Examkin

Soru

Zorluk: OrtaMercekler

Camdan yapılmış yakınsak bir merceği büyüteç olarak kullanmak isteyen bir öğrenci, bu merceği kırıcılık indisi nortamn_{\text{ortam}} olan saydam bir sıvıya daldırarak gözlem yapmaktadır. Merceğin yapıldığı maddenin kırıcılık indisi nmercekn_{\text{mercek}} olduğuna göre, merceğin büyüteç (cismin düz ve kendisinden büyük bir görüntüsünü oluşturma) görevini yerine getirebilmesi için;

I. nmercek>nortamn_{\text{mercek}} > n_{\text{ortam}} olmalıdır.
II. Cisim, merceğin odak noktası ile optik merkezi arasına yerleştirilmelidir.
III. Sıvının kırıcılık indisi artırılarak nortam>nmercekn_{\text{ortam}} > n_{\text{mercek}} yap��lırsa, mercek yine büyüteç olarak kullanılabilir.

yargılarından hangileri doğrudur?

  1. A
    Yalnız I
  2. B
    Yalnız II
  3. C
    I ve III
  4. I ve IICevap
  5. E
    I, II ve III

Cevap

Yakınsak merceğin büyüteç görevi görebilmesi için mercek indisinin ortam indisinden büyük olması ve cismin odak ile mercek arasına yerleştirilmesi gerekir. Bu nedenle doğru yanıt I ve II öncüllerini içeren seçenektir.
Doğru yanıt olan seçenek, merceğin yakınsak karakterini koruması için mercek kırıcılık indisinin ortamınkinden büyük olması gerektiğini ve büyüteç işlevi görebilmesi için cismin odak noktası ile optik merkez arasına yerleştirilmesi gerektiğini doğru ifade eder.

Adım Adım Çözüm

1
Merceğin yakınsak karakterini koruma şartının belirlenmesi
Merceğin kendi karakterini (yakınsak/ince kenarlı) koruyabilmesi için yapıldığı maddenin kırıcılık indisinin (nmercekn_{\text{mercek}}), içinde bulunduğu ortamın kırıcılık indisinden (nortamn_{\text{ortam}}) büyük olması gerekir. Dolayısıyla I. öncül doğrudur.
Eğer ortamın kırıcılık indisi merceğinkinden büyük olursa mercek karakter değiştirerek ıraksak mercek gibi davranır.
2
Büyüteç işlevi için cismin yerleştirilmesi gereken konumun belirlenmesi
Yakınsak bir merceğin büyüteç olarak kullanılabilmesi için cismin düz, sanal ve kendisinden büyük bir görüntüsünün elde edilmesi gerekir. Bu durum, cisim odak noktası (FF) ile optik merkez arasına yerleştirildiğinde sağlanır. Dolayısıyla II. öncül doğrudur.
Cisim odak noktasının dışına yerleştirilirse mercekte gerçek ve ters görüntüler oluşur, bu da büyüteç kullanımına uygun değildir.
3
Karakter değişimi durumunda büyüteç işlevinin analiz edilmesi
nortam>nmercekn_{\text{ortam}} > n_{\text{mercek}} olduğunda mercek karakter değiştirerek ıraksak mercek gibi davranır. Iraksak merceklerde ise gerçek cisimlerin görüntüleri daima odak ile mercek arasında düz, sanal fakat cisimden daha küçük olur. Cisimleri küçülten bir sistem büyüteç olarak kullanılamaz. Dolayısıyla III. öncül yanlıştır.
Iraksak mercekler ışınları dağıttığı için cisimlerin görüntüsünü her zaman küçülterek oluşturur.

Anahtar Kavram

İnce kenarlı merceklerin büyüteç olarak kullanılabilmesi için kendi karakterlerini korumaları (nmercek>nortamn_{\text{mercek}} > n_{\text{ortam}}) ve cismin odak ile optik merkez arasında yer alması gerekir. Ortamın kırıcılık indisi merceğinkinden büyük olursa mercek karakter değiştirerek ıraksak mercek gibi davranır ve cisimleri küçük gösterir.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla

Konular

Mercekler

Bu konudan daha fazla soru