Soru

Zorluk: Ortaİklim Elemanları: Rüzgarlar

Nemli bir hava kütlesinin bir dağ yamacı boyunca yükselerek yağış bırakması ve ardından diğer yamaçtan aşağıya doğru hareket ederek fön rüzgârı karakteri kazanması sürecinde yaşanan coğrafi değişimler göz önüne alındığında, fön rüzgârlarıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine ulaşılamaz?

  1. A
    Yamaç boyunca alçalan hava kütlesinin sıcaklık artış hızı, yükselen nemli havanın sıcaklık düşüş hızından daha fazladır.
  2. B
    Türkiye'de Kuzey Anadolu Dağları ve Toroslar'da bu rüzgârın görülmesi, dağların kıyıya uzanış doğrultusu gibi göreceli konum özelliklerinin bir sonucudur.
  3. C
    Etkili olduğu yamaçlarda kış aylarında ani sıcaklık artışlarına neden olarak kar erimelerini hızlandırır; çığ ve sel riskini artırır.
  4. Yamaçtan aşağıya doğru hareket eden hava kütlesinin sıcaklığı arttığı için bağıl nem oranı yükselir ve ulaştığı yamaçta yağış oluşma ihtimali artar.Cevap
  5. E
    Yaz ve sonbahar aylarında etkili olduğu yamaçlarda havadaki nemi kurutarak tarım ürünlerinin daha erken olgunlaşmasına zemin hazırlar.

Cevap

Yamaçtan aşağıya doğru hareket eden hava kütlesinin sıcaklığı arttığı için bağıl nem oranı yükselir ve ulaştığı yamaçta yağış oluşma ihtimali artar.
Yamaç boyunca aşağıya doğru hareket eden hava kütlesi alçaldıkça sıkışır ve adiyabatik olarak ısınır. Sıcaklığı artan havanın nem taşıma kapasitesi (maksimum nem) artar. Hava kütlesi daha önce diğer yamaçta yağış bıraktığı için bünyesindeki mutlak nem miktarı azdır. Sıcaklık artışı ile birlikte havanın nem açığı büyüyeceğinden, bağıl nem oranı düşer ve yağış oluşma ihtimali ortadan kalkar. Bu nedenle, yamaç boyunca alçalan hava kütlesinin bağıl neminin yükseleceğini ve yağış ihtimalinin artacağını belirten ifade yanlıştır ve ulaşılamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Fön rüzgârının tanımı ve oluşum mekanizması incelenir.
Nemli bir hava kütlesi bir yamacı aşar, diğer yamaçtan aşağıya doğru inerken sürtünme ve sıkışmanın etkisiyle her 100 m100\text{ m}'de 1C1^\circ\text{C} ısınır (adiyabatik ısınma süreci).
Fön rüzgârının temel sıcaklık karakterini belirleyen mekanizmayı anlamak için.
2
Sıcaklık artışının havanın nem özellikleri (maksimum nem ve bağıl nem) üzerindeki etkisi analiz edilir.
Sıcaklık arttıkça havanın hacmi genişler ve nem taşıma kapasitesi (maksimum nem) artar. Hava kütlesi daha önce diğer yamaçta yağış bıraktığı için bünyesindeki mutlak nem miktarı azdır. Sıcaklık artışı ile birlikte havanın nem açığı büyüyeceğinden, bağıl nem oranı düşer.
Sıcaklık ve bağıl nem arasındaki ters orantı kuralını fön rüzgârı özelinde uygulamak için.
3
Seçeneklerde verilen ifadeler bu bilimsel doğrular ışığında değerlendirilir.
Yamaçtan aşağı inen havanın bağıl neminin artacağını ve yağış ihtimalinin yükseleceğini iddia eden ifadenin coğrafi olarak yanlış (ulaşılamaz) olduğu tespit edilir.
Doğru seçeneğe ulaşmak için.

Anahtar Kavram

Fön rüzgârlarının oluşum mekanizması ve bu süreçte havanın sıcaklık ile bağıl nem ilişkisinde meydana gelen değişimler.
Tahmini Süre:2m 0s
Bu soruyu puanla