Soru

Zorluk: Ortaİslam'da Bilginin Kaynakları (Selim Akıl, Sadık Haber, Salim Duyular)

Bir araştırmacı İslam düşüncesindeki bilgi kaynaklarını incelerken şu satırları kaleme almıştır:

"İnsan, dış dünyayı duyo organlarıyla algılar; sıcak-soğuk, sert-yumuşak gibi fiziksel özellikleri bu yolla fark eder. Ancak duyuların yanılma payını veya sınırlılığını ortadan kaldıracak, toplanan verileri işleyip anlamlı bir sonuca ulaştıracak olan akıldır. Bununla birlikte ne akıl ne de duyular, insanın yaratılış amacı veya ölüm ötesi hayat gibi metafizik konularda tek başına kesin bilgi üretebilir. İşte bu noktada, aklın da doğruluğunu onayladığı güvenilir bir elçinin getirdiği ilahi bildirim devreye girer."

Buna göre, metindeki açıklamalardan hareketle İslam epistemolojisindeki bilgi kaynakları hakkında;

I. Salim duyular, selim aklın denetimi ve rehberliği altında doğru bilgi üretir.
II. Sadık haber, selim aklın ve salim duyuların yetersiz kaldığı metafizik alanda insanı bilgilendirir.
III. Selim akıl, hiçbir dış etkiye veya kaynağa ihtiyaç duymadan dini ve ahlaki tüm doğrulara tek başına ulaşabilir.

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

  1. A
    Yalnız I
  2. B
    Yalnız II
  3. I ve IICevap
  4. D
    I ve III
  5. E
    I, II ve III

Cevap

İslam epistemolojisinde salim duyuların selim akıl rehberliğinde doğru bilgi ürettiği ve sadık haberin (ilahi bildirim) akıl ile duyuların yetersiz kaldığı metafizik konularda devreye girdiği yargılarına ulaşılabilir, dolayısıyla doğru cevap 'I ve II' seçeneğidir.
Metne göre duyuların yanılmasını önleyen akıldır, bu da salim duyuların selim aklın rehberliğinde doğru bilgiye ulaştığını gösterir. Ayrıca insanın akıl ve duyularla ulaşamayacağı metafizik alanda ilahi bildirim yani sadık haber devreye girmektedir. Bu nedenle 'I ve II' yargılarına ulaşılabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Metindeki anahtar ifadeleri tespit etme
Duyuların akıl tarafından anlamlandırıldığı ve akıl ile duyuların metafizik konularda yetersiz kalıp vahye (ilahi bildirime) ihtiyaç duyduğu belirlenir.
Öncüllerin doğruluğunu metindeki argümanlarla karşılaştırmak için temel önermelerin ortaya çıkarılması gerekir.
2
Öncülleri metinle karşılaştırma ve değerlendirme
I. öncülün metindeki 'duyuların yanılmasını aklın önleyeceği' ifadesiyle, II. öncülün ise 'metafizik konularda ilahi bildirimin devreye gireceği' ifadesiyle uyuştuğu görülür. III. öncüldeki aklın tek başına her şeye yeteceği iddiasının ise metindeki aklın metafizik alanda tek başına yetersiz olduğu tespitiyle çeliştiği saptanır.
Hangi yargıların kesin olarak metinden çıkarılabileceğini belirlemek amacıyla her bir öncülün metinle doğrulanması sağlanır.

Anahtar Kavram

İslam'da Bilginin Kaynakları ve Sınırları
Bu soruyu puanla