Hücre

57 soru

Soru 1Soru

Bir bitkinin yaprak mezofil hücresinde aktif olarak faaliyet gösteren kloroplast ve mitokondri organellerinin yapısal özellikleri, madde alışverişleri ve enerji dönüşüm mekanizmalarıyla ilgili şu bilgiler verilmiştir:

I. Işıklı ortamda kloroplastta fotofosforilasyonla sentezlenen bir ATP molekülü, mitokondride gerçekleşen aktivasyon veya dehidrasyon reaksiyonlarında doğrudan enerji kaynağı olarak kullanılabilir.
II. Mitokondri matriksinde hücresel solunum sonucu açığa çıkan bir karbondioksit (CO2CO_2) molekülü, hücrede hiçbir zarlı yapıdan geçmeden difüzyonla doğrudan kloroplast stromasına ulaşarak ışıktan bağımsız reaksiyonlara katılabilir.
III. Mitokondrinin krista zarında ve kloroplastın tilakoit zarında yer alan elektron taşıma sistemi (ETS) faaliyeti sırasında protonlar (H+H^+), elektrokimyasal gradyant oluşturulurken düşük derişimli bölgeden yüksek derişimli bölgeye doğru pompalanır.
IV. Kloroplast ve mitokondrinin yarı özerk olarak kendi halkasal DNA'larını eşleyebilmeleri için ihtiyaç duydukları DNA polimeraz gibi temel replikasyon enzimleri, çekirdek DNA'sındaki şifreye göre sitoplazmadaki ribozomlarda sentezlenip organel içine taşınır.

Buna göre, yukarıdaki ifadelerden hangileri biyolojik olarak doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: III ve IV

Cevap

Elektron taşıma sisteminin protonları aktif bir şekilde düşük derişimli bölgeden yüksek derişimli bölgeye pompalamasını ve yarı özerk organellerin DNA replikasyonu için gerekli enzimlerin çekirdek genleri kontrolünde sitoplazmada sentezlenerek organele aktarılmasını belirten ifadeler doğrudur.
Doğru olan ifadeler, elektron taşıma sisteminin protonları aktif bir şekilde pompalayarak elektrokimyasal gradyant oluşturduğunu ve organellerin replikasyonunda görev alan enzimlerin çekirdek genleri kontrolünde sitoplazmada sentezlenerek organele aktarıldığını belirten ifadelerdir.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci öncülün doğruluğunu analiz etmek.
Kloroplastın tilakoit zarında sentezlenen ATP molekülleri sadece stromada organik besin sentezinde (Calvin döngüsü) tüketilir. Kloroplast dışına çıkıp sitoplazmaya veya mitokondriye aktarılamaz. Bu yüzden birinci öncül yanlıştır.
Kloroplast ATP'sinin sadece fotosentez reaksiyonlarında kullanıldığını ve hücrenin genel metabolizmasına katılmadığını doğrulamak.
2
İkinci öncülün doğruluğunu analiz etmek.
Mitokondri matriksinde üretilen karbondioksit gazının kloroplast stromasına ulaşması için sırasıyla mitokondri iç zarı, mitokondri dış zarı, kloroplast dış zarı ve kloroplast iç zarı olmak üzere toplam 4 zarlı tabakadan geçmesi gerekir. Dolayısıyla 'hiçbir zarlı yapıdan geçmeden' ifadesi yanlıştır.
Çift zarlı organellerin iç ve dış zarlarının oluşturduğu fiziksel sınırları değerlendirmek.
3
Üçüncü öncülün doğruluğunu analiz etmek.
Her iki organelde de ETS çalışırken protonlar, derişimlerinin az olduğu taraftan (mitokondride matriks, kloroplastta stroma) derişimlerinin çok olduğu tarafa (mitokondride zarlar arası bölge, kloroplastta tilakoit boşluk) aktif bir şekilde pompalanır. Bu durum gradyanta karşı yapıldığı için aktif taşıma mantığına benzer ve öncül doğrudur.
Kemiozmozis teorisinde proton gradyantının nasıl kurulduğunu açıklamak.
4
Dördüncü öncülün doğruluğunu analiz etmek.
Mitokondri ve kloroplast yarı özerk organellerdir. Kendi DNA'larını eşleyebilseler de bu süreç çekirdek kontrolündedir ve DNA polimeraz gibi replikasyon enzimleri çekirdek DNA'sındaki şifreye göre sitoplazmada sentezlenip organel içine taşınır. Öncül doğrudur.
Yarı özerk organellerin kendilerini eşleme süreçlerinde çekirdek DNA'sına ve sitoplazmik protein sentezi mekanizmalarına olan bağımlılığını belirlemek.

Anahtar Kavram

Mitokondri ve kloroplast organellerinin enerji dönüşüm mekanizmaları, zar yapıları ve yarı özerklik özellikleri arasındaki farklar ve ortak noktalar.
Tahmini Süre:3m 0s
Soru 2Soru

Ökaryot bir bitki hücresinde bulunan çift zarlı organeller olan mitokondri ve kloroplastın yapısal ve işlevsel özellikleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Her iki organel de kendilerine özgü DNA, RNA ve ribozom bulundurur; çekirdek kontrolünde bölünerek çoğalabilir ve kendi proteinlerinin bir kısmını sentezleyebilir.

Cevap

Her iki organel de kendilerine özgü DNA, RNA ve ribozom bulundurur; çekirdek kontrolünde bölünerek çoğalabilir ve kendi proteinlerinin bir kısmını sentezleyebilir.
Doğru ifade, mitokondri ve kloroplastın kendilerine özgü DNA, RNA ve ribozom bulundurarak çekirdek kontrolünde çoğalabilmesi ve kendi proteinlerinin bir kısmını sentezleyebilmesidir. Bu özellikler çift zarlı bu iki organelin endosimbiyotik teoriyi destekleyen en temel ortak özellikleridir.

Adım Adım Çözüm

1
Mitokondri ve kloroplastın ortak yapısal bileşenlerini değerlendirin.
Her iki organelin de kendilerine ait DNA, RNA ve ribozom organeli taşıdığı tespit edilir.
Bu organellerin geçmişte endosimbiyotik kökenli olmalarından dolayı prokaryot benzeri nükleik asit ve ribozom yapıları mevcuttur.
2
Bu yapısal bileşenlerin fonksiyonel sonuçlarını analiz edin.
Organellerin hücre bölünmesinden bağımsız olarak çekirdek DNA'sının izni ve kontrolü ile bölünüp çoğalabildiği, ayrıca kendi proteinlerini ribozomlarında sentezleyebildiği belirlenir.
Kendi DNA'ları replikasyon yapabilir ve kendi ribozomları translasyon gerçekleştirebilir.
3
Diğer seçeneklerde verilen ifadelerin biyokimyasal ve hücresel kurallara göre yanlışlığını denetleyin.
Kloroplast ATP'sinin sitoplazmaya geçemeyeceği, siyanobakterilerin prokaryot olmasından ötürü zarlı organel taşıyamayacağı, çeperin organel düzeyinde alışverişi engellemeyeceği ve minerallerin solunumda enerji vermeyeceği belirlenir.
Böylece diğer seçeneklerdeki kavramsal hatalar elenerek doğru cevaba ulaşılır.

Anahtar Kavram

Çift zarlı organellerin (mitokondri ve kloroplast) yapısal özellikleri, nükleik asit içermeleri, bağımsız bölünme yetenekleri ve kloroplast ATP'sinin hücre içi kullanım sınırları.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 3Soru

Ökaryotik iki farklı hücre türü olan K ve L hücrelerinin büyük moleküllerin taşınmasına yönelik bazı özellikleri aşağıda verilmiştir:

* K hücresi: Ortamda bulunan büyük yapılı proteinleri hücre içine alabilmekte ve sentezlediği sindirim enzimlerini hücre dışına salgılayabilmektedir.
* L hücresi: Sentezlediği büyük yapılı bir polisakkariti hücre dışına salgılayabilmekte fakat ortamda hazır bulunan nişasta moleküllerini hücre içine alamamaktadır.

Buna göre, K ve L hücreleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: L hücresinde endositozu engelleyen bir hücre çeperi bulunurken, K hücresi çepersizdir.

Cevap

L hücresinde endositozu engelleyen bir hücre çeperi bulunurken, K hücresi çepersizdir.
L hücresi büyük yapılı polisakkaritleri salgılayabildiği (ekzositoz) halde nişasta gibi büyük molekülleri içeri alamamaktadır (endositoz). Ökaryotik hücrelerde hücre çeperi (duvarı) varlığı, hücre zarının içeriye doğru çökerek koful oluşturmasını fiziksel olarak engellediği için endositoza engel olur. Ancak kofulun zarla birleşip içeriğini dışarı bırakması olan ekzositoza engel olmaz. Bu nedenle L hücresinde çeper bulunurken, her iki olayı da gerçekleştiren K hücresinde çeper bulunmaz.

Adım Adım Çözüm

1
K ve L hücrelerinin makromolekülleri taşıma yönleri analiz edilir.
K hücresi proteinleri içeri alabildiği için endositoz, enzimleri dışarı salgılayabildiği için ekzositoz yapar. L hücresi ise polisakkariti dışarı salgılayabildiği için ekzositoz yapar ancak nişastayı içeri alamadığı için endositoz yapamaz.
Hücrelerin büyük maddeleri taşıma yeteneklerinin sınırları belirlenmelidir.
2
Hücre çeperinin büyük maddelerin geçişi üzerindeki etkisi değerlendirilir.
Ökaryotlarda hücre çeperi, hücre zarının içe doğru boğumlanıp koful oluşturmasını (endositozu) fiziksel olarak engeller. Ancak salgı kofulunun zarla kaynaşarak içeriğini dışarı bırakmasına (ekzositoza) engel olmaz.
L hücresinin ekzositoz yapıp endositoz yapamamasının yapısal nedeni bulunmalıdır.
3
Buradan yola çıkılarak hücrelerin çeper durumları karşılaştırılır.
Hem endositoz hem ekzositoz yapabilen K hücresinde çeper bulunmazken, sadece ekzositoz yapabilen L hücresinde çeper bulunur.
Doğru seçeneğe ulaşmak için hücrelerin çeper yapıları netleştirilmelidir.

Anahtar Kavram

Ökaryotik hücrelerde hücre çeperinin varlığı endositozu engellerken ekzositoza engel teşkil etmez.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 4Soru

Bir bitki hücresinin dış ortamdan potasyum (K+K^+) iyonlarını aktif taşıma ile sitoplazmasına aldığı tespit edilmiştir.

Buna göre, bu hücrede gerçekleşen aktif taşıma olayıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Potasyum iyonlarının hücre içine taşınmasında hücre zarında bulunan taşıyıcı proteinler görev alır.

Cevap

Potasyum iyonlarının hücre içine taşınmasında hücre zarında bulunan taşıyıcı proteinlerin görev alması
Aktif taşıma, küçük boyutlu maddelerin hücre zarındaki özgül taşıyıcı proteinler ve enzimler yardımıyla taşınması olayıdır. Bu nedenle potasyum iyonlarının taşınmasında taşıyıcı proteinlerin görev alması doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda verilen iyon geçiş yönteminin özelliklerini belirleme
Potasyum iyonlarının aktif taşıma ile alındığı belirtilmiştir. Aktif taşıma; küçük moleküllerin, ATP harcanarak, taşıyıcı proteinler ve enzimler yardımıyla zardan geçişidir.
Sorudaki öncülleri ve seçenekleri doğru yorumlayabilmek için aktif taşımanın temel şartlarını ortaya koymak gerekir.
2
Seçeneklerdeki ifadelerin aktif taşımanın kuralları ile karşılaştırılması
Potasyum gibi küçük iyonların zardan taşınmasında taşıyıcı proteinlerin görev aldığı ifadesi biyolojik olarak doğrudur. Kloroplast ATP'sinin hücre genelinde kullanılamayacağı, oksijenli solunumun zorunlu olmadığı, yüksek sıcaklığın enzimleri bozacağı ve küçük iyonlar için endositoz yapılamayacağı kuralları diğer seçenekleri eler.
Her bir seçeneğin doğruluğunu veya yanlışlığını aktif taşıma ve hücre metabolizması kurallarına göre analiz etmek gerekir.

Anahtar Kavram

Aktif Taşıma mekanizmasının özellikleri ve gerekli koşulları
Tahmini Süre:50s
Soru 5Soru

Sitoplazmasındaki glikoz yoğunluğu %6\%6 olan özdeş üç bitki hücresi; glikoz yoğunlukları sırasıyla %2\%2, %6\%6 ve %12\%12 olan üç farklı ortama bırakılarak hücrelerin ozmotik dengeye ulaşması sağlanıyor.

Denge durumuna ulaşmış bu hücrelerin emme kuvvetlerini (EK1EK_1, EK2EK_2, EK3EK_3) küçükten büyüğe doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Denge durumuna ulaşmış hücrelerin emme kuvvetlerinin küçükten büyüğe doğru sıralanışı EK1<EK2<EK3EK_1 < EK_2 < EK_3 şeklindedir.
Hipotonik ortama (%2\%2 glikoz) konulan birinci hücre dışarıdan su alarak şişer. Hücre içine giren su, sitoplazmadaki çözünmüş madde oranını azaltarak ozmotik basıncı düşürürken, hücre çeperine yapılan turgor basıncını artırır. Emme kuvveti bu iki basınç arasındaki farka bağlı olduğundan (EK=OBTBEK = OB - TB), birinci hücrenin emme kuvveti (EK1EK_1) en düşük seviyeye iner. İzotonik ortama (%6\%6 glikoz) konulan ikinci hücrede net su geçişi olmadığından emme kuvveti (EK2EK_2) değişmez. Hipertonik ortama (%12\%12 glikoz) konulan üçüncü hücre ise ortama su vererek büzülür (plazmoliz). Su kaybeden hücrenin ozmotik basıncı artarken turgor basıncı düşer, bu da emme kuvvetinin (EK3EK_3) en yüksek seviyeye ulaşmasına neden olur. Dolayısıyla emme kuvvetlerinin küçükten büyüğe doğru doğru sıralanışı birinci hücre (EK1EK_1), ikinci hücre (EK2EK_2) ve üçüncü hücre (EK3EK_3) şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Hücrelerin bırakıldıkları ortamların yoğunluklarını başlangıç yoğunluğu ile karşılaştırarak suyun geçiş yönünü belirleme
%2\%2'lik glikoz çözeltisine konulan birinci hücre hipotonik ortamda olduğu için su alır; %6\%6'lık glikoz çözeltisine konulan ikinci hücre izotonik ortamda olduğu için net su alışverişi yapmaz; %12\%12'lik glikoz çözeltisine konulan üçüncü hücre hipertonik ortamda olduğu için su kaybeder.
Pasif taşıma kurallarına göre su, yoğunluğun az olduğu ortamdan çok olduğu ortama doğru osmoz ile geçiş yapar.
2
Su geçişine bağl�� olarak hücrelerin ozmotik basınç (OBOB) ve turgor basıncı (TBTB) değişimlerini analiz etme
Birinci hücrede su girişi nedeniyle OBOB azalır, TBTB artar. İkinci hücrede basınçlar değişmez. Üçüncü hücrede su kaybı nedeniyle OBOB artar, TBTB azalır.
Hücre içindeki su miktarı arttıkça çözünmüş madde oranı azalacağından ozmotik basınç düşer, suyun çepere yaptığı turgor basıncı ise artar. Su kaybedildiğinde ise bu durumun tam tersi gerçekleşir.
3
Emme kuvveti (EK=OBTBEK = OB - TB) formülünü kullanarak son durumdaki emme kuvvetlerini karşılaştırma
EK1EK_1 en küçük değere ulaşırken, EK2EK_2 başlangıç değerinde sabit kalır ve EK3EK_3 en büyük değere ulaşır. Böylece küçükten büyüğe sıralama EK1<EK2<EK3EK_1 < EK_2 < EK_3 olur.
Emme kuvveti, hücrenin ozmotik basıncı ile turgor basıncı arasındaki farktır. Turgor basıncının en yüksek olduğu hücrenin emme kuvveti en az; ozmotik basıncın en yüksek olduğu hücrenin emme kuvveti ise en fazladır.

Anahtar Kavram

Hücrenin osmoz ile su alıp vermesine bağlı olarak ozmotik basınç, turgor basıncı ve emme kuvveti arasındaki matematiksel ilişkinin (EK=OBTBEK = OB - TB) değişmesi.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 6Soru

Ökaryotik hücrelerde bulunan zarsız ve tek zarlı organellerin yapıları, işlevleri ve hücre içi süreçleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Granülsüz endoplazmik retikulum hücrede lipit sentezi ve zehirsizleştirme süreçlerinde görev yaparken, Golgi aygıtı bu ürünlerin işlenmesi, sınıflandırılması ve paketlenmesinden sorumludur.

Cevap

Granülsüz endoplazmik retikulum hücrede lipit sentezi ve zehirsizleştirme süreçlerinde görev yaparken, Golgi aygıtı bu ürünlerin işlenmesi, sınıflandırılması ve paketlenmesinden sorumludur.
Granülsüz endoplazmik retikulum yağ (lipit) sentezi ve zararlı maddelerin etkisizleştirilmesinde rol oynarken, Golgi aygıtı bu ve diğer molekülleri işleyip, paketleyip hücre içi veya hücre dışı hedeflere yönlendirir. Her iki organel de tek zarlıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Granülsüz endoplazmik retikulum ve Golgi aygıtının işlevlerini değerlendirmek.
Granülsüz endoplazmik retikulumun lipit sentezi ve ilaç/alkol detoksifikasyonu (zehirsizleştirme) yaptığı, Golgi aygıtının ise salgı üretimi ve paketleme yaptığı bilgisi doğrulanır. İki organel de tek zarlıdır.
Doğru seçeneğin yapısal ve işlevsel özelliklerini belirlemek için.
2
Prokaryot hücrelerde zarlı organel bulunup bulunmadığını kontrol etmek.
Bakteri ve arkeler gibi prokaryotlarda Golgi aygıtı gibi tek zarlı veya herhangi bir zarlı organel bulunmadığı belirlenir.
Bakteride Golgi aygıtının görev yaptığını iddia eden seçeneğin yanlışlığını kanıtlamak için.
3
Kloroplastta üretilen ATP'nin kullanım alanını incelemek.
Kloroplastta üretilen ATP'nin (fotofosforilasyon ile) sadece fotosentezin ışıktan bağımsız tepkimelerinde (besin sentezi) tüketildiği, sitoplazmaya çıkıp ribozom gibi organellerin işlevlerinde kullanılmadığı sonucuna varılır.
Kloroplast ATP'sinin sitoplazmada tüketildiğini savunan seçeneğin elenmesi için.
4
Hücre çeperinin madde geçişlerine (endositoz/ekzositoz) etkisini analiz etmek.
Çeperin fagositoza (endositoza) engel olduğu ancak ekzositozla salgı salgılanmasını engellemediği, bitkilerin salgı kofulları aracılığıyla dışarıya salgı gönderebildiği görülür.
Çeperin ekzositoza da engel olduğunu iddia eden seçeneği elemek için.
5
Dehidrasyon sentezindeki su hesabı formülünü uygulamak.
Ribozomda gerçekleşen protein sentezinde nn sayıda amino asit kullanıldığında n1n-1 sayıda peptit bağı kurulduğu ve buna bağlı olarak n1n-1 sayıda su açığa çıktığı hesaplanır.
Su çıkış miktarını nn olarak belirten seçeneğin matematiksel hatasını ortaya çıkarmak için.

Anahtar Kavram

Zarsız ve tek zarlı organellerin yapısal özellikleri, hücre içi dağılımları, işlevleri ve metabolik ilişkileri.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 7Soru

Bir bitki hücresinde mitokondri ve kloroplast organellerinin faaliyetleri ile üretilen ATP'nin kullanım alanlarını incelemek amacıyla aşağıdaki deney yapılıyor:

* Mitokondrinin ATP sentaz enzimini seçici olarak inhibe eden (engelleyen) XX maddesi ile kloroplastın ATP sentaz enzimini seçici olarak inhibe eden YY maddesi kullanılıyor.
* Hücreye yalnızca XX maddesi uygulandığında; hücre zarındaki aktif taşıma ve sitoplazmadaki protein sentezi gibi olayların durduğu, ancak kloroplast içindeki organik besin sentezinin bir süre daha devam ettiği gözleniyor.
* Hücreye yalnızca YY maddesi uygulandığında ise; fotosentezin ışıktan bağımsız tepkimelerinin (Calvin döngüsü) durduğu, fakat aktif taşıma ve hücre bölünmesi gibi olayların normal hızında devam ettiği tespit ediliyor.

Bu deneyin sonuçlarına göre, mitokondri ve kloroplast organellerinde üretilen ATP moleküllerinin hücre içindeki kullanımıyla ilgili aşağıdaki yargılardan hangisine varılabilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kloroplastta üretilen ATP sadece kloroplast içindeki anabolik reaksiyonlarda harcanırken, mitokondride üretilen ATP kloroplast dışındaki diğer metabolik faaliyetler için kullanılır.

Cevap

Kloroplastta üretilen ATP'nin sadece kloroplast içindeki anabolik reaksiyonlarda harcanması, mitokondride üretilen ATP'nin ise kloroplast dışındaki diğer metabolik faaliyetler için kullanılması.
Kloroplastta üretilen ATP'nin sadece kloroplast içi anabolik reaksiyonlarda (besin sentezi gibi) tüketilmesi, mitokondriyal ATP'nin ise kloroplast dışındaki genel metabolik faaliyetler (aktif taşıma ve protein sentezi) için kullanılması seçeneği doğrudur. Deneyde kloroplast ATP sentezi durduğunda aktif taşıma ve bölünmenin etkilenmemesi, mitokondri ATP'si durduğunda ise bu olayların doğrudan sekteye uğraması bu durumu net bir biçimde ortaya koymaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Deneyde kullanılan inhibitör maddelerin (XX ve YY) hücresel etkilerini analiz etmek.
XX maddesi uygulandığında mitokondri ATP sentezi engellenmiş ve hücre zarındaki aktif taşıma ile sitoplazmadaki protein sentezi durmuştur; ancak kloroplasttaki besin sentezi devam etmiştir. YY maddesi uygulandığında ise kloroplast ATP sentezi engellenmiş, fotosentezin ışıktan bağımsız tepkimeleri durmuş ancak aktif taşıma ve bölünme devam etmiştir.
Hangi organelden elde edilen ATP'nin hangi hücresel bölgede ve olayda kullanıldığını belirlemek.
2
Kloroplastta sentezlenen ATP'nin hücre içi hareketini ve kullanım alanını değerlendirmek.
Kloroplast ATP'si engellendiğinde (YY maddesi etkisiyle) kloroplast dışındaki aktif taşıma ve hücre bölünmesi gibi enerji gerektiren olayların kesintisiz sürmesi, kloroplastta üretilen ATP'nin sitoplazmaya çıkmadığını ve sadece kloroplast içindeki anabolik reaksiyonlarda (besin sentezi) tüketildiğini gösterir.
Kloroplast kökenli ATP'nin kullanım alanlarının sınırını çizmek.
3
Mitokondride sentezlenen ATP'nin hücre içi hareketini ve kullanım alanını değerlendirmek.
Mitokondri ATP'si engellendiğinde (XX maddesi etkisiyle) hücre zarı ve sitoplazmadaki yaşamsal faaliyetlerin durması, mitokondriyal ATP'nin hücrenin genel metabolik işleri için kullanıldığını gösterir.
Mitokondri kökenli ATP'nin genel metabolizmadaki rolünü belirlemek.
4
Elde edilen sonuçları seçeneklerle karşılaştırarak kesin yargıyı tespit etmek.
Kloroplast ATP'sinin organel içinde sınırlı kaldığı, mitokondri ATP'sinin ise hücrenin kloroplast dışındaki genel metabolik işlerinde kullanıldığı sonucuna varılır.
Doğru seçeneğe karar vermek.

Anahtar Kavram

Mitokondri ve kloroplastta üretilen ATP moleküllerinin kullanım yerlerinin farklılığı ve hücre içi bölmelenme (kompartmanlaşma).
Soru 8Soru

Bitki hücrelerinde polimer yapıdaki maddelerin zardan geçiş yöntemleri olan endositoz ve ekzositoz olaylarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bitki hücreleri hücre duvarı taşımasından dolayı endositoz yapamazken, ekzositoz ile dış ortama salgı maddeleri gönderebilir.

Cevap

Bitki hücreleri hücre duvarı taşımasından dolayı endositoz yapamazken, ekzositoz ile dış ortama salgı maddeleri gönderebilir.
Hücre duvarının sert yapısı, hücre zarının fagositoz veya pinositoz sırasında yalancı ayak ya da cep oluşturmasını engeller. Bu yüzden bitki hücreleri endositoz yapamaz. Diğer yandan, ekzositoz olayında hücre içindeki salgı kofulları hücre zarı ile bütünleşerek içeriklerini dışarıya boşaltır ve bu süreç hücre duvarı tarafından engellenmez. Dolayısıyla hücre duvarı taşıyan bitki hücreleri endositoz yapamazken ekzositoz yapabilir.

Adım Adım Çözüm

1
Bitki hücrelerinin yapısal özellikleri ve hücre duvarının varlığı analiz edilir.
Bitki hücrelerinin en dışında selüloz yapılı sert bir hücre duvarı bulunur.
Hücre duvarının sertliği, hücre zarının hareket yeteneğini ve dolayısıyla büyük maddelerin geçiş biçimlerini etkiler.
2
Hücre duvarının endositoz olayı üzerindeki etkisi değerlendirilir.
Hücre duvarının esnek olmayan yapısı nedeniyle hücre zarı yalancı ayaklar veya çökmeler oluşturamaz, bu yüzden endositoz gerçekleşemez.
Endositoz olayında zarın şekil değiştirerek maddeyi sarması zorunludur ve hücre duvarı bu şekil değişimini engeller.
3
Hücre duvarının ekzositoz olayı üzerindeki etkisi değerlendirilir.
Salgı kofulları hücre zarı ile birleşerek içeriğini hücre dışına bırakabilir, dolayısıyla ekzositoz gerçekleşebilir.
Ekzositoz sırasında hücre zarının dışarı doğru hareket etmesi gerekmez, koful zarının hücre zarıyla kaynaşması yeterlidir ve çeper bu birleşmeye engel olmaz.

Anahtar Kavram

Hücre duvarının büyük maddelerin geçişine (endositoz ve ekzositoz) etkisi
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 9Soru

Hücre zarından geçemeyecek büyüklükteki maddelerin taşınmasıyla ilgili araştırma yapan bir öğrenci, hücre çeperine (duvarına) sahip olan bir bitki hücresinin büyük maddelerin geçişindeki yeteneklerini incelemektedir.

Buna göre, hücre çeperinin varlığı ve bu hücredeki büyük maddelerin geçiş mekanizmalarıyla ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hücre çeperi büyük maddelerin hücre içine alınmasını (endositoz) engeller, fakat salgıların dışarı atılmasını (ekzositoz) engellemez.

Cevap

Hücre çeperi büyük maddelerin hücre içine alınmasını (endositoz) engeller, fakat salgıların dışarı atılmasını (ekzositoz) engellemez.
Hücre çeperi cansız ve sert bir yapıda olduğu için hücre zarının yalancı ayak oluşturmasını veya içeri doğru çökmesini engeller, bu nedenle çeperli hücrelerde endositoz (fagositoz/pinositoz) gerçekleşemez. Ancak ekzositoz sürecinde salgı kofulu hücre zarı ile kaynaşır ve salgı maddeleri hücre çeperindeki gözeneklerden (geçitlerden) dışarıya kolayca yayılabilir. Dolayısıyla hücre çeperi endositozu engellerken ekzositoza engel olmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Hücre çeperinin endositoz üzerindeki etkisini değerlendiriniz.
Endositoz olayında hücre zarı yalancı ayaklar veya cepler oluşturarak içe doğru çöker. Hücrenin dışında bulunan cansız ve sert hücre çeperi (duvarı), bitki hücresinde bu tür zar hareketlerini engelleyerek endositozu imkansız kılar.
Hücre çeperinin mekanik direnci zarın hareket yeteneğini sınırlandırır.
2
Hücre çeperinin ekzositoz üzerindeki etkisini değerlendiriniz.
Ekzositoz olayında ise hücre içinde hazırlanan salgı kofulları hücre zarı ile birleşerek içeriğini hücre dışına boşaltır. Hücre çeperinin varlığı, kofulların zarla birleşmesine ve salgının çeper gözeneklerinden dışarı sızmasına engel teşkil etmez.
Koful zarı ile hücre zarının kaynaşması hücre içinde gerçekleşir ve salgılanan maddeler çeperin gözeneklerinden geçebilir.
3
Elde edilen bilgileri birleştirerek doğru seçeneği belirleyiniz.
Bitki hücresi çeperi nedeniyle endositoz yapamazken ekzositoz yapabilir.
Her iki taşıma şeklinin çeper varlığı altındaki işleyiş sınırları belirlenmiştir.

Anahtar Kavram

Hücre çeperi bulunan hücrelerin büyük maddeleri taşıma (endositoz ve ekzositoz) sınırları.
Soru 10Soru

Bir biyoloji öğretmeni, incelediği bir hücrede hem zarsız bir organel olan ribozomun hem de tek zarlı bir organel olan endoplazmik retikulumun aktif olarak işlev gördüğünü tespit eden bir öğrencinin yorumlarını değerlendirmektedir.

Buna göre, bu hücreyle ilgili öğrencinin yaptığı;

I. Hücre ökaryot yapılıdır.
II. Çekirdek zarına sahiptir.
III. Peptidoglikan yapılı çepere sahip bir bakteridir.

tahminlerinden hangileri kesinlikle doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve II

Cevap

I ve II
Hücrede tek zarlı bir organel olan endoplazmik retikulumun aktif çalışması, bu hücrenin kesinlikle ökaryot yapıda olduğunu gösterir. Ökaryot hücrelerin kalıtsal materyali çekirdek zarı ile çevrilidir ve belirgin bir çekirdekleri bulunur. Dolayısıyla hücre ökaryot yapılıdır ve çekirdek zarına sahiptir ifadeleri kesinlikle doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Hücredeki organellerin zar yapılarını belirleme
Ribozom zarsız bir organeldir ve tüm hücrelerde bulunur. Endoplazmik retikulum ise tek zarlı bir organeldir.
Hücre yapısını anlamak için zarsız ve tek zarlı organel farkını ayırt etmek gerekir.
2
Zar yapısına göre hücre tipini analiz etme
Endoplazmik retikulum gibi zarlı organeller sadece ökaryot hücrelerde bulunur. Bu nedenle hücre ökaryot yapılıdır (I. öncül kesinlikle doğrudur). Ökaryot hücreler çekirdek zarına sahiptir (II. öncül kesinlikle doğrudur).
Ökaryot hücrelerin temel tanımlayıcı özelliklerini (çekirdek zarı ve zarlı organel varlığı) ilişkilendirmek gerekir.
3
Prokaryot hücre olasılığını dışlama
Bakteriler prokaryot yapılıdır ve zarlı organelleri (örneğin endoplazmik retikulum) yoktur. Bu nedenle bu hücre bir bakteri olamaz (III. öncül yanlıştır).
Bakteri hücrelerinin prokaryot olduğunu ve zarlı organel bulundurmadığını teyit etmek.

Anahtar Kavram

Zarlı ve zarsız organellerin hücre tiplerine göre dağılımı ile prokaryot-ökaryot ayrımı
Soru 11Soru

Çürükçül beslenen ökaryotik bir şapkalı mantar hücresi ile tatlı suda yaşayan ökaryotik bir amip hücresinin büyük maddeleri hücre zarı boyunca taşıma özellikleri incelenmektedir. Buna göre, bu hücrelerin gerçekleştirdiği madde geçişleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Amip hücresi yalancı ayak oluşturarak dış ortamdan büyük katı maddeleri hücre içine alabilirken, mantar hücresi sahip olduğu hücre duvarı nedeniyle endositoz gerçekleştiremez.

Cevap

Amip hücresinin yalancı ayaklar yardımıyla büyük katı maddeleri hücre içine alabilmesi, ancak mantar hücresinin sahip olduğu hücre duvarı nedeniyle endositoz gerçekleştirememesi doğrudur.
Amip hücresi, hücre duvarına sahip olmayan ökaryotik bir organizma olduğu için yalancı ayaklar oluşturarak dış ortamdaki büyük katı maddeleri besin kofulu şeklinde hücresine alabilir (fagositoz). Mantar hücresi ise kitin yapılı hücre duvarına sahip olduğu için hücre zarını hareket ettirip endositoz yapamaz. Bu nedenle amipin fagositoz yapıp mantarın endositoz yapamaması doğru bir ifadedir.

Adım Adım Çözüm

1
Hücrelerin çeper yapısını analiz edin.
Amip hücresinde hücre duvarı bulunmazken, mantar hücresinde kitinden oluşan sert bir hücre duvarı (��eper) bulunur.
Hücre çeperinin varlığı, hücre zarı hareketlerini kısıtlayarak büyük maddelerin zardan geçiş yöntemlerini doğrudan etkiler.
2
Endositoz ve ekzositoz süreçlerinin çeper varlığıyla ilişkisini değerlendirin.
Çeperli hücreler endositoz yapamazken, ekzositoz ile hücre dışına polimer maddeleri salgılayabilir.
Endositozda yalancı ayak oluşumu veya hücre zarının içeri çökmesi gerekir ve çeper buna engel olur. Ekzositozda ise salgı kofulu hücre zarı ile birleşir, bu yüzden çeper engel teşkil etmez.
3
Diğer seçeneklerdeki prokaryot hücre özellikleri, ATP kaynakları ve osmotik olayları eleyerek doğru cevaba ulaşın.
Bakterilerin koful oluşturamadığı, kloroplast ATP'sinin sadece fotosentezde kullanıldığı ve yoğun tuz ortamında hücrelerin su kaybederek plazmoliz olduğu doğrulanarak yanlış seçenekler elenir.
Soruda verilen doğru ve yanlış metabolik süreçlerin tespiti için bu teorik bilgilerin test edilmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Hücre çeperi bulunduran ökaryotik hücrelerin endositoz (fagositoz ve pinositoz) yapamaması, ancak ekzositoz gerçekleştirebilmesi.
Soru 12Soru

Aşağıda verilen zarsız ve tek zarlı organelleri, hücredeki temel görevleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Ribozom
Lizozom
Golgi aygıtı
Sentrozom

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Ribozom organeli protein sentezinden (amino asitler arası peptit bağı oluşumu); lizozom hücre içi sindirimden (endositozla alınan maddelerin hidrolizi); Golgi aygıtı salgı paketlemesi ve glikoprotein sentezinden; sentrozom ise iğ ipliklerinin düzenlenmesinden sorumludur.
Zarsız organellerden ribozom protein sentezini, sentrozom ise iğ ipliklerinin organizasyonunu yürütür; tek zarlı organellerden lizozom hücre içi sindirimi, Golgi aygıtı ise salgı maddelerinin işlenmesini ve paketlenmesini gerçekleştirir.

Adım Adım Çözüm

1
Ribozomun işlevini belirleme
Ribozom, amino asitleri peptit bağı ile bağlayarak polipeptit (protein) sentezi yapar. Bu nedenle Ribozom, amino asitler arasında peptit bağları kurarak polipeptit zincirleri sentezleyen ifadeyle eşleşir.
Ribozomun temel hücresel görevi protein sentezidir.
2
Lizozomun işlevini belirleme
Lizozom, hücre dışından alınan büyük katı veya sıvı maddelerin (fagositoz ve pinositozla) hidrolizini yani sindirimini sağlar. Bu nedenle Lizozom, hücre içi hidroliz ifadesiyle eşleşir.
Lizozom, bünyesindeki sindirim enzimleri sayesinde hücre içi sindirimden sorumludur.
3
Golgi aygıtının işlevini belirleme
Golgi aygıtı, karbonhidrat ve proteinleri birleştirerek glikoprotein gibi salgıları üretir ve paketler. Bu nedenle Golgi aygıtı, glikoprotein ve glikolipit sentezi ile paketleme yapan ifadeyle eşleşir.
Golgi aygıtının ana görevi salgı üretimi ve paketlemedir.
4
Sentrozomun işlevini belirleme
Sentrozom, hücre bölünmesinde mikrotübül organizasyonunu sağlayarak iğ ipliklerini oluşturur. Bu nedenle Sentrozom, iğ ipliklerinin düzenlenmesini sağlayan ifadeyle eşleşir.
Sentrozom, hayvan hücrelerinde bölünme sırasında kromozomların kutuplara çekilmesini sağlayan iğ ipliklerini organize eder.

Anahtar Kavram

Zarsız ve tek zarlı organellerin yapı ve temel işlevleri
Soru 13Soru

Bitki hücrelerinde enerji dönüşümünde görev yapan çift zarlı organeller olan mitokondri ve kloroplastta üretilen ATP moleküllerinin hücre içindeki kullanım yerleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mitokondride üretilen ATP sitoplazmaya geçerek çeşitli metabolik faaliyetlerde kullanılırken, kloroplastta üretilen ATP kloroplastın içinde organik besin sentezinde tüketilir.

Cevap

Mitokondride üretilen ATP sitoplazmaya geçerek çeşitli metabolik faaliyetlerde kullanılırken, kloroplastta üretilen ATP kloroplastın içinde organik besin sentezinde tüketilir.
Mitokondride üretilen ATP'nin sitoplazmaya geçerek hücrenin diğer metabolik işlerinde (aktif taşıma, biyosentez vb.) kullanılması, kloroplastta üretilen ATP'nin ise organel dışına çıkmayıp sadece fotosentezde besin sentezi için kullanılması biyolojik olarak doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Mitokondri ve kloroplastın ATP üretme ve tüketme amaçlarını karşılaştırın.
Mitokondri oksijenli solunumla tüm hücreye enerji sağlamak amacıyla ATP üretir. Kloroplast ise fotosentezde glikoz ve diğer organik besinleri sentezlemek için ATP üretir.
İki organelin hücredeki temel rollerini ve ATP üretim amaçlarını ayırt etmek gerekir.
2
Üretilen ATP moleküllerinin organel dışına çıkıp çıkamadığını belirleyin.
Mitokondriyal ATP sitoplazmaya geçer ve hücrenin genel metabolizmasında tüketilir. Kloroplastta üretilen ATP ise zardan geçerek sitoplazmaya aktarılamaz, tamamen kloroplast içinde kalır.
Kloroplast ATP'sinin hücre geneli tarafından kullanılamayacağı (kloroplast içinde sınırlandırıldığı) gerçeğini ortaya koymak.
3
Seçenekleri analiz ederek doğru açıklamayı seçin.
Mitokondri ATP'sinin sitoplazmaya geçip metabolik faaliyetlerde kullanıldığını, kloroplast ATP'sinin ise kloroplast içinde besin sentezinde tüketildiğini belirten seçenek doğrudur.
Ulaşılan bilgilerin seçeneklerdeki ifadelerle eşleştirilip doğrulanması.

Anahtar Kavram

Mitokondri ve Kloroplast ATP Kullanım Farkları
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 14Soru

Büyük maddelerin hücre zarından geçiş mekanizmalarını araştıran bir grup öğrenci; hücre dışı sindirim yapan bir şapkalı mantarın, besin kofulu oluşturan bir amibin ve hücre dışına protein yapılı toksin salgılayan bir bakterinin gerçekleştirdiği taşıma süreçlerini karşılaştırmıştır.

Buna göre, bu canlıların gerçekleştirdiği taşıma olaylarıyla ilgili,

I. Mantar hücresi, hücre duvarına sahip olduğundan sindirim enzimlerini hücre dışına ekzositoz yoluyla salgılayamaz.
II. Amipte besin kofulunun oluşumu sürecinde aktif olarak ATP harcanır ve hücre zarının yüzey alanı geçici olarak azalır.
III. Bakteri hücresi, zarlı organel ve koful oluşturamadığı için toksin proteinlerini hücre dışına ekzositoz mekanizmasıyla taşıyamaz.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: II ve III

Cevap

Amipte besin kofulunun oluşumu sürecinde aktif olarak ATP harcanması ve hücre zarının yüzey alanının geçici olarak azalması ile bakteri hücresinin zarlı organel ve koful oluşturamadığı için proteinleri ekzositozla taşıyamaması ifadeleri doğrudur.
Besin kofulunun oluşumu (endositoz) sırasında ATP harcanması ve hücre zarının azalması ile bakterilerin koful oluşturamadığı için ekzositoz yapamaması doğru biyolojik gerçeklerdir. Dolayısıyla ikinci ve üçüncü öncülleri içeren seçenek doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Hücre çeperinin mantarlardaki ekzositoz olayına etkisini analiz edin.
Mantar hücreleri hücre duvarına sahiptir ancak bu durum ekzositoz yapmalarına engel değildir. Hücre dışı sindirim enzimlerini ekzositoz yoluyla salgılarlar. Bu nedenle birinci öncül yanlıştır.
Çeperli ökaryot hücrelerin ekzositoz yapabildiğini doğrulamak.
2
Amipteki fagositoz (endositoz) sürecinin özelliklerini değerlendirin.
Amip, besini alırken yalancı ayak oluşturup besin kofulu meydana getirir. Bu süreçte ATP harcanır ve hücre zarının bir kısmı koful zarına dönüştüğü için zar yüzey alanı geçici olarak azalır. Bu nedenle ikinci öncül doğrudur.
Endositozda enerji tüketimi ve zar yüzey alanı değişimini belirlemek.
3
Bakterilerde büyük maddelerin salgılanma mekanizmasını inceleyin.
Bakteriler prokaryot yapılıdır; dolayısıyla zarlı organel, salgı kofulu veya besin kofulu oluşturamazlar. Ekzositoz koful oluşumu gerektirdiğinden bakteriler ekzositoz yapamazlar. Proteinlerini özel zar taşıma sistemleriyle salgılarlar. Bu nedenle üçüncü öncül doğrudur.
Prokaryot hücrelerin ekzositoz yapamayacağını belirlemek.

Anahtar Kavram

Büyük moleküllerin hücre zarından geçişinde çeper engeli ve prokaryot/ökaryot farkları
Soru 15Soru

Sağlıklı bir bitkinin yaprak mezofil hücresinde aktif olarak çalışan mitokondri ve kloroplast organellerinin yapısal ve fonksiyonel özellikleri karşılaştırıldığında, aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mitokondrinin iç zarı (krista) üzerinde yer alan ETS elemanları aracılığıyla zarlar arası bölgeye pompalanan protonlar (H+H^+), ATP sentaz kanalı üzerinden matrikse geri dönerken ATP sentezi gerçekleşir.

Cevap

Mitokondrinin iç zarı (krista) üzerindeki elektron ta��ıma sistemi (ETS) aracılığıyla zarlar arası bölgeye pompalanan protonların (H+H^+), ATP sentaz kanalı üzerinden matrikse geri dönüşü esnasında ATP sentezi gerçekleşir.
Kemiozmotik hipoteze göre, mitokondrinin iç zarı (krista) üzerinde bulunan elektron taşıma sistemi (ETS) elemanları, matriksteki protonları (H+H^+) zarlar arası bölgeye pompalar. Zarlar arası bölgede biriken protonlar, derişim farkından dolayı iç zarda yer alan ATP sentaz proteininin oluşturduğu kanaldan matrikse geri akar. Bu geri akış sırasında açığa çıkan enerji ile ATP sentezi (oksidatif fosforilasyon) gerçekleştirilir. Bu ifade tamamen doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Mitokondri ve kloroplastın yapısal bölmelerini belirleme.
Mitokondri; dış zar, kıvrımlı iç zar (krista), zarlar arası bölge ve matriksten oluşur. Kloroplast ise dış zar, düz iç zar, stroma ve tilakoit zarlardan oluşur.
Kemiozmozis ve madde geçişlerinin gerçekleştiği hücresel bölmeleri doğru analiz etmek için gereklidir.
2
Organellerin ATP sentez ve kullanım bölgelerini karşılaştırma.
Kloroplast stromasında üretilen ATP stroma dışına çıkamaz ve fotosentezde tüketilir. Mitokondri matriksinde üretilen ATP ise sitoplazmaya geçerek diğer endergonik reaksiyonlarda kullanılır.
ATP'nin hücre içi ta��ınım kısıtlamalarını saptayarak yanlış hipotezleri elemek için gereklidir.
3
Kemiozmotik mekanizmada protonların birikme yerlerini analiz etme.
Mitokondride protonlar matriksten zarlar arası bölgeye pompalanır ve ATP sentaz ile matrikse döner. Kloroplastta ise protonlar stromadan tilakoit boşluğa pompalanır ve ATP sentaz ile stromaya döner.
Kemiozmozisin yönünü ve bölmelerini saptayarak doğru mekanizmayı belirlemek için gereklidir.
4
Glikozun solunuma katılma mekanizmasını ve prokaryotik hücre yapısını değerlendirme.
Glikoz mitokondriye doğrudan giremez; sitoplazmada pirüvata yıkılarak girer. Siyanobakteriler ise prokaryot olduğundan kloroplast taşımaz.
Geriye kalan seçeneklerin hücresel ve taksonomik açıdan neden hatalı olduğunu kesinleştirmek için gereklidir.

Anahtar Kavram

Çift Zarlı Organellerin Yapısal ve Fonksiyonel Karşılaştırması
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 16Soru

Aşağıda verilen çift zarlı organel ve plastid çeşitlerini, hücredeki temel görevleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Mitokondri
Kloroplast
Kromoplast
Lökoplast

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Mitokondri hücresel solunumla ATP üretimiyle, kloroplast fotosentezle besin üretimiyle, kromoplast bitkiye renk vermeyle, lökoplast ise besin depolamayla eşleşir.
Mitokondri oksijenli solunumla ATP üreten organeldir. Kloroplast fotosentez yaparak besin üretir. Kromoplast sarı, turuncu, kırmızı pigmentlerle renk sağlar. Lökoplast ise besin depolar.

Adım Adım Çözüm

1
Mitokondrinin hücredeki temel görevi belirlenir.
Mitokondrinin oksijenli solunum reaksiyonları aracılığıyla ATP ürettiği tespit edilir.
Mitokondri hücrenin enerji santralidir.
2
Kloroplast organelinin faaliyeti incelenir.
Kloroplastın ışık varlığında karbondioksit ve su kullanarak organik besin ürettiği görülür.
Kloroplast fotosentezin gerçekleştiği çift zarlı plastiddir.
3
Kromoplast ve lökoplast plastidlerinin işlevleri ayrıştırılır.
Kromoplastın çiçek ve meyvelere renk verdiği, lökoplastın ise renksiz olup nişasta, yağ veya protein depoladığı belirlenir.
Plastidler işlevlerine ve içerdikleri pigmentlere göre farklı gruplara ayrılır.

Anahtar Kavram

Çift Zarlı Organellerin ve Plastidlerin Temel Görevleri
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 17Soru

Büyük moleküllerin hücre zarından geçişini sağlayan endositoz ve ekzositoz olayları ile ilgili;

I. Hücre çeperine sahip olan ökaryotik bir bitki hücresi endositoz gerçekleştiremezken, sentezlediği salgıları ekzositoz yoluyla hücre dışına salgılayabilir.
II. Endositoz sürecinde hücre zarı yüzey alanı azalırken, ekzositoz sürecinde koful zarının hücre zarı ile bütünleşmesi sonucunda hücre zarı yüzey alanı artar.
III. Bakteriler hücre duvarına sahip oldukları için endositoz yapamazlar; ancak hücre dışına gönderecekleri hücresel enzimleri ekzositoz yoluyla salgılarlar.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve II

Cevap

Bitki hücrelerinin endositoz yapamayıp ekzositoz yapabilmesi ile endositoz ve ekzositoz süreçlerinde gerçekleşen zar yüzey alanı değişimlerini doğru açıklayan I ve II ifadelerini içeren seçenek doğrudur.
Bitki hücreleri hücre çeperine sahip olduklarından yalancı ayak oluşturamazlar ve endositoz yapamazlar; ancak hücre dışına ekzositozla salgı salgılayabilirler. Endositozda hücre zarının bir kısmı koful zarına dönüştüğü için hücre zarının yüzey alanı azalırken, ekzositozda koful zarı hücre zarı ile bütünleştiğinden hücre zarının yüzey alanı artar. Bu nedenlerle birinci ve ikinci ifadeler doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Birinci öncülün doğruluğunu analiz etme
Bitki h��crelerinde bulunan hücre çeperi, hücrenin yalancı ayak oluşturmasını engelleyerek endositozu önler. Ancak ekzositoz olayı çeper varlığından etkilenmez; bitki hücreleri salgı kofullarını hücre zarıyla birleştirerek ekzositoz yapabilir. Bu nedenle birinci ifade doğrudur.
Çeperin endositoz ve ekzositoz üzerindeki farklı etkilerini ayırt etmek.
2
İkinci öncülün doğruluğunu analiz etme
Endositozda hücre zarının bir kısmı içeri doğru çökerek koful oluşturur ve zardan ayrılır, bu da hücre zarı yüzey alanını azaltır. Ekzositozda ise salgı kofulunun zarı hücre zarı ile birleşerek zarın bir parçası haline gelir, bu da hücre zarı yüzey alanını artırır. Bu nedenle ikinci ifade doğrudur.
Madde geçişi sırasında koful oluşumu ve birleşmesinin hücre zarı yüzey alanına etkisini belirlemek.
3
Üçüncü öncülün doğruluğunu analiz etme
Bakteriler prokaryotik canlılardır. Prokaryotik hücrelerde zarlı organel ve koful oluşumu gerçekleşemez. Endositoz ve ekzositoz olayları ise koful oluşumuna ve zarlı yapılara bağımlı süreçlerdir. Dolayısıyla bakteriler ekzositoz yapamazlar, hücre dışına enzim salgılamasını özel protein taşıyıcı translocase sistemleriyle yaparlar. Bu nedenle üçüncü ifade yanlıştır.
Hücre tipinin (prokaryot/ökaryot) büyük moleküllerin taşınma mekanizmalarına olan etkisini değerlendirmek.

Anahtar Kavram

Hücre zarı düzeyinde büyük maddelerin geçişi olan endositoz ve ekzositoz olaylarının gerçekleşme şartları, hücre çeperinin ve hücre yapısının (prokaryot/ökaryot) bu süreçler üzerindeki sınırlayıcı etkileri.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 18Soru

Büyük moleküllerin hücre zarından geçişini sağlayan endositoz ve ekzositoz olayları ile ilgili,

I. Hücre çeperine sahip olan ökaryotik bir hücre, çeperin varlığ��ndan dolayı endositoz gerçekleştiremezken ekzositoz olayını gerçekleştirebilir.
II. Endositoz sürecinde besin kofulu oluşumu nedeniyle hücre zarı yüzey alanı azalırken, ekzositoz sürecinde salgı kofulunun zarla bütünleşmesi sonucu hücre zarı yüzey alanı artar.
III. Bitki hücrelerinde bu olaylar için gerekli olan ATP enerjisi, kloroplast organelinde fotofosforilasyon ile üretilen ATP moleküllerinden karşılanır.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve II

Cevap

Hücre çeperine sahip olan ökaryotik bir hücrenin endositoz yapamayıp ekzositoz yapabilmesi ile endositozda zar yüzeyinin azalıp ekzositozda artması doğru ifadelerdir; bu nedenle 'I ve II' doğru cevaptır.
Çeperli ökaryotik hücrelerin endositoz yapamayacağı ancak ekzositoz yapabileceği gerçeği ile endositozda zar alanının azalıp ekzositozda artması doğru bilgilerdir. Bu nedenle 'I ve II' ifadesini içeren seçenek doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Hücre çeperinin endositoz ve ekzositoz üzerindeki etkisini belirlemek.
Hücre çeperi sert ve esnemez yapısıyla yalancı ayak oluşumunu ve hücre zarının içeriye doğru çökmesini engelleyerek endositozu önler. Ancak hücre içindeki koful zarı dışa doğru hücre zarıyla birleşebildiği için çeper ekzositoza engel değildir. Dolayısıyla birinci öncül doğrudur.
Çeperli hücrelerin büyük madde taşınımındaki kısıtlamalarını tespit etmek amacıyla yapılmıştır.
2
Endositoz ve ekzositoz sırasında hücre zarı yüzey alanındaki değişimleri analiz etmek.
Endositozda hücre zarının bir kısmı içeriye doğru çöküp koparak koful oluşturduğu için hücre zarı yüzey alanı azalır. Ekzositozda ise salgı kofulunun zarı hücre zarına eklenip onunla bütünleştiği için hücre zarı yüzey alanı artar. Dolayısıyla ikinci öncül doğrudur.
Koful oluşumunun ve zar birleşmesinin zar mekaniği üzerindeki etkisini açıklamak amacıyla yapılmıştır.
3
Endositoz ve ekzositoz için gereken enerji kaynağını değerlendirmek.
Endositoz ve ekzositoz aktif süreçlerdir ve ATP enerjisi harcanır. Ancak bitki hücrelerinde kloroplastta üretilen ATP sadece fotosentez reaksiyonlarında kloroplast içinde kullanılır. Hücrenin diğer kısımlarındaki metabolik olaylar için gerekli ATP, mitokondride oksijenli solunumla üretilir. Dolayısıyla üçüncü öncül yanlıştır.
Fotosentez ATP'sinin kullanım sınırlarını belirlemek ve taşıma için gerekli ATP kaynağını doğrulamak amacıyla yapılmıştır.

Anahtar Kavram

Büyük Maddelerin Hücre Zarından Geçişinde Çeper ve Enerji İlişkisi
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 19Soru

Hücre içi sindirimden sorumlu olan lizozom organelinin iç ortamı asidik olup (pH4,85,0pH \approx 4,8-5,0), sitoplazmanın nötr ortamına göre yaklaşık 100100 kat daha fazla hidrojen iyonu (H+H^+) barındırır. Bu asidik ortamın korunması, lizozom zarında yer alan aktif taşıma yapan proton (H+H^+) pompaları sayesinde gerçekleşir. Bir ökaryot hücrede bu proton pompası proteinlerinin sentezlenmesi, işlevsel hale getirilmesi ve lizozom zarına yerleştirilmesi hedeflenmektedir.

Buna göre, bu süreçte g��rev alan hücresel yapılar ve özellikleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Proton pompasının zardaki işlevsel yapısını kazanabilmesi için zarsız bir organelde başlayan polipeptit sentezinin ardından, sırasıyla tek zarlı olan endoplazmik retikulum ve Golgi aygıtında modifiye edilip taşınması gerekir.

Cevap

Proton pompasının zardaki işlevsel yapısını kazanabilmesi için zarsız bir organelde başlayan polipeptit sentezinin ardından, sırasıyla tek zarlı olan endoplazmik retikulum ve Golgi aygıtında modifiye edilip taşınması gerekir.
Proton pompası gibi lizozom zarında işlev görecek olan proteinlerin polipeptit zinciri zarsız bir organel olan ribozomda sentezlenir. Bu polipeptit zinciri, sentez sırasında tek zarlı olan granüllü endoplazmik retikulumun lümenine/zarına yönlendirilir, burada katlanır. Daha sonra tek zarlı olan Golgi aygıtına taşınarak karbonhidrat gruplarının eklenmesi gibi modifikasyonlarla işlevsel zar proteini yapısını kazanır ve lizozoma gönderilir.

Adım Adım Çözüm

1
Protein sentezinin başladığı organeli belirleme
Proton pompası bir zar proteinidir ve sentezi zarsız bir organel olan ribozomda başlar.
Ribozom, tüm canlılarda ortak olan ve peptit bağlarının kurulmasını sağlayan zarsız organeldir.
2
Proteinlerin endoplazmik retikulumda işlenme sürecini analiz etme
Sentezlenen polipeptit zinciri, tek zarlı bir organel olan granüllü endoplazmik retikulum zarına/lümenine aktarılarak burada katlanır.
Zar proteinleri ve salgı proteinleri granüllü endoplazmik retikulumda üç boyutlu yapı kazanır.
3
Proteinlerin Golgi aygıtında modifiye edilmesini ve hedeflenmesini inceleme
GER'den ayrılan veziküller Golgi aygıtına (tek zarlı) gelir; burada proteinler glikozillenir, sınıflandırılır ve lizozom zarına yönlendirilir.
Golgi aygıtı hücre içi ve dışı salgıların paketlendiği, işlendiği ve hedeflendiği ana merkezdir.
4
Çelişkili durumları eleyerek doğru sonuca ulaşma
Prokaryotlarda zarlı organel bulunmaması, bitkilerde litik kofulların lizozom görevini görmesi, lizozomun ATP sentezleyememesi ve dehidrasyonun ribozomda olması nedenleriyle diğer şıklar elenir.
Hücre organellerinin evrimsel, yapısal ve işlevsel sınırlarını bilmek doğru analizi yapmayı sağlar.

Anahtar Kavram

Zarsız ve tek zarlı organellerin yapısal özellikleri ile salgı/zar proteini hedefleme yolaklarındaki iş birliği
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 20Soru

Bitki hücrelerinde görev yapan mitokondri ve kloroplast organellerinin ürettiği ATP moleküllerinin kullanım yerleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mitokondride üretilen ATP aktif taşıma gibi hücresel işlerde kullanılırken, kloroplastta üretilen ATP sadece fotosentez reaksiyonlarında tüketilir.

Cevap

Mitokondride üretilen ATP aktif taşıma gibi hücresel işlerde kullanılırken, kloroplastta üretilen ATP sadece fotosentez reaksiyonlarında tüketilir.
Doğru olan ifade, mitokondride üretilen ATP'nin aktif taşıma gibi genel hücresel metabolizma faaliyetlerinde kullanılması, kloroplastta üretilen ATP'nin ise sadece fotosentez tepkimelerinde (stromada besin sentezinde) tüketilmesidir. Kloroplast zarı ATP moleküllerinin geçişine izin vermediği için kloroplastta fotofosforilasyonla üretilen ATP organel dışına çıkamaz.

Adım Adım Çözüm

1
Mitokondri ve kloroplastın ürettiği ATP'lerin işlevlerini belirleme
Mitokondri hücresel solunumla ATP üretir ve bu ATP hücre geneline yayılır; kloroplast ise fotosentez (fotofosforilasyon) ile ATP üretir ve bu ATP organel içinde kalır.
Çift zarlı bu iki organelin enerji dönüşüm mekanizmaları ve ATP kullanım alanları farklıdır.
2
Kloroplast ATP'sinin hücre içi dolaşımını analiz etme
Kloroplastta üretilen ATP'nin sitoplazmaya çıkamadığı ve sadece stromada karbondioksit indirgenmesi (besin sentezi) için kullanıldığı sonucuna ulaşılır.
Bitkilerde fotosentezde üretilen ATP'nin hücrenin diğer yaşamsal olaylarında (aktif taşıma, protein sentezi vb.) kullanılamayacağı temel bir kuraldır.
3
Seçenekleri değerlendirme ve doğru olanı bulma
Mitokondri ATP'sinin genel metabolik işlerde kullanıldığı, kloroplast ATP'sinin ise sadece fotosentezde tüketildiği ifadesinin doğru olduğu görülür.
Doğru seçenekte bu ayrım net bir şekilde yapılmıştır.

Anahtar Kavram

Mitokondri ve kloroplast organellerinin ürettiği ATP moleküllerinin hücredeki kullanım alanları ve sınırları
Tahmini Süre:45s
Sayfa 1 / 3Sonraki
Hücre Alıştırma Soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin