Soru

Zorluk: ZorKarşıt (Zıt) Anlamlı Sözcükler

Sözcüklerin karşıt (zıt) anlamlılık ilişkisi kurulurken cümle içinde kazandıkları anlamlar (gerçek, yan veya mecaz) esas alınmalıdır. Bir sözcüğün temel/sözlük anlamındaki karşıtı, o sözcüğün mecaz veya yan anlam kazandığı bir cümlede karşıtlık oluşturmaz.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde, altı çizili sözcüğün karşıt anlamlısı ayraç içinde yanlış gösterilmiştir?

  1. A
    Düşüncelerini her zaman açık bir dille ifade etmesi, onun dürüstlüğünün en büyük kanıtıydı. (Kapalı)
  2. B
    Arkadaşının bu soğuk tavırları aralarındaki samimiyeti günden güne zedeliyordu. (Sıcak)
  3. C
    Hastalığı oldukça hafif bir seyir izlediği için kısa sürede eski sağlığına kavuştu. (Ağır)
  4. Sanatçı, toplumsal konuları kuru bir anlatımla ele aldığı için okuyucunun ilgisini çekemedi. (Yaş)Cevap
  5. E
    Girişimci, yatırımlarını yaparken her zaman dar bir çerçeveden bakmayı tercih ediyordu. (Geniş)

Cevap

Sanatçı, toplumsal konuları kuru bir anlatımla ele aldığı için okuyucunun ilgisini çekemedi. (Yaş) cümlesinde kuru sözcüğünün zıt anlamlısı yanlış gösterilmiştir.
Doğru cevap, anlatımın 'kuru' olmasının zıttının 'yaş' olamayacağını belirten seçenektir. Bu cümlede 'kuru' sözcüğü mecaz anlamda kullanılmış olup karşıtı 'canlı' ya da 'süslü' olmalıdır. 'Yaş' ise sadece fiziksel anlamdaki kurunun karşıtıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki altı çizili sözcüğün bağlamını ve kazandığı anlamı analiz etmek.
'Kuru' sözcüğünün bu cümlede mecaz anlamda (duygudan, imgelemden ve süsten yoksun, tekdüze) kullanıldığı belirlenmiştir.
Sözcüklerin karşıt anlamlıları belirlenirken gerçek anlamları değil, cümle içindeki anlamları dikkate alınmalıdır.
2
Seçeneklerdeki ayraç içindeki sözcüklerin, altı çizili sözcüklerin bağlamsal anlamıyla karşıtlık oluşturup oluşturmadığını incelemek.
'Açık-kapalı', 'soğuk-sıcak', 'hafif-ağır' ve 'dar-geniş' eşleştirmelerinin bağlama uygun ve doğru olduğu, ancak 'kuru' (anlatım) için verilen 'yaş' sözcüğünün sadece gerçek anlamda karşıtlık sağladığı görülmüştür.
Mecaz anlamda kullanılan bir sözcüğün karşıt anlamlısı da mecaz anlama uygun bir sözcük (örneğin 'süslü' veya 'canlı') olmalıdır; gerçek anlamdaki zıttı ('yaş') kullanılamaz.

Anahtar Kavram

Sözcüklerin karşıt anlamlılık ilişkisinin cümle içindeki bağlama (gerçek, yan veya mecaz anlam) göre belirlenmesi.
Bu soruyu puanla