Examkin

Soru

Zorluk: OrtaYapı Bakımından Sözcükler: Basit ve Türemiş Sözcükler

Edebiyat, yazarın kendi (I) çevresindeki dünyayı yeniden inşa etme çabasıdır. Sanatçı, zihninde (II) yükselen düşünceleri kelimelerin gücüyle (III) besleyen bir yaratıcıdır. O, toplumsal gerçekliği yansıtırken okurun (IV) göğsünü kabartan duyguları da harekete geçirir. Bu yüzden her yapıt, aslında hayatın kendisiyle (V) oynadığı estetik bir oyundur.

Bu parçadaki numaralanmış sözcüklerden hangisi yapı bakımından diğerlerinden farklıdır?

  1. A
    I. çevresindeki
  2. B
    II. yükselen
  3. C
    III. besleyen
  4. IV. göğsünüCevap
  5. E
    V. oynadığı

Cevap

IV. göğsünü sözcüğü, herhangi bir yapım eki almayıp sadece çekim ekleri (iyelik ve belirtme durum eki) aldığı için yapı bakımından basit; diğer numaralanmış sözcükler ise yapım eki aldıkları için türemiştir.
IV. göğsünü sözcüğü sadece iyelik ve belirtme durum eklerini (çekim eklerini) almıştır, herhangi bir yapım eki almadığı için basittir. Diğer tüm seçeneklerdeki sözcükler yapım eki alarak türemiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin köklerini ve aldıkları ekleri analiz etmek.
'çevir-e-si-n-de-ki' (çevir- kök, -e ve -ki yapım eki), 'yüksek-el-en' (yüksek kök, -el ve -en yapım eki), 'besi-le-y-en' (besi kök, -le ve -en yapım eki), 'göğüs-ü-n-ü' (göğüs kök, -ü ve -ü çekim eki), 'oyun-a-dık-ı' (oyun kök, -a ve -dık yapım eki).
Sözcüklerin basit veya türemiş olduğunu belirlemek için yapım eki alıp almadıkları incelenmelidir.
2
Sözcüklerde meydana gelen ses olaylarının kök ve ek sınırlarını maskeleyip maskelemediğini belirlemek.
'çevre' sözcüğünde ünlü düşmesi, 'yüksel-' sözcüğünde ünsüz düşmesi, 'besle-' sözcüğünde ünlü düşmesi, 'göğsü' sözcüğünde ünlü düşmesi, 'oyna-' sözcüğünde ünlü düşmesi ve 'oynadığı' sözcüğünde ünsüz yumuşaması tespit edilmiştir.
Ses olayları genellikle yapım eklerinin veya köklerin yapısını gizleyebilir; bu durum basit/türemiş ayrımında hataya yol açmamalıdır.
3
Yapım eki almayan tek sözcüğü bularak doğru seçeneği belirlemek.
'göğsünü' sözcüğü sadece çekim ekleri (iyelik ve hal ekleri) aldığı için basit yapılardadır. Diğer tüm sözcükler en az bir yapım eki barındırdığı için türemiş yapıdadır.
Soru kökünde yapı bakımından farklı olan sözcük istendiği için basit olan sözcük doğru yanıttır.

Anahtar Kavram

Yapı bakımından sözcükler; yapım eki alıp almadıklarına göre basit ve türemiş olarak ayrılır. Çekim ekleri sözcüğün yapısını değiştirmezken, en az bir yapım eki alan sözcük türemiş olur.
Bu soruyu puanla

Konular

Yapı Bakımından Sözcükler: Basit ve Türemiş Sözcükler

Bu konudan daha fazla soru