Examkin

Eşeysiz Üreme Şekilleri

8 soru

Tüm türler8Çoktan seçmeli3Eşleştirme5
Soru 1Soru →

Canlılarda görülen eşeysiz üreme çeşitleri ile bu üreme tiplerinin gözlendiği canlı örnekleri arasındaki eşleştirmeyi yapınız.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Boyuna bölünme
Tomurcuklanma
Rejenerasyonla üreme
Çelikle üreme

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Eşleştirmede boyuna bölünme yöntemi öglena ile, tomurcuklanma yöntemi hidra ile, rejenerasyonla üreme yöntemi denizyıldızı ile ve çelikle üreme yöntemi menekşe ile eşleşmelidir.
Verilen eşleşmede öglenanın boyuna bölünmesi, hidranın tomurcuklanması, denizyıldızının rejenerasyonu ve menekşenin çelikle üremesi biyolojik olarak doğru eşleşmelerdir.

Adım Adım Çözüm

1
Verilen üreme şekillerini ve karşılarındaki canlı örneklerini inceleyin.
Üreme şekilleri; boyuna bölünme, tomurcuklanma, rejenerasyonla üreme ve çelikle üremedir. Canlılar ise öglena, hidra, denizyıldızı ve menekşedir.
Eşleştirmeyi doğru yapabilmek için her üreme tipinin tanımını ve gözlendiği canlı gruplarını hatırlamak gerekir.
2
Canlıları üreme şekillerine göre gruplandırın.
Öglena tek hücreli ökaryotik bir canlı olarak boyuna bölünme yapar. Hidra vücut yüzeyinden tomurcuk oluşturur. Denizyıldızı kopan kolunu tamamlayarak yeni bireye dönüşür. Menekşe çelik yöntemiyle çoğaltılır.
Her canlının kendine has eşeysiz üreme mekanizmaları vardır.

Anahtar Kavram

Eşeysiz Üreme Şekilleri
Soru 2Soru →

Aşağıda verilen canlıları, doğada gerçekleştirdikleri eşeysiz üreme şekilleriyle doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Planarya
Bira mayası
Çilek bitkisi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Planarya adlı canlı rejenerasyon ile üreme yöntemiyle, bira mayası tomurcuklanma ile üreme yöntemiyle, çilek bitkisi ise sürünücü gövde ile vejetatif üreme yöntemiyle eşleşmelidir.
Planarya rejenerasyonla, bira mayası tomurcuklanmayla, çilek ise sürünücü gövde ile vejetatif olarak ürer. Bu eşleştirmeler canlıların doğal eşeysiz üreme yöntemlerini doğru şekilde açıklar.

Adım Adım Çözüm

1
Planaryanın üreme şeklinin belirlenmesi
Planarya yassı solucanlar grubunda yer alan ve vücudundan kopan parçaların her birinin yeni bir bireye dönüşmesiyle (rejenerasyon) üreyen bir canlıdır.
Rejenerasyon yeteneği vücut düzeyinde yeni canlı oluşumunu sağlıyorsa bu süreç eşeysiz üreme olarak kabul edilir.
2
Bira mayasının üreme şeklinin belirlenmesi
Bira mayası, ata hücrenin üzerinde mitoz bölünmeyle oluşan küçük bir çıkıntının (tomurcuk) gelişmesiyle tomurcuklanarak çoğalır.
Tomurcuklanma, tek hücreli maya mantarlarında ve çok hücreli hidra gibi bazı canlılarda görülen karakteristik bir eşeysiz üreme tipidir.
3
Çilek bitkisinin üreme şeklinin belirlenmesi
Çilek bitkisi, sürünücü gövdelerinin (stolon) toprakla temas ettiği noktalarda yeni bitkiler oluşturarak vejetatif yolla ürer.
Gelişmiş bitkilerde tohum dışındaki vejetatif organlar (gövde, yaprak, kök) kullanılarak yapılan üreme eşeysiz üreme çeşitlerinden biri olan vejetatif üremedir.

Anahtar Kavram

Farklı canlı grupları kendilerine özgü eşeysiz üreme şekillerini (rejenerasyon, tomurcuklanma, vejetatif üreme vb.) kullanırlar.
Soru 3Soru →

Bal arılarında gerçekleşen partenogenez ve üreme döngüsüyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kraliçe arının mayozla oluşturduğu yumurtanın döllenme gerçekleşmeden gelişmesiyle nn kromozomlu erkek arıların oluşmasıdır.

Cevap

Kraliçe arının mayozla oluşturduğu yumurtanın döllenme gerçekleşmeden gelişmesiyle n kromozomlu erkek arıların oluşmasıdır.
Partenogenez, döllenmemiş bir yumurta hücresinin gelişerek yeni bir birey oluşturması sürecidir. Bal arılarında kraliçe arının mayoz bölünme ile ürettiği haploit (nn) yumurta hücreleri, döllenme gerçekleşmeden mitoz bölünmeler geçirerek gelişir ve haploit (nn) erkek arıları oluşturur. Bu durum partenogenez olayının doğrudan tanımı ve örneğidir.

Adım Adım Çözüm

1
Kraliçe arıda yumurta oluşumunun incelenmesi
Diploit (2n2n) kraliçe arı, mayoz bölünmeyle haploit (nn) kromozomlu yumurtaları üretir. Bu süreçte genetik çeşitlilik sağlanır.
Mayoz bölünme sırasında gerçekleşen krossing over ve homolog kromozomların rastgele ayrılması kalıtsal varyasyona yol açar.
2
Döllenmesiz gelişim (partenogenez) sürecinin değerlendirilmesi
Mayozla oluşan haploit (nn) yumurtalardan bazısı döllenmeden mitoz bölünmeler geçirerek gelişir ve haploit (nn) erkek arıları oluşturur.
Erkek arıların döllenmemiş yumurtadan mitozla gelişmesi süreci eşeysiz üreme kapsamındaki partenogenezdir.

Anahtar Kavram

Bal arılarında partenogenez süreci, yumurtanın mayozla oluşması ve döllenmeden gelişmesi esasına dayanır.
Soru 4Soru →

Aşağıdaki sol sütunda bazı canlılarda gözlenen üreme mekanizmaları veya olayları, sağ sütunda ise bu olayların ait olduğu eşeysiz üreme şekilleri verilmiştir. Sol sütundaki olaylar ile sağ sütundaki eşeysiz üreme şekillerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Bira mayası hücresinde sitoplazma bölünmesinin eşit olmayan büyüklükte gerçekleşmesi ve oluşan çıkıntının ana bireye bağlı kalarak veya ayrılarak yaşamını sürdürmesi
Kara yosunu veya plazmodyum gibi canlıların, olumsuz çevre şartlarına dayanıklı, kalın bir örtüyle kaplı haploit hücreler üreterek çoğalması
Çilek bitkisinde gövdenin toprak üstünde yatay olarak ilerleyen kısımlarında bulunan boğumlardan kök gelişimi ile yeni bitkilerin meydana gelmesi
Bal arılarında kraliçe arının mayoz bölünmeyle oluşturduğu döllenmemiş yumurtadan mitoz bölünmelerle haploit kromozomlu erkek arının gelişmesi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Bira mayasındaki tomurcuk oluşumu tomurcuklanma ile üreme; kara yosunlarındaki kalın örtülü haploit hücreler sporla üreme; çilek bitkisinde stolon yardımıyla köklenme vejetatif üreme; kraliçe arının yumurtasından erkek arı gelişimi ise partenogenez ile eşleşmelidir.
Bira mayasındaki tomurcuk oluşumu tomurcuklanma ile üreme; kara yosunlarındaki kalın örtülü haploit hücreler sporla üreme; çilek bitkisinde stolon yardımıyla köklenme vejetatif üreme; kraliçe arının yumurtasından erkek arı gelişimi ise partenogenez ile eşleşmelidir.

Adım Adım Çözüm

1
Bira mayasındaki üreme olayını analiz etme
Bira mayasında (Saccharomyces cerevisiaeSaccharomyces\ cerevisiae) hücre yüzeyinde oluşan çıkıntının büyüyerek yeni bir birey oluşturması, tomurcuklanma ile üremenin hücresel düzeydeki klasik bir örneğidir. Bu yüzden birinci olay tomurcuklanma ile eşleşir.
Sitoplazmanın asimetrik bölünmesi ve tomurcuk oluşumu bu üreme türünün belirleyici özelliğidir.
2
Olumsuz koşullara dayanıklı hücrelerle üreme olayını analiz etme
Kara yosunu ve plazmodyum gibi canlıların ürettiği dayanıklı haploit (nn) hücreler spordur. Bu hücrelerin çimlenmesiyle yeni bireylerin oluşması sporla üremedir. Bu yüzden ikinci olay sporla üreme ile eşleşir.
Sporların kalın çeperli yapısı ve döllenmeksizin yeni birey oluşturma yeteneği sporla üremeyi tanımlar.
3
Çilek bitkisindeki çoğalma şeklini analiz etme
Çilek bitkisinin sürünücü gövdesi (stolon) üzerindeki gözlerden yeni bitkilerin gelişmesi, bitkilerde eşeysiz üremeyi sağlayan vejetatif üreme şeklidir. Bu yüzden üçüncü olay vejetatif üreme ile eşleşir.
Gövde ve dal gibi vejetatif organlardan yeni bitki eldesi doğrudan vejetatif üremedir.
4
Bal arılarındaki erkek arı oluşumunu analiz etme
Kraliçe arının mayozla oluşturduğu yumurtanın döllenmeden doğrudan mitoz bölünmelerle yeni bir erkek arı (nn) meydana getirmesi olayı partenogenezdir. Bu yüzden dördüncü olay partenogenez ile eşleşir.
Döllenmemiş yumurtadan gelişim partenogenezin temel mekanizmasıdır.

Anahtar Kavram

Eşeysiz üreme şekilleri, gerçekleşme mekanizmaları ve ilgili canlı grupları
Soru 5Soru →

Canlılarda gerçekleşen eşeysiz üreme şekilleri ve özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Planaryanın vücudundan kopan her bir parçanın mitoz bölünme ve hücre farklılaşmasıyla eksik kısımlarını tamamlayarak yeni bireyler oluşturması rejenerasyonla üremedir.

Cevap

Planaryanın vücudundan kopan her bir parçanın mitoz bölünme ve hücre farklılaşmasıyla eksik kısımlarını tamamlayarak yeni bireyler oluşturması rejenerasyonla üremedir.
Planarya gibi omurgasız hayvanlarda vücuttan kopan parçaların her birinin, mitoz bölünmeler ve hücre farklılaşması süreçleriyle eksik organ ve dokularını tamamlayarak yeni birer bireye dönüşmesi rejenerasyonla üremedir. Bu süreçte kalıtsal yapı korunur ve birey sayısı artışı gerçekleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Seçeneklerde verilen üreme şekillerinin temel mekanizmalarını ve tanımlarını analiz edin.
Eşeysiz üreme çeşitlerinin (bölünerek üreme, tomurcuklanma, sporla üreme, rejenerasyonla üreme, vejetatif üreme ve partenogenez) mitoz bölünme esasına dayandığı ve döllenme içermediği belirlenir.
Soruda verilen önermelerin doğruluğunu bilimsel olarak test edebilmek için temel üreme mekanizmalarını hatırlamak gerekir.
2
Yanlış olan seçenekleri ve içerdikleri kavram yanılgılarını tespit edin.
Bakteri konjugasyonunun üreme olmadığı (sayısal artış yok), partenogenezin eşeysiz üreme olduğu (döllenme yok), tek hücreli ökaryotlarda mitozda kardeş kromatitlerin ayrıldığı (homolog kromozom değil) ve krossing overın her mayozda zorunlu olmadığı saptanır.
Çeldiricilerin hangi biyolojik hataları veya kavram yanılgılarını barındırdığını ortaya koyarak elenmelerini sağlamak hedeflenir.
3
Doğru olan ifadeyi belirleyin ve biyolojik doğruluğunu onaylayın.
Planaryadaki rejenerasyonun organizma düzeyinde gerçekleşerek üremeyi sağladığı, bu sürecin mitoz bölünme ve hücre farklılaşmasıyla yürüdüğü ve yeni bireyler oluşturduğu teyit edilir.
Seçenekler arasından bilimsel açıdan tamamen doğru ve çelişkisiz olan tek ifadeyi bularak doğru yanıta ulaşmak amaçlanır.

Anahtar Kavram

Eşeysiz üreme şekillerinin özellikleri ve temel mekanizmaları
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 6Soru →

Doğada farklı canlı gruplarında gözlenen çeşitli eşeysiz üreme olayları aşağıda verilmiştir. Buna göre, sol sütundaki üreme olayları ile sağ sütundaki eşeysiz üreme şekillerini doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Paramesyumun sitoplazmasını enine ikiye bölerek ata bireyle aynı kalıtsal yapıda iki yeni hücre oluşturması
Kara yosunlarında, kalın çeperli nn kromozomlu hücrelerin çevre koşullarına dayanıklılık gösterip çimlenerek yeni bireyler oluşturması
Çilek bitkisinin toprak üstünde ilerleyen sürünücü gövdelerindeki nodyumlardan köklenerek yeni çilek bitkileri oluşturması
Kamçı kuyruklu kertenkelelerde, döllenmemiş yumurta hücresinin geli��erek yeni bir ergin birey meydana getirmesi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Paramesyumun bölünmesi bölünerek üreme ile, kara yosunundaki spor oluşumu sporla üreme ile, çilekte sürünücü gövdeden gelişme vejetatif üreme ile, kamçı kuyruklu kertenkeledeki döllenmemiş yumurta gelişimi ise partenogenez ile eşleşmektedir.
Paramesyum bölünerek üreme, kara yosunu sporla üreme, çilek vejetatif üreme ve kamçı kuyruklu kertenkele ise partenogenez ile eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Paramesyumun üreme olayını analiz etme
Paramesyum enine bölünme ile çoğalır, bu durum bölünerek üreme ile eşleşir.
Enine sitoplazma bölünmesi paramesyuma özgü bir bölünerek üreme şeklidir.
2
Kara yosununun üreme olayını analiz etme
Kara yosununda n kromozomlu kalın çeperli yapılar sporlardır ve sporla üreme ile eşleşir.
Zorlu çevre şartlarına dayanıklı sporların çimlenmesi sporla üreme tanımına uyar.
3
Çilek bitkisinin üreme olayını analiz etme
Sürünücü gövdeden yeni bitki gelişimi, vejetatif üreme ile eşleşir.
Sürünücü gövde (stolon) ile üreme, bitkilere özgü bir vejetatif üreme şeklidir.
4
Kamçı kuyruklu kertenkelenin üreme olayını analiz etme
Döllenmemiş yumurtadan yeni kertenkele oluşması partenogenez ile eşleşir.
Döllenmemiş yumurtanın mitoz benzeri mekanizmalarla ergin birey oluşturması partenogenezdir.

Anahtar Kavram

Eşeysiz üreme şekillerinin canlı grupları üzerindeki ayırt edici özellikleri ve örnekleri.
Soru 7Soru →

Biyoloji dersinde eşeysiz üreme şekilleri konusunu araştıran bir öğrenci; ikiye bölünme, tomurcuklanma, rejenerasyon ve partenogenez olaylarını incelemiştir. Öğrenci, bu üreme şekillerinin gerçekleşme mekanizmaları ile kalıtsal çeşitlilik üzerindeki etkilerini karşılaştıran bir çalışma raporu hazırlamaktadır.

Bu öğrencinin raporunda yer alan aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bal arılarında partenogenez ile erkek arının (nn) gelişimi sürecinde hücre bölünmeleri mitozla gerçekleşirken, bu sürece kaynaklık eden yumurtalar dişi kraliçe arı (2n2n) tarafından mayoz bölünmeyle üretilir.

Cevap

Bal arılarında partenogenez ile erkek arının gelişimi sürecinde hücre bölünmeleri mitozla gerçekleşirken, bu sürece kaynaklık eden yumurtaların dişi kraliçe arı tarafından mayoz bölünmeyle üretildiğini ifade eden seçenek doğrudur.
Bal arılarında partenogenez süreci döllenmemiş bir yumurtanın gelişimiyle başlar. Kraliçe arı 2n2n kromozomludur ve yumurtalarını (nn) mayoz bölünmeyle üretir. Bu yumurtaların döllenme olmaksızın mitoz bölünmeler ve hücre farklılaşmasıyla gelişmesi sonucu erkek arı (nn) oluşur. Dolayısıyla gelişim mitozla olurken, yumurtalar mayozla oluştuğu için doğru olan ifade budur.

Adım Adım Çözüm

1
Eşeysiz üreme biçimlerinin temel mekanizmaları ve tanımları hatırlanır.
Bakteri konjugasyonunun üreme olmadığı, rejenerasyonun mitoza dayandığı, partenogenezde yumurta oluşumunun mayozla yapıldığı belirlenir.
Her seçeneğin bilimsel doğruluk derecesini kontrol etmek için temel kavramların netleştirilmesi gerekir.
2
Konjugasyon ve ikiye bölünme arasındaki ilişki değerlendirilir.
Bakteri konjugasyonunun bir üreme şekli olmadığı, gen transferi yöntemi olduğu saptanır.
Birey sayısı artışına yol açmayan konjugasyon olayını üreme kabul eden yanılgı elenir.
3
Partenogenezin genel sınıflandırması ve kalıtsal temeli incelenir.
Partenogenezin eşeysiz üreme olduğu, ancak erkek arıların kraliçe arıdan mayozla oluşan yumurtalardan geliştiği için kendi aralarında genetik olarak farklı olduğu görülür.
Çeşitliliğe neden olan mayoz bölünmenin partenogenezi eşeyli üreme yapmadığı ayırt edilir.
4
Rejenerasyonla üremedeki bölünme tipi incelenir.
Rejenerasyonun mitoza dayalı olduğu ve mitozda homolog kromozom değil kardeş kromatit ayrılması görüldüğü belirlenir.
Mitoz ve mayoz bölünme evrelerindeki kromozom davranışlarının karıştırılması önlenir.
5
Tek hücrelilerde bölünme öncesi interfaz evresi kontrol edilir.
İnterfazda DNA replikasyonu ile DNA miktarının iki katına çıktığı doğrulanır.
Bölünme hazırlığında DNA miktarının azaldığına dair hatalı bilgi elenir.

Anahtar Kavram

Eşeysiz üreme çeşitlerinin hücresel temelleri ve bal arılarında partenogenez mekanizması
Soru 8Soru →

Aşağıda bazı canlı gruplarında gerçekleşen üreme faaliyetleri ile bu faaliyetlerin dahil olduğu eşeysiz üreme şekilleri karışık olarak verilmiştir. Bu üreme faaliyetlerini ilgili eşeysiz üreme şekilleriyle doğru olacak biçimde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Bakterilerin replikasyon sonrası hücre zarı ve çeperini içe doğru büyüterek iki yeni yavru hücre oluşturması
Gözyaşı otunun (Kalanchoe) yaprak girintilerinde gelişen küçük bitkiciklerin dökülerek yeni bitkiler meydana getirmesi
Mercan poliplerinde vücut çıkıntısının büyümesi ve ana canlıya bağlı kalıp koloni oluşturması
Kraliçe arının mayoz bölünmeyle ürettiği döllenmemiş yumurtalardan mitoz bölünmelerle erkek arıların gelişmesi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Bakterilerin bölünmesi ikiye bölünmeyle, gözyaşı otunun dökülen yaprak tomurcuklarından çoğalması vejetatif üremeyle, mercanların çıkıntı oluşturarak çoğalması tomurcuklanmayla, kraliçe arının döllenmemiş yumurtalarından erkek arı gelişimi ise partenogenezle eşleşir.
Verilen üreme biçimleri incelendiğinde; bakterilerin bölünmesi ikiye bölünme, gözyaşı otunun yaprak tomurcuklarından gelişimi vejetatif üreme, mercanların vücut çıkıntısı ile çoğalması tomurcuklanma ve döllenmemiş yumurtadan erkek arı gelişimi partenogenez ile doğru şekilde eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Bakterilerin çoğalma sürecini analiz etmek
Bakteriler prokaryot oldukları için mitoz geçirmeden doğrudan ikiye bölünmeyle çoğalırlar.
Bakterilerdeki temel üreme biçimini tanımlamak için.
2
Gözyaşı otunun üreme sürecini incelemek
Gözyaşı otunda yapraktan yeni bitkiler gelişmesi, bitkilere özgü vejetatif üreme yöntemidir.
Çiçekli bitkilerdeki bu özel çoğalma şeklini belirlemek için.
3
Mercan polipinin çoğalmasını incelemek
Mercan polipinde mitoz bölünmelerle vücut yüzeyinde tomurcuk benzeri yapılar oluşur; bu durum tomurcuklanma ile üremedir.
Sölenterlerdeki bu yaygın eşeysiz üreme tipini saptamak için.
4
Arılardaki erkek arı gelişimini değerlendirmek
Kraliçe arının ürettiği döllenmemiş yumurtaların mitozla gelişerek erkek arıları oluşturması partenogenezdir.
Döllenmesiz gelişim mekanizmasının adını belirlemek için.

Anahtar Kavram

Canlılarda görülen farklı eşeysiz üreme şekilleri ve bunların hücresel/genetik mekanizmaları.
Tahmini Süre:1m 30s