Examkin

Soru

Zorluk: Kolayİsim Çekim Ekleri (Çoğul, Hal, İyelik, İlgi ve Eşitlik Ekleri)

Aşağıdaki cümlelerin hangisinde altı çizili sözcükteki -ı, -i, -u, -ü eki, diğerlerinden farklı bir görevde kullanılmıştır?

  1. A
    Kardeşimin uykusu akşam saatlerinde iyice gelir.
  2. Misafirler için demlediği taze çayı bardaklara doldurdu.Cevap
  3. C
    Onun sözü bu problemi çözmemiz için yeterlidir.
  4. D
    Kitap okumaktan gözleri hafifçe yaşarmıştı.
  5. E
    Yeni aldığı telefonun ekranı ilk günden çizildi.

Cevap

Misafirler için demlediği taze çayı bardaklara doldurdu cümlesindeki 'çayı' sözcüğü
Misafirler için demlediği taze çayı bardaklara doldurdu cümlesinde yer alan 'çayı' sözcüğü, bir varlığın kime veya neye ait olduğunu bildirmemektedir. Cümledeki 'doldurdu' eyleminden doğrudan etkilenen varlığı (belirtili nesneyi) göstermektedir. Bu nedenle buradaki ek belirtme durum ekidir. Diğer seçeneklerde yer alan uykusu, sözü, gözleri ve ekranı kelimeleri ise birer varlığa veya şahsa ait olma anlamı taşıdıklarından iyelik eki almışlardır.

Adım Adım Çözüm

1
Altı çizili sözcüklerin aldığı '-ı, -i, -u, -ü' eklerinin aitlik (sahiplik) mi bildirdiğini yoksa cümlede nesne belirtme görevi mi üstlendiğini analiz etmek üzere sözcükleri inceleyelim.
Kelimelerin aldıkları eklerin iyelik eki mi yoksa durum eki mi olduğunu tespit edeceğiz.
Türkçede üçüncü tekil şahıs iyelik eki ile belirtme durum eki aynı seslerden oluşur ve bu iki ek birbiriyle sıkça karıştırılır.
2
İsimlere gelerek sahiplik/aitlik bildiren iyelik eklerini tespit edelim.
'uykusu' (kardeşimin uykusu), 'sözü' (onun sözü), 'gözleri' (onun gözleri) ve 'ekranı' (telefonun ekranı) sözcüklerinin başına 'onun' getirebildiğimizi ve bu sözcüklerin sahiplik bildirdiğini görürüz.
Bu sözcüklerdeki ekler ismin kime ya da neye ait olduğunu gösteren iyelik ekidir.
3
Geriye kalan sözcüğün cümledeki görevini ve ekini inceleyelim.
'taze çayı bardaklara doldurdu' ifadesindeki 'çayı' sözcüğü herhangi bir sahiplik bildirmemekte, eylemin yöneldiği nesneyi belirtmektedir (Neyi doldurdu? -> taze çayı). Dolayısıyla buradaki ek belirtme durum ekidir.
Bu sözcük aitlik taşımayıp yüklemle nesne ilişkisi kurduğu için üzerindeki ek belirtme durum (hâl) ekidir.

Anahtar Kavram

İsim Çekim Ekleri (İyelik Eki ve Belirtme Hâl Eki Ayrımı)
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

İsim Çekim Ekleri (Çoğul, Hal, İyelik, İlgi ve Eşitlik Ekleri)

Bu konudan daha fazla soru