Examkin

Soru

Zorluk: KolayNicel ve Nitel Anlam

Nicel anlam taşıyan bazı sözcükler, cümledeki kullanımına bağlı olarak ölçülemeyen ya da sayılamayan bir özelliği ifade edecek şekilde (nitel anlamlı olarak) kullanılabilir.

Buna göre, aşağıdaki cümlelerin hangisinde tırnak içinde verilen sözcük cümledeki kullanımıyla nitel anlam kazanmıştır?

  1. A
    Grup, ormandaki 'dar' patikalardan geçerek zirveye doğru tırmanışını sürdürdü.
  2. B
    Projenin teslim edilmesine çok 'dar' bir zaman kaldığı için herkes telaşlıydı.
  3. Onun bu 'dar' fikirleriyle modern dünyaya uyum sağlaması oldukça zordur.Cevap
  4. D
    Ev sahibi, 'dar' bütçesine rağmen misafirlerini en iyi şekilde ağırlamaya çalıştı.
  5. E
    Tiyatro salonu çok 'dar' olduğu için seyircilerin bir kısmı oyunu ayakta izledi.

Cevap

Onun bu 'dar' fikirleriyle modern dünyaya uyum sağlaması oldukça zordur.
Sözcüklerin uzunluk, genişlik, ağırlık gibi ölçülebilen özelliklerini gösteren anlamlarına nicel anlam; ölçülemeyen, nasıllık bildiren özelliklerini gösteren anlamlarına ise nitel anlam denir. 'Dar' sözcüğü normalde genişlik bildiren nicel bir sözcüktür. Ancak 'dar fikir' ifadesinde, fikirlerin ölçülebilir bir genişliği söz konusu olmayıp zihniyetin geriliği, sığlığı gibi nitel bir özellik anlatılmaktadır. Bu nedenle sözcük bu cümlede nitel anlam kazanmıştır.

Adım Adım Çözüm

1
Sözcüklerin temel/genel anlamdaki nicelik (ölçülebilirlik) durumlarını belirleme.
'Dar' sözcüğü, normalde genişliğin az olması durumunu anlatır ve metre vb. araçlarla ölçülebildiği için nicel anlamlı bir sözcüktür.
Nicel anlamlı bir sözcüğün cümledeki bağlamına göre nitel anlam kazanması istendiği için önce sözcüğün asıl anlam türü saptanmalıdır.
2
Cümlelerdeki 'dar' sözcüklerinin anlamlarını ve ölçülebilirlik durumlarını inceleme.
Patika (genişlik), zaman (süre), bütçe (para miktarı) ve salon (fiziksel alan) kavramları doğrudan ya da dolaylı olarak ölçülebilir niceliklerdir. Ancak 'dar fikir' ifadesindeki 'dar', zihniyetin kısıtlılığını ifade eder ve bu ölçülemez bir kalitedir.
Sözcüğün bağlam içinde kazandığı yeni anlamın nicel mi yoksa nitel mi olduğunu ayırt etmek gerekir.
3
Doğru seçeneği belirleme.
Fikirlerin dar olması durumu ölçülemez bir nitelik belirttiğinden, 'dar' sözcüğü bu cümlede nitel anlam kazanmıştır. Doğru cevap 'Onun bu 'dar' fikirleriyle modern dünyaya uyum sağlaması oldukça zordur.' ifadesinin yer aldığı seçenektir.
Nitel anlam kazanan kullanımı diğer nicel kullanımlardan ayırt ederek nihai cevaba ulaşmak.

Anahtar Kavram

Nicel anlamlı bir sözcüğün cümledeki bağlama göre nitel anlam kazanması (anlam kayması)
Bu soruyu puanla

Konular

Nicel ve Nitel Anlam

Bu konudan daha fazla soru