Soru

Zorluk: OrtaEşeysiz Üreme Şekilleri

Biyoloji dersinde eşeysiz üreme şekilleri konusunu araştıran bir öğrenci; ikiye bölünme, tomurcuklanma, rejenerasyon ve partenogenez olaylarını incelemiştir. Öğrenci, bu üreme şekillerinin gerçekleşme mekanizmaları ile kalıtsal çeşitlilik üzerindeki etkilerini karşılaştıran bir çalışma raporu hazırlamaktadır.

Bu öğrencinin raporunda yer alan aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

  1. A
    Bakterilerin konjugasyon aracılığıyla gen alışverişi yapması, birey sayısında artış sağladığı için ikiye bölünme gibi bir eşeysiz üreme şeklidir.
  2. B
    Bal arılarında döllenmemiş yumurtadan mitoz bölünmelerle erkek arının gelişmesi süreci (partenogenez), yavru bireyde kalıtsal çeşitlilik sağladığı için eşeyli üreme olarak kabul edilir.
  3. C
    Planaryanın vücudundan kopan parçalardan yeni planaryaların oluşması (rejenerasyonla üreme) sürecinde, kopan kısımların tamamlanması anafaz evresindeki homolog kromozom ayrılmasına dayanır.
  4. Bal arılarında partenogenez ile erkek arının (nn) gelişimi sürecinde hücre bölünmeleri mitozla gerçekleşirken, bu sürece kaynaklık eden yumurtalar dişi kraliçe arı (2n2n) tarafından mayoz bölünmeyle üretilir.Cevap
  5. E
    Amip ve paramesyum gibi ökaryot tek hücrelilerin ikiye bölünmeye hazırlanırken geçirdikleri interfaz evresinde, DNA replikasyonu gerçekleşmediği için hücrenin DNA miktarı yarıya iner.

Cevap

Bal arılarında partenogenez ile erkek arının gelişimi sürecinde hücre bölünmeleri mitozla gerçekleşirken, bu sürece kaynaklık eden yumurtaların dişi kraliçe arı tarafından mayoz bölünmeyle üretildiğini ifade eden seçenek doğrudur.
Bal arılarında partenogenez süreci döllenmemiş bir yumurtanın gelişimiyle başlar. Kraliçe arı 2n2n kromozomludur ve yumurtalarını (nn) mayoz bölünmeyle üretir. Bu yumurtaların döllenme olmaksızın mitoz bölünmeler ve hücre farklılaşmasıyla gelişmesi sonucu erkek arı (nn) oluşur. Dolayısıyla gelişim mitozla olurken, yumurtalar mayozla oluştuğu için doğru olan ifade budur.

Adım Adım Çözüm

1
Eşeysiz üreme biçimlerinin temel mekanizmaları ve tanımları hatırlanır.
Bakteri konjugasyonunun üreme olmadığı, rejenerasyonun mitoza dayandığı, partenogenezde yumurta oluşumunun mayozla yapıldığı belirlenir.
Her seçeneğin bilimsel doğruluk derecesini kontrol etmek için temel kavramların netleştirilmesi gerekir.
2
Konjugasyon ve ikiye bölünme arasındaki ilişki değerlendirilir.
Bakteri konjugasyonunun bir üreme şekli olmadığı, gen transferi yöntemi olduğu saptanır.
Birey sayısı artışına yol açmayan konjugasyon olayını üreme kabul eden yanılgı elenir.
3
Partenogenezin genel sınıflandırması ve kalıtsal temeli incelenir.
Partenogenezin eşeysiz üreme olduğu, ancak erkek arıların kraliçe arıdan mayozla oluşan yumurtalardan geliştiği için kendi aralarında genetik olarak farklı olduğu görülür.
Çeşitliliğe neden olan mayoz bölünmenin partenogenezi eşeyli üreme yapmadığı ayırt edilir.
4
Rejenerasyonla üremedeki bölünme tipi incelenir.
Rejenerasyonun mitoza dayalı olduğu ve mitozda homolog kromozom değil kardeş kromatit ayrılması görüldüğü belirlenir.
Mitoz ve mayoz bölünme evrelerindeki kromozom davranışlarının karıştırılması önlenir.
5
Tek hücrelilerde bölünme öncesi interfaz evresi kontrol edilir.
İnterfazda DNA replikasyonu ile DNA miktarının iki katına çıktığı doğrulanır.
Bölünme hazırlığında DNA miktarının azaldığına dair hatalı bilgi elenir.

Anahtar Kavram

Eşeysiz üreme çeşitlerinin hücresel temelleri ve bal arılarında partenogenez mekanizması
Bu soruyu puanla