Examkin

Karşıt (Zıt) Anlamlı Sözcükler

12 soru

Tüm türler12Çoktan seçmeli5Eşleştirme7
Soru 1Soru →

Sözcüklerin karşıt (zıt) anlamlılık ilişkisi kurulurken cümle içinde kazandıkları anlamlar (gerçek, yan veya mecaz) esas alınmalıdır. Bir sözcüğün temel/sözlük anlamındaki karşıtı, o sözcüğün mecaz veya yan anlam kazandığı bir cümlede karşıtlık oluşturmaz.

Buna göre aşağıdaki cümlelerin hangisinde, altı çizili sözcüğün karşıt anlamlısı ayraç içinde yanlış gösterilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Sanatçı, toplumsal konuları kuru bir anlatımla ele aldığı için okuyucunun ilgisini çekemedi. (Yaş)

Cevap

Sanatçı, toplumsal konuları kuru bir anlatımla ele aldığı için okuyucunun ilgisini çekemedi. (Yaş) cümlesinde kuru sözcüğünün zıt anlamlısı yanlış gösterilmiştir.
Doğru cevap, anlatımın 'kuru' olmasının zıttının 'yaş' olamayacağını belirten seçenektir. Bu cümlede 'kuru' sözcüğü mecaz anlamda kullanılmış olup karşıtı 'canlı' ya da 'süslü' olmalıdır. 'Yaş' ise sadece fiziksel anlamdaki kurunun karşıtıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki altı çizili sözcüğün bağlamını ve kazandığı anlamı analiz etmek.
'Kuru' sözcüğünün bu cümlede mecaz anlamda (duygudan, imgelemden ve süsten yoksun, tekdüze) kullanıldığı belirlenmiştir.
Sözcüklerin karşıt anlamlıları belirlenirken gerçek anlamları değil, cümle içindeki anlamları dikkate alınmalıdır.
2
Seçeneklerdeki ayraç içindeki sözcüklerin, altı çizili sözcüklerin bağlamsal anlamıyla karşıtlık oluşturup oluşturmadığını incelemek.
'Açık-kapalı', 'soğuk-sıcak', 'hafif-ağır' ve 'dar-geniş' eşleştirmelerinin bağlama uygun ve doğru olduğu, ancak 'kuru' (anlatım) için verilen 'yaş' sözcüğünün sadece gerçek anlamda karşıtlık sağladığı görülmüştür.
Mecaz anlamda kullanılan bir sözcüğün karşıt anlamlısı da mecaz anlama uygun bir sözcük (örneğin 'süslü' veya 'canlı') olmalıdır; gerçek anlamdaki zıttı ('yaş') kullanılamaz.

Anahtar Kavram

Sözcüklerin karşıt anlamlılık ilişkisinin cümle içindeki bağlama (gerçek, yan veya mecaz anlam) göre belirlenmesi.
Soru 2Soru →

Aşağıdaki cümlelerde koyu harflerle belirtilen sözcükleri, bu cümlelerde kazandıkları anlamları dikkate alarak sağ sütundaki karşıt (zıt) anlamlılarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Törendeki doğal ve içten konuşmasıyla salondakilerin beğenisini kazandı.
Şairin şiirlerinde yer alan derin imgeler, okuyucunun hayal gücünü zorluyor.
Sanatçının kuru bir dille kaleme aldığı bu makale, okuyucuyu sarmıyor.
Müzakerelerde sergilediği esnek tavırlar sayesinde kriz büyümeden çözüldü.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci cümledeki 'doğal' sözcüğü 'yapmacık' ile, ikinci cümledeki 'derin' sözcüğü 'yüzeysel' ile, üçüncü cümledeki 'kuru' sözcüğü ise 'süslü' ile eşleşir. Dördüncü cümledeki 'esnek' sözcüğünün zıttı olan 'katı' veya 'tavizsiz' ifadesi ile sağ sütundaki çeldirici olan 'sığ' sözcüğü eşleşmeden kalır.
Doğal sözcüğü samimi anlamında olup karşıtı yapmacıktır. Derin sözcüğü yoğun anlamında olup karşıtı yüzeyseldir. Kuru sözcüğü yalın ve süssüz anlamında olup karşıtı süslüdür.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki koyu yazılmış sözcüklerin bağlamdaki anlamlarını belirleme
"Doğal" sözcüğü içtenlik, "derin" sözcüğü yoğunluk/kapsamlılık, "kuru" sözcüğü süssüzlük/yalınlık, "esnek" sözcüğü ise uzlaşmacılık anlamını taşımaktadır.
Sözcüklerin karşıt anlamlılık ilişkisi kurulurken cümle içinde kazandıkları gerçek veya mecaz anlamlar esas alınmalıdır.
2
Belirlenen anlamların bağlamsal karşıtlarını bularak doğru eşleşmeleri gerçekleştirme
"Doğal" ile "yapmacık", "derin" ile "yüzeysel", "kuru" ile "süslü" sözcükleri eşleşir.
Mecaz anlam kazanan sözcüklerin karşıt anlamlıları da bu mecaz anlamlara göre belirlenmelidir.
3
Eşleşmeyen çeldirici ögeleri analiz etme
"Sığ" sözcüğü "derin"in gerçek anlamdaki zıttı olsa da bu cümledeki mecaz anlamıyla eşleşmez. "Esnek" sözcüğünün karşıtı olan "katı" ise sağ sütunda yer almaz.
Öğrencilerin kelimelerin sadece ilk sözlük anlamlarına odaklanarak hata yapmalarını engellemek için çeldiriciler dikkatle elenmelidir.

Anahtar Kavram

Karşıt (zıt) anlamlılığın bağlamsal ve mecaz/gerçek anlam katmanlarına göre belirlenmesi.
Soru 3Soru →

Aşağıdaki cümlelerde yer alan altı çizili sözcükleri, bu cümlelerdeki anlam özelliklerini dikkate alarak karşıt (zıt) anlamlıları ile eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Sanatçının son yapıtında kullandığı ağır dil, genç okurların eseri anlamasını güçleştiriyor.
Mevsim geçişlerinde ince kıyafetler seçmek sağlığımızı olumsuz etkileyebilir.
Geleceğe dair sunduğu bulanık projeler, yatırımcıların kafasında soru işaretleri yarattı.
Araştırmacının konuyu sadece yüzeysel bir yaklaşımla incelemesi raporun değerini düşürmüş.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Cümlelerde geçen 'ağır' sözcüğü 'yalın' ile, 'ince' sözcüğü 'kalın' ile, 'bulanık' sözcüğü 'berrak' ile, 'yüzeysel' sözcüğü ise 'derin' ile eşleşmektedir. 'Hafif' sözcüğü ise herhangi bir sözcükle eşleşmeyen çeldiricidir.
Cümlelerdeki altı çizili sözcüklerin bağlamsal zıt anlamları sırasıyla şöyledir: 'Ağır dil' ifadesindeki 'ağır' (süslü, anlaşılması güç) sözcüğünün karşıtı 'yalın'; 'ince kıyafet' ifadesindeki 'ince'nin karşıtı 'kalın'; 'bulanık proje' ifadesindeki 'bulanık' (belirsiz, net olmayan) sözcüğünün karşıtı 'berrak'; 'yüzeysel yaklaşım' ifadesindeki 'yüzeysel' (detaysız) sözcüğünün karşıtı ise 'derin' sözcüğüdür.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki altı çizili sözcüklerin bağlamdaki (cümledeki) anlamlarını belirleyin.
'Ağır dil' ifadesindeki 'ağır' anlaşılması güç/sanatlı; 'ince kıyafet' ifadesindeki 'ince' kalınlığı az olan; 'bulanık proje' ifadesindeki 'bulanık' net olmayan; 'yüzeysel yaklaşım' ifadesindeki 'yüzeysel' ise derinliği olmayan anlamındadır.
Sözcüklerin zıt anlamlılarını bulmak için öncelikle cümle içinde hangi anlamda (gerçek, mecaz vb.) kullanıldıklarını saptamak gerekir.
2
Bulunan bu anlamların zıtlarını sağ sütundaki sözcüklerle eşleştirin.
Süslü/anlaşılması güç olan 'ağır'ın zıttı 'yalın'; 'ince'nin zıttı 'kalın'; net olmayan 'bulanık'ın zıttı 'berrak'; detaylı olmayan 'yüzeysel'in zıttı ise 'derin' sözcüğüdür.
Sözcüklerin bağlamsal anlamlarına uygun zıt anlamlı eşlerini belirlemek eşleştirmenin doğru tamamlanmasını sağlar.
3
Açıkta kalan sözcüğü belirleyerek kontrol edin.
'Hafif' sözcüğü, 'ağır' sözcüğünün gerçek anlamdaki (ağırlığı fazla olan) zıttıdır; ancak cümledeki 'ağır dil' mecaz anlamıyla eşleşmediği için boşta kalır.
Çeldiricilerin hangi yanılgıya dayanarak konulduğunu tespit etmek hata yapmayı önler.

Anahtar Kavram

Karşıt (Zıt) Anlamlı Sözcükler
Soru 4Soru →

Aşağıdaki cümlelerde koyu yazılmış sözcükleri, bulundukları cümledeki anlamlarına göre zıt (karşıt) anlamlılarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Kış mevsiminde bu dağ gölünün suları oldukça soğuk olur.
Misafirlerine karşı sergilediği bu soğuk tavır herkesi şaşırttı.
Sunucunun törendeki kuru anlatımı dinleyicilerin sıkılmasına yol açt��.
Yaptığı başarılı ticaret sayesinde borçlarını kısa sürede ödedi.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Cümlelerde geçen koyu renkli sözcüklerin karşıt anlamlıları sırasıyla şu şekildedir: 1. cümledeki gerçek anlamlı "soğuk" sözcüğü "sıcak" ile, 2. cümledeki mecaz anlamlı "soğuk" sözcü��ü "samimi" ile, 3. cümledeki mecaz anlamlı "kuru" sözcüğü "akıcı" ile, 4. cümledeki "ödedi" eylemi ise "borçlandı" eylemi ile eşleşir. "Yaş" ve "ödemedi" sözcükleri ise eşleşme dışında kalarak boşta kalır.
Doğru eşleştirmeler sözcüklerin cümledeki bağlamsal anlamlarına göre yapılmıştır. Fiziksel ısıyı bildiren "soğuk" sözcüğü "sıcak" ile; tavır ve davranıştaki mesafeyi bildiren mecaz anlamlı "soğuk" sözcüğü "samimi" ile; tekdüze anlatımı ifade eden mecaz anlamlı "kuru" sözcüğü "akıcı" ile; ve son olarak borç kapatmayı ifade eden "ödedi" eylemi "borçlandı" eylemi ile eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk cümledeki "soğuk" sözcüğünün anlamını belirleme
"Soğuk" sözcüğü bu cümlede gerçek anlamıyla (ısısı düşük) kullanılmıştır.
Göl suyunun fiziksel durumunu ve ısısını nitelendirdiği için gerçek anlamdadır.
2
İlk cümlenin zıt anlamlı karşılığını bulma
Gerçek anlamdaki "soğuk" sözcüğünün karşıt anlamlısı "sıcak" sözcüğüdür. Bu yüzden ilk cümle "sıcak" ile eşleşir.
Fiziksel anlamda soğukluğun karşıtı sıcaklıktır.
3
İkinci cümledeki "soğuk" sözcüğünün anlamını belirleme
"Soğuk" sözcüğü burada mecaz anlamda (mesafeli, sevgisiz, samimiyetsiz) kullanılmıştır.
İnsan davranışlarını nitelediği ve gerçek ısı kavramıyla ilgisi olmadığı için mecaz anlamdadır.
4
İkinci cümlenin zıt anlamlı karşılığını bulma
Mecaz anlamdaki "soğuk" sözcüğünün bu bağlamdaki karşıt anlamlısı "samimi" (ya da içten) sözcüğüdür. Bu yüzden ikinci cümle "samimi" ile eşleşir.
Mecaz anlamlı sözcüklerin karşıt anlamlıları da mecaz veya yakın anlam ilişkisine göre belirlenmelidir; bu bağlamda "sıcak" sözcüğü doğrudan davranışı karşılamaz.
5
Üçüncü cümledeki "kuru" sözcüğünün anlamını belirleme
"Kuru" sözcüğü "kuru anlatım" ifadesinde mecaz anlamda (sıkıcı, tekdüze, akıcı olmayan) kullanılmıştır.
Anlatımın fiziksel ıslaklığı veya kuruluğu olamayacağı için sözcük mecaz anlamdadır.
6
Üçüncü cümlenin zıt anlamlı karşılığını bulma
Mecaz anlamdaki "kuru" sözcüğünün bu bağlamdaki karşıt anlamlısı "akıcı" (veya canlı) sözcüğüdür. Bu yüzden üçüncü cümle "akıcı" ile eşleşir.
Sıkıcı ve tekdüze bir anlatımın karşıtı akıcı ve sürükleyici bir anlatımdır. Sözcüğün gerçek anlamdaki zıttı olan "yaş" bu bağlama uymaz.
7
Dördüncü cümledeki "ödedi" eyleminin zıt anlamlısını bulma
"Ödedi" eyleminin karşıt anlamlısı "borçlandı" sözcüğüdür.
Bir borcu kapatmanın karşıtı yeni bir borç altına girmektir. Eylemin olumsuzu olan "ödemedi" sözcüğü zıt anlamlısı değildir.

Anahtar Kavram

Sözcüklerin zıt (karşıt) anlamları belirlenirken mutlaka cümledeki kullanım bağlamlarına (gerçek veya mecaz anlamda olmalarına) dikkat edilmelidir. Ayrıca bir eylemin olumsuzu, o eylemin zıt anlamlısı sayılamaz.
Soru 5Soru →

Sözcüklerin karşıt (zıt) anlamlı olabilmesi için her ikisinin de cümlede gerçek ya da her ikisinin de mecaz anlamıyla kullanılmış olması gerekir. Ayrıca bir sözcüğün olumsuzu, o sözcüğün karşıt anlamlısı değildir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde karşıt anlamlı sözcükler bir arada kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mağazanın giriş kapısında uzun bir kuyruk varken çıkış kapısı tamamen boştu.

Cevap

Mağazanın giriş kapısında uzun bir kuyruk varken çıkış kapısı tamamen boştu. cümlesinde geçen 'giriş' ve 'çıkış' sözcükleri karşıt anlamlıdır.
Karşıt anlamlılık ilişkisinin kurulabilmesi için sözcüklerin aynı anlam alanında (her ikisinin de gerçek ya da her ikisinin de mecaz) bulunması gerekir. 'giriş' ve 'çıkış' sözcüklerinin her ikisi de gerçek anlamda kullanıldığı için karşıt anlamlıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki karşıt anlamlı olmaya aday sözcük çiftlerini belirleme.
Giriş-çıkış, katılacağını-katılmayacağını, soğuk-sıcak sözcükleri belirlendi.
Karşıt anlamlılık ilişkisinin kurulabilmesi için aday sözcüklerin tespiti gerekir.
2
Aday sözcüklerin cümledeki kullanım anlamlarını (gerçek/mecaz) ve olumsuzluk durumlarını inceleme.
'katılacağını-katılmayacağını' çiftinin olumluluk-olumsuzluk ilişkisi olduğu; 'soğuk-sıcak' çiftinde 'soğuk'un gerçek, 'sıcak'ın mecaz anlamda olduğu; 'giriş-çıkış' çiftinin ise her ikisinin de gerçek anlamda kullanıldığı görüldü.
Karşıt anlam ilişkisi için sözcüklerin olumsuzluk eki almamış olması ve aynı anlam boyutunda (ikisinin de gerçek ya da ikisinin de mecaz) bulunması şarttır.
3
Kurallara uygun gerçek karşıt anlamlı çifti seçerek doğru seçeneği belirleme.
Hem gerçek anlamda kullanılan hem de birbirinin karşıtı olan 'giriş' ve 'çıkış' sözcüklerinin bulunduğu cümle doğru cevap olarak belirlendi.
Sadece 'giriş' ve 'çıkış' sözcükleri zıt anlamlılık koşullarını tam olarak karşılamaktadır.

Anahtar Kavram

Karşıt (Zıt) Anlamlı Sözcükler
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 6Soru →

Sol sütundaki cümlelerde geçen bazı sözcükler kalın harflerle yazılmıştır. Bu sözcüklerin cümle içinde kazandıkları anlam özellikleri göz önünde bulundurulduğunda, sağ sütundaki karşıt anlamlılarıyla doğru eşleşmesi nasıl olmalıdır?

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Eserlerinde tercih ettiği kuru anlatım, okuyucunun hayal gücünü sınırlıyor.
Büyüklerine karşı gösterdiği bu ince davranışlar, onun ne kadar iyi eğitildiğini kanıtlıyordu.
Küçük çocuğun tatlı uykusunu bölmemek için odada çıt çıkarmamaya özen gösterdiler.
Bu kadar keskin kurallarla yönetilen bir yerde yaratıcılık beklenemez.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki 'kuru' sözcüğü sağ sütundaki 'süslü' ile, 'ince' sözcüğü 'kaba' ile, 'tatlı' sözcüğü 'huzursuz' ile, 'keskin' sözcüğü ise 'esnek' ile eşleşir. Sağ sütundaki 'yaş' sözcüğü ise boşta kalır.
Doğru eşleşmeler, sözcüklerin cümle içindeki bağlamsal ve mecaz anlamları göz önünde bulundurularak yapılmıştır: kuru (süssüz) - süslü, ince (nazik) - kaba, tatlı (huzurlu) - huzursuz, keskin (katı) - esnek.

Adım Adım Çözüm

1
Sol sütundaki cümlelerde kalın yazılmış sözcüklerin kazandığı anlamları tespit etmek.
'Kuru' sözcüğü süssüz; 'ince' sözcüğü nazik; 'tatlı' sözcüğü huzurlu; 'keskin' sözcüğü ise katı anlamında mecaz olarak kullanılmıştır.
Zıt anlamlılık ilişkisi kurulurken sözcüklerin cümledeki bağlamsal ve mecaz anlamları dikkate alınmalıdır.
2
Mecaz anlamları belirlenen bu sözcüklerin karşıt anlamlılarını sağ sütundan seçmek.
'Kuru'nun karşıtı 'süslü', 'ince'nin karşıtı 'kaba', 'tatlı'nın karşıtı 'huzursuz' ve 'keskin'in karşıtı 'esnek' olarak bulunur.
Sözcüklerin mecaz anlamlarına göre karşıt anlamlı eşlerini belirlemek gerekir.
3
Çeldirici olarak verilen ve eşleşmeyen sözcüğü kontrol etmek.
'Yaş' sözcüğü, 'kuru' sözcüğünün gerçek anlamdaki karşıtı olduğu için bu bağlamda eşleşmez ve dışarıda kalır.
Gerçek anlam zıtlığı sunan çeldiricinin elenmesini sağlamak.

Anahtar Kavram

Karşıt (Zıt) Anlamlı Sözcükler
Soru 7Soru →

Bir sözcüğün karşıt anlamlısı belirlenirken o sözcüğün cümle içinde üstlendiği anlam göz önünde bulundurulmalıdır.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde geçen "kör" sözcüğünün karşıt anlamlısı "keskin" sözcüğüdür?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kutuları açmak için kullandığı kör makas kartonu kesmek yerine yırtıyordu.

Cevap

Kutuları açmak için kullandığı kör makas kartonu kesmek yerine yırtıyordu.
Kutuları açmak için kullanılan makasın anlatıldığı cümlede geçen 'kör' sözcüğü 'keskinliği kalmamış olan' anlamındadır. Bu bağlamda 'kör' sözcüğünün karşıt anlamlısı 'keskin' sözcüğüdür.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde geçen 'kör' sözcüklerinin anlamlarını belirleme
İlk cümlede 'görüş alanı dışı', ikincide 'mantıksız/aşırı', üçüncüde 'keskinliği kalmamış/kesmeyen', dördüncüde 'görme yetisi olmayan', beşincide ise 'kurumuş/kullanılmayan' anlamında kullanılmıştır.
Sözcüklerin karşıt anlamını bulabilmek için öncelikle cümle içindeki bağlamsal anlamlarını saptamak gerekir.
2
Belirlenen anlamların karşıtlarını değerlendirme
Keskinliği kalmamış olan nesneler için karşıt anlamlı sözcük 'keskin'dir. Diğer anlamlar için karşıtlar sırasıyla 'açık', 'makul', 'gören' ve 'aktif/sulu' gibi sözcüklerdir.
Her anlamın kendine özgü bir karşıt anlamlısı olacağını saptamak doğru cevaba ulaşmayı sağlar.

Anahtar Kavram

Sözcüklerin karşıt anlamlılık ilişkisinin cümledeki bağlama ve kazandığı anlama göre değişmesi
Soru 8Soru →

Aşağıdaki cümlelerde koyu harflerle belirtilen sözcüklerin cümledeki anlamlarını dikkate alarak sağ sütundaki karşıt (zıt) anlamlılarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Sahnede sergilenen oyunun kuru anlatımı izleyicilerin salondan erken ayrılmasına neden oldu.
Hayata karşı her zaman soğuk bir tavır takınan adamın bu neşeli hâli herkesi şaşırttı.
Gideceğimiz köyün buraya oldukça uzak olduğunu bilseydik yola çok daha erken çıkardık.
Son yaşadığı olaylardan sonra nihayet temiz bir sayfa açarak yeni bir işe girişti.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Cümlelerde geçen kuru, soğuk, uzak ve temiz kelimeleri sırasıyla süslü, sıcak, yakın ve kirli sözcükleriyle eşleşir. Yaş sözcüğü ise kuru sözcüğünün cümledeki mecazi anlamına uymadığı için açıkta kalır.
Doğru eşleştirmede her sözcüğün cümle içindeki anlamına uygun karşıt anlamlısı bulunmuştur. Anlatımın sadeliğini/süssüzlüğünü ifade eden "kuru" sözcüğünün karşıtı "süslü"; mesafeli davranışı ifade eden "soğuk" sözcüğünün karşıtı samimiyeti ifade eden "sıcak"; fiziksel uzaklığı belirten "uzak" sözcüğünün karşıtı "yakın"; şaibesiz bir başlangıcı niteleyen "temiz" sözcüğünün karşıtı ise "kirli"dir. "Yaş" sözcüğü ise "kuru" sözcüğünün sadece gerçek anlamdaki karşıtı olduğu ve cümlede mecaz anlam kullanıldığı için eşleşme dışında kalır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerdeki koyu yazılmış sözcüklerin bağlamsal anlamlarını belirleme
"Kuru" sözcüğü anlatım için mecazen "yalın, sade"; "soğuk" sözcüğü tavır için mecazen "mesafeli"; "uzak" sözcüğü konum için gerçek anlamında; "temiz" sözcüğü ise başlangıç/durum için mecazen "şaibesiz, lekesiz" anlamındadır.
Zıt anlam ilişkisi sözcüklerin sözlükteki ilk anlamlarına göre değil, cümle içindeki anlam özelliklerine göre kurulmalıdır.
2
Belirlenen anlamların karşıtlarını seçenekler arasından bulma
"Kuru" (yalın) üslubun zıttı "süslü"; "soğuk" (mesafeli) tavrın zıttı "sıcak"; "uzak" (mesafeli) konumun zıttı "yakın"; "temiz" (şaibesiz) sayfanın zıttı "kirli" olarak tespit edilir.
Mecaz anlamda kullanılan sözcüklerin karşıtları da mecaz anlam dünyasına uygun şekilde seçilmelidir.
3
Çeldirici sözcüklerin elenmesi
"Yaş" sözcüğü, "kuru" sözcüğünün gerçek anlamdaki zıttı olsa da bu cümledeki mecaz kullanımın zıttı olamayacağı için açıkta kalır.
Bağlamsal zıtlık ilkesi gereği gerçek anlamlı zıt eşleşmeler mecaz anlamlı kullanımlara uygulanamaz.

Anahtar Kavram

Sözcüklerin zıt anlamlılığı belirlenirken sözlük anlamları yerine cümle içinde kazandıkları gerçek veya mecaz anlam özellikleri temel alınmalıdır.
Soru 9Soru →

Sözcüklerin karşıt (zıt) anlamlı olabilmesi için her ikisinin de cümle içinde aynı anlam boyutunda (gerçek veya mecaz) bulunması gerekir. Biri gerçek, diğeri mecaz anlamda kullanılan sözcükler arasında karşıtlık ilişkisi kurulamaz.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde karşıt anlamlı sözcükler bir arada kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Onun bu soğuk ve ilgisiz tavırlarına karşın, çalışma arkadaşlarının sıcak ve samimi yaklaşımları işe alışmasını kolaylaştırdı.

Cevap

Onun bu soğuk ve ilgisiz tavırlarına karşın, çalışma arkadaşlarının sıcak ve samimi yaklaşımları işe alışmasını kolaylaştırdı.
Doğru seçenekte geçen 'soğuk ve ilgisiz tavırlar' ifadesindeki 'soğuk' sözcüğü ile 'sıcak ve samimi yaklaşımlar' ifadesindeki 'sıcak' sözcüğü mecaz anlamda kullanılmıştır. Her iki sözcük de aynı anlam boyutunda karşıtlık oluşturduğu için zıt anlamlılık ilişkisi doğru şekilde kurulmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerdeki karşıtlık oluşturabilecek sözcük çiftlerini (soğuk-sıcak, karanlık-aydınlık, geniş-dar, derin-sığ) belirlemek.
Bütün seçeneklerde ilk bakışta zıt anlamlı gibi görünen sözcük çiftleri yer almaktadır.
Zıt anlamlılığın kurulabilmesi için sözcüklerin cümledeki anlam özelliklerinin incelenmesi gerekir.
2
Sözcüklerin cümle içindeki anlamlarını (gerçek mi mecaz mı) analiz etmek.
Seçeneklerin dördünde sözcüklerden biri mecaz, diğeri gerçek anlamda kullanılmıştır. Yalnızca bir seçenekte her iki sözcük de mecaz anlamda kullanılmıştır.
Zıt anlamlılığın gerçekleşmesi için iki sözcüğün de aynı anlam boyutunda (gerçek-gerçek veya mecaz-mecaz) yer alması şarttır.
3
Hem 'soğuk' hem de 'sıcak' sözcüklerinin mecaz anlamda kullanılarak karşıtlık kurduğu seçeneği tespit etmek.
'soğuk ve ilgisiz tavır' ifadesindeki 'soğuk' ile 'sıcak ve samimi yaklaşım' ifadesindeki 'sıcak' sözcüklerinin her ikisi de mecaz anlamda kullanılarak karşıtlık ilişkisi kurmuştur.
Bu durum, iki sözcüğün de aynı anlam dünyasında karşıtlık oluşturmasını sağlayarak zıt anlamlılığı geçerli kılar.

Anahtar Kavram

Sözcüklerin karşıt (zıt) anlamlı olabilmesi için her ikisinin de cümle içinde aynı anlam boyutunda (gerçek-gerçek ya da mecaz-mecaz) bulunması gerekir.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 10Soru →

Aşağıda verilen cümlelerdeki kalın yazılmı�� sözcükleri, cümle içinde kazandıkları anlamları göz önünde bulundurarak sağ sütundaki karşıt (zıt) anlamlılarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Sanatçı, törende kendisini tebrik etmeye gelen konukları son derece soğuk bir tavırla karşıladı.
Son günlerde zihnini meşgul eden ve karar vermesini zorlaştıran o bulanık düşüncelerden nihayet sıyrıldı.
Görüşme sırasında takındığı bu kaba davranışların, profesyonel bir yöneticiye yakışmadığını hepimiz biliyorduk.
Yeni yazarımız, törende heyecandan uzak ve son derece kuru bir teşekkür konuşması yapmakla yetindi.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Kalın yazılmış sözcüklerin karşıt anlamlıları sırasıyla şu şekildedir: 'soğuk' sözcüğünün karşıtı 'içten', 'bulanık' sözcüğünün karşıtı 'net', 'kaba' sözcüğünün karşıtı 'nazik', 'kuru' sözcüğünün karşıtı ise 'coşkulu'dur. 'Yaş' sözcüğü ise eşleşmeden kalmaktadır.
Eşleştirmelerin tamamı sözcüklerin cümledeki bağlamsal anlamları (soğuk-içten, bulanık-net, kaba-nazik, kuru-coşkulu) dikkate alınarak yapılmıştır. Bu doğrultuda her sözcük kendi zıt anlamlısıyla doğru biçimde eşleşmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk cümledeki 'soğuk' sözcüğünün bağlamını incelemek.
Sözcüğün fiziksel ısıyı değil, mecaz anlamda 'mesafeli, samimiyetsiz' bir tavrı ifade ettiği belirlenir. Bu bağlamda karşıtı 'içten' (samimi) sözcüğüdür.
Zıt anlamlılık ilişkisinin bağlamsal anlam üzerinden kurulması gerekir.
2
İkinci cümledeki 'bulanık' sözcüğünün bağlamını incelemek.
Sözcüğün 'net olmayan, belirsiz, karışık' anlamında kullanıldığı tespit edilir. Bu mecaz anlamın karşıtı 'net' sözcüğüdür.
Gerçek anlamdaki 'bulanık su' ifadesinin zıttı 'berrak' olsa da zihinsel durumlar için 'net' daha uygun bir karşıttır.
3
Üçüncü cümledeki 'kaba' sözcüğünün bağlamını incelemek.
Sözcüğün davranış biçimi olarak 'görgüsüzce, nezaketsiz' anlamında kullanıldığı belirlenir. Bu anlamın karşıtı 'nazik' (kibar) sözcüğüdür.
Davranışlardaki kırıcılığın zıttı nezakettir.
4
Dördüncü cümledeki 'kuru' sözcüğünün bağlamını incelemek.
Sözcüğün konuşma için 'duygusuz, yavan, heyecansız' anlamında kullanıldığı tespit edilir. Bu anlamın karşıtı 'coşkulu' sözcüğüdür.
Konuşmanın niteliğindeki sönüklüğün zıttı coşkudur. 'Yaş' sözcüğü ise 'kuru' sözcüğünün sadece gerçek (ıslaklık karşıtı) anlamının zıttı olduğundan, bu bağlamda distraktördür ve boşta kalır.

Anahtar Kavram

Sözcüklerin karşıt (zıt) anlamlıları belirlenirken sözcüğün sözlükteki ilk anlamı değil, cümle içinde kazandığı bağlamsal ve mecazi anlamı esas alınmalıdır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 11Soru →

Kendisine yöneltilen tüm haksız eleştirilere rağmen, sanatçı her zaman ince bir tavır takınarak olgunluğunu ortaya koymuştur.

Bu cümledeki altı çizili sözcüğün karşıt anlamlısı aşağıdakilerin hangisinde kullanılmıştır?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Toplantı sırasında meslektaşının fikirlerine karşı sergilediği kaba yaklaşım, odadaki herkesi rahatsız etti.

Cevap

Toplantı sırasında meslektaşının fikirlerine karşı sergilediği kaba yaklaşım, odadaki herkesi rahatsız etti.
Cümlede geçen 'ince' sözcüğü 'kibar, nazik, zarif' anlamında, mecazi bir nitelik taşıyacak şekilde kullanılmıştır. Bu anlamın karşıtı (zıt anlamlısı) ise 'kaba, nezaketsiz' sözcüğüdür. 'Toplantı sırasında meslektaşının fikirlerine karşı sergilediği kaba yaklaşım, odadaki herkesi rahatsız etti.' cümlesinde geçen 'kaba' sözcüğü 'ince'nin bu cümledeki karşıtı olarak kullanılmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Cümledeki altı çizili sözcüğün bağlamsal anlamını belirleme
'İnce' sözcüğünün bu cümledeki anlamı 'kibar, nazik, zarif' olarak tespit edilmiştir.
Sözcüğün karşıt anlamını bulabilmek için öncelikle cümle içinde kazandığı mecaz veya gerçek anlamı belirlemek gerekir.
2
Belirlenen anlama göre karşıt anlamlı sözcüğü tespit etme
'Kibar, nazik' anlamının karşıtı olan kavramın 'kaba, nezaketsiz' olduğu belirlenmiştir.
Cümledeki bağlama göre 'ince' sözcünün zıt anlamlısı fiziksel bir boyut bildiren 'kalın' değil, davranışsal bir nitelik bildiren 'kaba' sözcüğüdür.
3
Seçeneklerde bu zıt anlamlı sözcüğü arama ve doğru seçeneği belirleme
Seçeneklerde geçen 'kaba' sözcüğünün 'nezaketsiz, kırıcı' anlamıyla kullanıldığı cümle doğru cevap olarak belirlenmiştir.
Doğru seçenek olan cümlede geçen 'kaba' sözcüğü, 'ince' (kibar) sözcüğünün tam karşıtını karşılamaktadır.

Anahtar Kavram

Karşıt (zıt) anlamlı sözcüklerin belirlenmesinde sözcüklerin cümle içinde kazandıkları bağlamsal anlamlar esas alınmalıdır. Bir sözcüğün gerçek anlamdaki karşıtı ile mecaz anlamdaki karşıtı farklıdır.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 12Soru →

Aşağıdaki cümlelerde geçen koyu yazılmış sözcükleri, cümledeki anlamlarını dikkate alarak sağ sütundaki karşıt (zıt) anlamlılarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Yönetimin aldığı gevşek tedbirler, asayişin bozulmasına neden oldu.
Toplantıda oldukça soğuk bir tavırla karşılanmamız bizi şaşırttı.
Yazarın son kitabında son derece ağır bir üslup kullanması okuru yoruyor.
Bu kadar sığ düşüncelerle topluma yön vermeye çalışması kabul edilemez.

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

'gevşek' sözcüğü 'sıkı' ile, 'soğuk' sözcüğü 'sıcak' ile, 'ağır' sözcüğü ise 'yalın' ile eşleşir; 'sığ' sözcüğünün karşıt�� olan 'derin' ve 'ağır'ın temel anlamdaki karşıtı olan 'hafif' sözcükleri açıkta kalır.
Cümlelerde geçen sözcükler bağlamsal olarak incelendiğinde; 'gevşek tedbirler' ifadesindeki 'gevşek' sözcüğünün zıttı 'sıkı'; 'soğuk tavır' ifadesindeki 'soğuk' sözcüğünün zıttı 'sıcak'; 'ağır üslup' ifadesindeki 'ağır' sözcüğünün zıttı ise 'yalın' olur.

Adım Adım Çözüm

1
Cümlelerde geçen hedef sözcüklerin bağlamsal anlamlarının belirlenmesi
'gevşek' yetersiz/disiplinsiz, 'soğuk' ilgisiz/mesafeli, 'ağır' süslü/anlaşılması zor, 'sığ' ise derinliği olmayan anlamında kullanılmıştır.
Sözcüklerin zıt anlamlılarını bulmak için öncelikle cümle içindeki anlamlarını doğru saptamak gerekir.
2
Sözcüklerin bağlamsal anlamlarına uygun zıt anlamlılarının belirlenmesi ve eşleştirilmesi
'gevşek tedbir' ifadesinin karşıtı 'sıkı tedbir' (sağda mevcuttur), 'soğuk tavır' ifadesinin karşıtı 'sıcak tavır' (sağda mevcuttur), 'ağır üslup' ifadesinin karşıtı ise 'yalın üslup' (sağda mevcuttur) olur.
Her sözcüğün karşıt anlamı, kullanıldığı cümlenin bağlamına uygun olmalıdır.
3
Açıkta kalan ve çeldirici olan sözcüklerin tespiti
'sığ' (yüzeysel) sözcüğünün zıt anlamlısı olan 'derin' sözcüğü sağ sütunda yer almadığı için bu sözcük eşleşmez. Sağ sütundaki 'hafif' sözcüğü ise 'ağır' sözcüğünün temel/gerçek anlamdaki zıttı olsa da bu cümledeki mecaz anlamıyla eşleşemeyeceğinden çeldirici olarak açıkta kalır.
Sözcüklerin temel anlamdaki zıtları, mecaz anlamda kullanıldıklarında zıtlık ilişkisi kuramaz.

Anahtar Kavram

Sözcüklerin karşıt (zıt) anlamlılığının cümle içindeki bağlama göre belirlenmesi