Examkin

Soru

Zorluk: Ortaİklim Elemanları: Rüzgarlar

Rüzgarlar estikleri bölgelerin sıcaklık özelliklerini etkilerler. Türkiye'de etkili olan rüzgarlardan bazıları mutlak (matematik) konumlarının (enlem) gereği sıcaklığı düşürür ya da yükseltirken; bazıları ise göreceli (özel) konum koşullarının etkisiyle sıcaklık üzerinde belirgin bir değişim yapar. Buna göre, aşağıdaki rüzgarlardan hangisinin sıcaklık üzerindeki etkisi enlem etkisi ile açıklanamaz?

  1. A
    Karayel rüzgarının kış mevsiminde sıcaklığı düşürmesi
  2. B
    Poyraz rüzgarının Kuzeydoğu Anadolu'da dondurucu soğuklara neden olması
  3. C
    Samyeli rüzgarının Güneydoğu Anadolu'da sıcaklık ve buharlaşmayı artırması
  4. Fön rüzgarının Doğu Karadeniz kıyılarında s��caklığı artırarak turunçgil tarımına olanak sağlamasıCevap
  5. E
    Lodos rüzgarının Marmara Bölgesi'nde kışın sıcaklığı artırıp karların erken erimesine yol açması

Cevap

Fön rüzgarının Doğu Karadeniz kıyılarında sıcaklığı artırarak turunçgil tarımına olanak sağlaması
Doğru cevap, fön rüzgarının Doğu Karadeniz kıyılarında sıcaklığı artırmasıdır. Fön rüzgarları, nemli hava kütlelerinin bir dağ yamacı boyunca yükselip yağış bıraktıktan sonra diğer yamaçtan aşağıya doğru hızlıca alçalmasıyla oluşur. Alçalan hava sürtünmenin etkisiyle her 100 m100\text{ m}'de 1∘C1^\circ\text{C} ısınır. Bu durum tamamen yer şekillerine (yükselti ve dağların uzanışı) yani göreceli (özel) konuma bağlıdır. Enlem etkisiyle açıklanamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Türkiye'de etkili olan yerel rüzgarların esiş yönleri ve sıcaklığa etkileri belirlenir.
Karayel ve Poyraz kuzey sektörlü olup sıcaklığı düşürürken; Samyeli ve Lodos güney sektörlü olup sıcaklığı artırır.
Türkiye Kuzey Yarım Küre'de yer aldığı için kuzeyden (kutup yönünden) esen rüzgarlar sıcaklığı düşür��r, güneyden (ekvator yönünden) esenler ise sıcaklığı artırır. Bu durum mutlak konum (enlem) etkisidir.
2
Fön rüzgarının olu��um mekanizması analiz edilir.
Fön rüzgarı, bir dağ yamacını aşarak alçalan hava kütlesinin sürtünmeyle her 100 m100\text{ m}'de 1∘C1^\circ\text{C} ısınmasıyla oluşur.
Fön rüzgarının sıcaklığı artırmasının nedeni enlem derecesi (mutlak konum) değil, yer şekilleri ve dağların uzanış doğrultusu gibi göreceli (özel) konum özellikleridir.
3
Enlem etkisiyle açıklanamayan seçenek tespit edilir.
Fön rüzgarı göreceli konuma bağlı bir durumdur, enlem etkisiyle açıklanamaz.
Soruda enlem etkisiyle açıklanamayacak olan rüzgar etkisi sorulduğu için doğru cevap fön rüzgarıyla ilgili olan seçenektir.

Anahtar Kavram

Türkiye'deki yerel rüzgarların sıcaklık üzerindeki etkilerinin mutlak (enlem) ve göreceli konum ilişkisi
Tahmini Süre:1m 30s
Bu soruyu puanla

Konular

İklim Elemanları: Rüzgarlar

Bu konudan daha fazla soru