesinleştirilerek doğru cevaba ulaşılır.

Anahtar Kavram

Eş Sesli (Sesteş) Sözcükler ve Ortak Kök Ayrımı
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Eş Sesli (Sesteş) Sözcükler

Bu konudan daha fazla soru