Sabun ve deterjanların eldesi, kimyasal yapılar�� ve özellikleri ile ilgili verilen aşağıd… — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi)

Sabun ve deterjanların eldesi, kimyasal yapılar�� ve özellikleri ile ilgili verilen aşağıdaki kavramları, bu kavramlara ait doğru açıklamalarla eşleştiriniz.

Molekülün hidrofob (apolar) kısmıTemizlik sırasında apolar yapıdaki kir taneciklerine tutunarak kirin yüzeyden sökülmesini sağlayan uzun hidrokarbon zinciri.
Potasyum stearat ( $C_{17}H_{35}COOK$ )Sıvı sabun ve arap sabunu eldesinde kullanılan, suda sodyum tuzuna göre daha kolay çözünen sabun çeşidi.
Sert sulardaki kalsiyum ( $Ca^{2+}$ ) ve magnezyum ( $Mg^{2+}$ ) iyonlarıSabun molekülleriyle suda çözünmeyen çökelekler oluşturup sabunun temizleme verimini düşüren ancak deterjanların temizleme özelliğini etkilemeyen iyonlar.
Alkil benzen sülfonat yapısındaki benzen halkasıDeterjanların yapısında bulunan, doğada mikroorganizmalar tarafından kolayca parçalanamadığı için çevre kirliliğine neden olan halkalı yapı.

Cevap

Eşleşen çiftler sırasıyla: Molekülün hidrofob (apolar) kısmı - Temizlik sırasında apolar yapıdaki kir taneciklerine tutunan uzun hidrokarbon zinciri; Potasyum stearat - Sıvı sabun ve arap sabunu eldesinde kullanılan sabun çeşidi; Sert sulardaki kalsiyum ve magnezyum iyonları - Sabunla çökelek oluşturan ancak deterjanları etkilemeyen iyonlar; Alkil benzen sülfonat yapısındaki benzen halkası - Biyobozunması zor olan ve çevre kirliliğine yol açan halkalı yapı şeklindedir.

Doğru eşleştirmede: Hidrofob kısım apolar kirle etkileşen hidrokarbon zincirini; Potasyum stearat yumuşak sabun (arap sabunu) eldesini; Sert sulardaki kalsiyum ve magnezyum iyonları sabunun köpürmesini engelleyen ancak deterjanları etkilemeyen ortamı; Benzen halkası ise deterjanların çevre kirliliğine neden olan biyobozunması zor halkalı grubunu belirtir.

Adım Adım Çözüm

Molekülün hidrofob (su sevmeyen) ve hidrofil (su seven) kısımları incelenir.

Hidrofob kısım apolar hidrokarbon zincirinden oluşur ve apolar olan kirle etkileşir. Bu nedenle 'Molekülün hidrofob kısmı', 'Temizlik sırasında apolar yapıdaki kir taneciklerine tutunarak...' ifadesiyle eşleşir.

Kimyasal türler arası etkileşimlerde benzer benzeri çözer ilkesi geçerlidir; apolar kuyruk apolar kire tutunur.

Sabun çeşitlerinin (sert ve yumuşak sabun) eldesi ve özellikleri değerlendirilir.

Potasyum hidroksit kullanılarak elde edilen potasyum stearat (

C_{17}H_{35}COOK

), sıvı sabun veya arap sabunu olarak bilinen yumuşak sabundur. Bu nedenle 'Potasyum stearat', 'Sıvı sabun ve arap sabunu eldesinde kullanılan...' ifadesiyle eşleşir.

Potasyum iyonu içeren sabunlar, sodyum içeren sert sabunlara göre daha yumuşak yapıdadır ve suda daha kolay çözünür.

Sert suların temizlik maddelerine olan etkisi karşılaştırılır.

Sert sulardaki

Ca^{2+}

Mg^{2+}

iyonları sabunla etkileşerek çökelek oluşturur ve sabun sarfiyatını artırır. Deterjanlar ise bu iyonlarla çökelmediği için sert sularda da temizleme özelliğini kaybetmez. Bu nedenle sert su iyonları ilgili ifadeyle eşleşir.

Deterjanların sülfonat grupları sertlik iyonlarıyla suda çözünebilen bileşikler oluşturur.

Sabun ve deterjanların çevreye olan etkileri ve yapısal farkları incelenir.

Deterjan yapısındaki benzen halkası halkalı ve kararlı yapıda olduğu için doğada kolay parçalanamaz. Sabunlar ise doğrusal yağ asidi zincirlerinden oluştukları için kolayca biyobozunmaya uğrar. Bu nedenle benzen halkası çevre kirliliği ifadesiyle eşleşir.

Benzen halkasının kimyasal kararlılığı mikroorganizmaların bu yapıyı parçalamasını zorlaştırır.

Anahtar Kavram

Sabun ve deterjanların yapısal özellikleri, sert sulardaki davranışları ve çevreye etkileri yönünden farkları

Tahmini Süre:2m 0s

Soru

Cevap

Adım Adım Çözüm

Anahtar Kavram

Sık Yapılan Hatalar

Konular

Bu konudan daha fazla soru