Soru

Zorluk: KolayKarşıt (Zıt) Anlamlı Sözcükler

Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılmış sözcükleri, bulundukları cümledeki anlamlarına göre zıt (karşıt) anlamlılarıyla eşleştiriniz.

  • Kış mevsiminde bu dağ gölünün suları oldukça soğuk olur.sıcak
  • Misafirlerine karşı sergilediği bu soğuk tavır herkesi şaşırttı.samimi
  • Sunucunun törendeki kuru anlatımı dinleyicilerin sıkılmasına yol açt��.akıcı
  • Yaptığı başarılı ticaret sayesinde borçlarını kısa sürede ödedi.borçlandı

Cevap

Cümlelerde geçen koyu renkli sözcüklerin karşıt anlamlıları sırasıyla şu şekildedir: 1. cümledeki gerçek anlamlı "soğuk" sözcüğü "sıcak" ile, 2. cümledeki mecaz anlamlı "soğuk" sözcü��ü "samimi" ile, 3. cümledeki mecaz anlamlı "kuru" sözcüğü "akıcı" ile, 4. cümledeki "ödedi" eylemi ise "borçlandı" eylemi ile eşleşir. "Yaş" ve "ödemedi" sözcükleri ise eşleşme dışında kalarak boşta kalır.
Doğru eşleştirmeler sözcüklerin cümledeki bağlamsal anlamlarına göre yapılmıştır. Fiziksel ısıyı bildiren "soğuk" sözcüğü "sıcak" ile; tavır ve davranıştaki mesafeyi bildiren mecaz anlamlı "soğuk" sözcüğü "samimi" ile; tekdüze anlatımı ifade eden mecaz anlamlı "kuru" sözcüğü "akıcı" ile; ve son olarak borç kapatmayı ifade eden "ödedi" eylemi "borçlandı" eylemi ile eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk cümledeki "soğuk" sözcüğünün anlamını belirleme
"Soğuk" sözcüğü bu cümlede gerçek anlamıyla (ısısı düşük) kullanılmıştır.
Göl suyunun fiziksel durumunu ve ısısını nitelendirdiği için gerçek anlamdadır.
2
İlk cümlenin zıt anlamlı karşılığını bulma
Gerçek anlamdaki "soğuk" sözcüğünün karşıt anlamlısı "sıcak" sözcüğüdür. Bu yüzden ilk cümle "sıcak" ile eşleşir.
Fiziksel anlamda soğukluğun karşıtı sıcaklıktır.
3
İkinci cümledeki "soğuk" sözcüğünün anlamını belirleme
"Soğuk" sözcüğü burada mecaz anlamda (mesafeli, sevgisiz, samimiyetsiz) kullanılmıştır.
İnsan davranışlarını nitelediği ve gerçek ısı kavramıyla ilgisi olmadığı için mecaz anlamdadır.
4
İkinci cümlenin zıt anlamlı karşılığını bulma
Mecaz anlamdaki "soğuk" sözcüğünün bu bağlamdaki karşıt anlamlısı "samimi" (ya da içten) sözcüğüdür. Bu yüzden ikinci cümle "samimi" ile eşleşir.
Mecaz anlamlı sözcüklerin karşıt anlamlıları da mecaz veya yakın anlam ilişkisine göre belirlenmelidir; bu bağlamda "sıcak" sözcüğü doğrudan davranışı karşılamaz.
5
Üçüncü cümledeki "kuru" sözcüğünün anlamını belirleme
"Kuru" sözcüğü "kuru anlatım" ifadesinde mecaz anlamda (sıkıcı, tekdüze, akıcı olmayan) kullanılmıştır.
Anlatımın fiziksel ıslaklığı veya kuruluğu olamayacağı için sözcük mecaz anlamdadır.
6
Üçüncü cümlenin zıt anlamlı karşılığını bulma
Mecaz anlamdaki "kuru" sözcüğünün bu bağlamdaki karşıt anlamlısı "akıcı" (veya canlı) sözcüğüdür. Bu yüzden üçüncü cümle "akıcı" ile eşleşir.
Sıkıcı ve tekdüze bir anlatımın karşıtı akıcı ve sürükleyici bir anlatımdır. Sözcüğün gerçek anlamdaki zıttı olan "yaş" bu bağlama uymaz.
7
Dördüncü cümledeki "ödedi" eyleminin zıt anlamlısını bulma
"Ödedi" eyleminin karşıt anlamlısı "borçlandı" sözcüğüdür.
Bir borcu kapatmanın karşıtı yeni bir borç altına girmektir. Eylemin olumsuzu olan "ödemedi" sözcüğü zıt anlamlısı değildir.

Anahtar Kavram

Sözcüklerin zıt (karşıt) anlamları belirlenirken mutlaka cümledeki kullanım bağlamlarına (gerçek veya mecaz anlamda olmalarına) dikkat edilmelidir. Ayrıca bir eylemin olumsuzu, o eylemin zıt anlamlısı sayılamaz.
Bu soruyu puanla