Examkin

Yaşam Bilimi Biyoloji

58 soru

Tüm türler58Çoktan seçmeli28Doğru / Yanlış2Eşleştirme22Sıralama6
Soru 1Soru →

Aşağıda enzimatik reaksiyonların gerçekleştiği ortamlarda yapılan bazı değişiklikler (durumlar) ile bu değişikliklerin reaksiyon hızı ve enzim yapısı üzerindeki sonuçları (etkiler) verilmiştir. Sol sütundaki durumlar ile sağ sütundaki etkileri doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Enzim ve substrat miktarının sabit tutulduğu bir deney tüpünde, sıcaklığın 55∘C55^\circ\text{C}'ye çıkarılıp bir süre bekletildikten sonra tekrar 35∘C35^\circ\text{C}'ye düşürülmesi
Sınırlı miktarda substrat içeren bir reaksiyon ortamına, sürekli olarak serbest enzim ilave edilmesi
Hücrede sentezlenen ve aktifleşebilmek için magnezyum iyonuna (Mg2+Mg^{2+}) ihtiyaç duyan bir apoenzimin bulunduğu ortama sadece BB grubu vitamini ilave edilmesi
Substrat derişiminin sürekli artırıldığı bir ortamda, reaksiyon ortamındaki su oranının %18\%18'den %12\%12'ye indirilmesi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Birinci durum (yüksek sıcaklık ve soğutma), protein yapısının kalıcı olarak bozulmasıyla (denatürasyon); ikinci durum (sınırlı substrata enzim eklenmesi), substratın bitmesiyle reaksiyonun durmasıyla; üçüncü durum (metal yerine vitamin eklenmesi), apoenzimin özgül yardımcı kısmı (kofaktör) olmadan aktifleşememesiyle; dördüncü durum (su oranının düşürülmesi), su oranının %15\%15'in altına inmesiyle enzim aktivitesinin durmasıyla eşleşmelidir.
Doğru eşleştirmede; 55∘C55^\circ\text{C}'den 35∘C35^\circ\text{C}'ye soğutulan enzimin denatüre olduğu için çalışmaması aktif merkezin üç boyutlu yapısının bozulmasıyla; sınırlı substrata enzim eklenmesi substratın bitmesiyle reaksiyonun sıfırlanıp ürünün sabit kalmasıyla; magnezyum gerektiren apoenzime vitamin eklenmesi kofaktör eksikliğinden holoenzimin oluşamamasıyla; su oranının %12\%12'ye indirilmesi ise difüzyon ortamının yetersizliği nedeniyle enzimlerin çalışamamasıyla eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Sıcaklık değişiminin enzim yapısına etkisini analiz etmek
Yüksek sıcaklık (55∘C55^\circ\text{C}) enzimlerin protein yapısını geri dönüşümsüz bozar. Sıcaklık 35∘C35^\circ\text{C}'ye indirilse dahi yapı bozulduğu için reaksiyon gerçekleşmez.
Proteinlerin yüksek sıcaklıkta denatüre olması genel bir biyokimyasal kuraldır.
2
Sınırlı substrat varlığında enzim eklenmesinin sonucunu belirlemek
Sınırlı substrat içeren ortama enzim eklenmesi reaksiyonu bir süre hızlandırsa da substrat tükendiğinde reaksiyon durur ve toplam ürün miktarı sabitlenir.
Tepkimeye girecek substrat kalmadığında enzimlerin katalizleyeceği bir reaksiyon kalmaz.
3
Apoenzim-yardımcı kısım ilişkisini değerlendirmek
Mg2+Mg^{2+} iyonu gerektiren apoenzim vitamin eklenmesiyle aktifleşemez. Holoenzim oluşamaz ve reaksiyon başlamaz.
Her apoenzim kendine özgü bir yardımcı kısım (kofaktör veya koenzim) ile çalışır.
4
Su oranının enzim aktivitesine etkisini incelemek
Su oranının %18\%18'den %12\%12'ye düşmesi, enzimin çalışması için gereken %15\%15 eşik değerinin altında kalmasına ve reaksiyonun durmasına neden olur.
Yetersiz su oranında enzim ve substratların hareket edip karşılaşmasını sağlayan sıvı difüzyon ortamı oluşamaz.

Anahtar Kavram

Enzimlerin yapısı ve çalışmasını etkileyen faktörler
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 2Soru →

Su, asit-baz dengesini sağlayan tamponlar ve çeşitli mineral maddeler canlı sistemlerin kararlı bir iç çevreye (homeostazihomeostazi) sahip olmasında kritik rollere sahiptir.

Buna göre, hücre ve organizma düzeyinde görev yapan inorganik bileşiklerle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Suyun kohezyon kuvvetine bağlı olarak ortaya çıkan yüzey gerilimi bazı canlıların su üzerinde yürüyebilmesini sağlarken, özgül ısısının yüksek olması canlılarda vücut sıcaklığının dengede kalmasına yardımcı olur.

Cevap

Suyun kohezyon kuvvetine bağlı olarak ortaya çıkan yüzey gerilimi bazı canlıların su üzerinde yürüyebilmesini sağlarken, özgül ısısının yüksek olması canlılarda vücut sıcaklığının dengede kalmasına yardımcı olur.
Suyun kohezyon kuvvetine bağlı olarak ortaya çıkan yüzey gerilimi bazı canlıların su üzerinde yürümesine olanak tanır. Aynı zamanda suyun özgül ısısının yüksek olması, çevre sıcaklığı değişse bile hücre içi ve vücut sıcaklığının kararlı bir şekilde korunmasını sağlar.

Adım Adım Çözüm

1
İnorganik bileşiklerin enerji verici özelliklerini kontrol edin.
Mineraller inorganik yapıda olduklarından hücresel solunum reaksiyonlarında enerji kaynağı (ATPATP üretimi) olarak yıkılamazlar.
İnorganik bileşiklerin kimyasal yapısı solunumda enerji eldesine uygun değildir.
2
Oksijenin solunumdaki rolünü değerlendirin.
Tüm canlılar solunum yapar ancak oksijensiz solunum veya fermentasyon yapan canlılarda oksijen (O2O_2) son elektron alıcısı olarak kullanılmaz.
Oksijen kullanımı yalnızca oksijenli solunum yapan canlılara özgüdür.
3
Tuzların sentez durumunu inceleyin.
İnorganik tuzlar hücrede dehidrasyon senteziyle üretilmez, dışarıdan hazır alınırlar ve sentezleri sırasında su oluşmaz.
Dehidrasyon tepkimeleri sadece organik polimerlerin sentezinde görülür.
4
Sıcaklık ve kofaktör ilişkisini analiz edin.
Yüksek sıcaklıkta apoenzim denatüre olacağı için mineral (kofaktör) artışı reaksiyon hızını yükseltmez.
Enzimin protein kısmı bozulduğunda kofaktör tek başına çalışamaz.
5
Suyun fiziksel özelliklerinin biyolojik önemini doğrulayın.
Suyun kohezyonunun yüzey gerilimi yaratması ve özgül ısısının yüksek olması homeostaziye doğrudan katkı sağlar.
Suyun hidrojen bağları bu fiziksel özellikleri kazandırır, bu da canlılığın korunması için kritik öneme sahiptir.

Anahtar Kavram

İnorganik bileşiklerin canlılar için önemi ve temel özellikleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 3Soru →

Adenozin Trifosfat (ATP) molekülünün yapısında yer alan molekül parçaları ile bu parçaların ait olduğu genel kimyasal grupları eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Adenin
Riboz
Fosfat grubu

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Adenin ile azotlu organik baz; riboz ile beş karbonlu şeker (pentoz); fosfat grubu ile inorganik fosforik asit türevi eşleşir.
Adenin bir azotlu organik bazdır, riboz beş karbonlu pentoz şekeridir ve fosfat grubu inorganik bir gruptur. Bu kimyasal özellikler sırasıyla doğru gruplarla eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Adenin molekülünün yapısını incelemek
Adenin, çift karbon-azot halkasından oluştuğu için bir azotlu organik baz grubuna girer.
ATP yapısındaki organik bazın azot atomu içermesi ve nükleik asitlerde de bulunması onun bu grupta yer almasını sağlar.
2
Riboz molekülünün karbon sayısını ve grubunu incelemek
Riboz, beş karbonlu bir şekerdir (pentoz).
ATP molekülü RNA nükleotidine benzer yapıdadır ve yapısında deoksiriboz yerine riboz şekeri bulundurur.
3
Fosfat molekülünün kimyasal yapısını incelemek
Fosfat grubu, ATP'deki inorganik kısımdır.
ATP yapısında üç adet fosfat grubu bulunur ve bu gruplar inorganik kökenlidir.

Anahtar Kavram

Adenozin Trifosfat (ATP) molekülünün kimyasal yapısı ve kısımları
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 4Soru →

Canlıların hayatta kalabilmek, nesillerini devam ettirebilmek ve çevreyle etkileşim kurabilmek için gerçekleştirdiği yaşamsal olaylar ile canlıların ortak özellikleri arasındaki ilişkiyi kurmak isteyen bir öğrenci aşağıdaki tabloları hazırlamıştır.

Buna göre, sol sütunda verilen yaşamsal olaylar ile sağ sütundaki canlıların ortak özelliklerinin doğru eşleştirmesi nasıl olmalıdır?

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Tatlı suda yaşayan tek hücreli bir paramesyumun, hücre içine giren fazla suyu kontraktil kofulları aracılığıyla aktif taşıma ile dışarı atması
Bir prokaryot organizmanın besin monomerlerini oksijensiz ortamda yıkarak hücresel faaliyetleri için gerekli olan ATP moleküllerini sentezlemesi
Kutup ayılarının, soğuk iklim şartlarında vücut sıcaklığını koruyabilmek amacıyla kalın bir deri altı yağ tabakasına ve beyaz kürk rengine sahip olması
Tek hücreli kamçılı bir organizma olan öglenanın, ışık uyaranın�� algılayarak kamçısı yardımıyla ışığın yoğun olduğu bölgeye doğru yönelmesi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Sol sütundaki olaylar ile sağ sütundaki canlıların ortak özellikleri sırasıyla şu şekilde eşleşmelidir: Paramesyumun kontraktil koful faaliyeti Boşaltım ve Homeostazi ile, prokaryot canlının ATP sentezlemesi Hücresel Solunum ile, kutup ayılarının kalıtsal çevre uyumları Uyum (Adaptasyon) ile, öglenanın ışığa yönelmesi ise Uyarılara Tepki ile eşleştirilmelidir.
Doğru eşleştirmede: kontraktil koful faaliyeti homeostazi ve boşaltımla, oksijensiz solunumla ATP üretimi hücresel solunumla, kutup ayısının kalıtsal adaptasyonları uyumla, öglenanın ışığa yönelmesi ise uyarılara tepkiyle eşleşir.

Adım Adım Çözüm

1
Paramesyumun su tahliyesi durumunu inceleme
Hücreye giren fazla suyun kontraktil koful ile dışarı atılması, hücre içi kararlı dengeyi (su dengesini) korumayı sağlar. Bu olay boşaltım ve homeostazi ile doğrudan ilişkilidir.
Homeostazi, canlının kararlı bir iç çevre oluşturma çabasıdır ve boşaltım bu dengenin korunmasında temel rol oynar.
2
Prokaryot organizmanın ATP sentezi durumunu inceleme
Besin monomerlerinin yıkılarak ATP sentezlenmesi süreci hücresel solunumdur.
Hücresel solunum, tüm canlıların ortak olarak gerçekleştirdiği, organik besinlerden enerji (ATP) elde etme reaksiyonları bütünüdür.
3
Kutup ayısının fiziksel özelliklerini inceleme
Kalın yağ tabakası ve beyaz kürk rengi gibi kalıtsal özellikler kutup ayılarının soğuk ortama uyum sağlamasını kolaylaştırır. Bu durum adaptasyondur.
Adaptasyon (uyum), canlıların belirli bir çevrede yaşama ve üreme şansını artıran kalıtsal özelliklerin tamamıdır.
4
Öglenanın ışığa yönelim hareketini inceleme
Işığın algılanıp kamçıyla ışığa doğru hareket edilmesi uyarılara verilen tepkidir.
Canlılar, iç ve dış çevreden gelen fiziksel veya kimyasal değişimleri algılayarak bunlara karşı tepki gösterirler.

Anahtar Kavram

Canlıların ortak özellikleri ve bu özelliklerin günlük hayattaki/biyolojik süreçlerdeki karşılıkları
Soru 5Soru →

Hücrede sentezlenen ve monomerleri arasında peptit bağları bulunan doğrusal bir polipeptit zincirinin işlevsel bir proteine dönüşüm süreci ve yapısal özellikleri ile ilgili;

I. Polipeptit zincirinin katlanarak üç boyutlu özgün yapısını kazanmasında, amino asitlerin radikal (RR) gruplar�� arasındaki zayıf etkileşimler ve kovalent bağlar rol oynar.
II. Yüksek sıcaklık veya pH değişimleri gibi faktörlerle proteinin denatüre olması durumunda, amino asitlerin sırası (birincil yapısı) korunurken üç boyutlu aktif yapısı bozulur.
III. Polipeptit zincirinin sentezi sırasında kurulan peptit bağı sayısı, tepkimede tüketilen toplam amino asit sayısına eşittir.

ifadelerinden hangileri doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve II

Cevap

Doğru yanıt 'I ve II' öncüllerini içeren seçenektir.
Doğru cevap 'I ve II' ifadesini içeren seçenektir. Proteinlerin katlanarak işlevsel üç boyutlu yapıyı kazanmasında amino asitlerin değişken (RR) grupları arasındaki kimyasal bağlar ve etkileşimler etkilidir. Denatürasyon sürecinde yüksek sıcaklık veya pH gibi etkenler bu zayıf etkileşimleri bozarak proteinin işlevsel üç boyutlu yapısını kaybettirir ancak kovalent peptit bağlarına etki etmediği için amino asit dizilimini (birincil yapıyı) korur. Doğrusal bir polipeptit sentezinde kurulan peptit bağı sayısı ise kullanılan amino asit sayısına eşit olmayıp, amino asit sayısının bir eksiğidir (n−1n-1).

Adım Adım Çözüm

1
Proteinlerin üç boyutlu yapı kazanma mekanizmasını analiz etme.
Amino asitlerin radikal (RR) grupları arasındaki etkileşimlerin (hidrojen bağları, disülfit köprüleri vb.) proteinin katlanmasında ve özgün üç boyutlu yapısını kazanmasında rol oynadığı belirlenir. Bu durumda birinci öncül doğrudur.
Proteinin işlevsel olabilmesi için doğru şekilde katlanması gerekir ve bu katlanma radikal gruplar arası bağlarla gerçekleşir.
2
Denatürasyon olayının protein yapısına etkisini inceleme.
Yüksek sıcaklık, ekstrem pH gibi etkenlerin proteinin üç boyutlu yapısını bozduğu ancak amino asit dizilimini (peptit bağlarını koparmadığı için birincil yapısını) koruduğu tespit edilir. Bu durumda ikinci öncül doğrudur.
Denatürasyon fiziksel bir değişimdir; zayıf bağlar kopar ancak kovalent peptit bağları korunur.
3
Polipeptit sentezindeki peptit bağı stoichiometry'sini hesaplama.
nn sayıda amino asidin katıldığı dehidrasyon sentezinde oluşan peptit bağı sayısı n−1n-1 formülüyle hesaplanır. Dolayısıyla kurulan peptit bağı sayısı amino asit sayısına eşit olamaz. Bu durumda üçüncü öncül yanlıştır.
Açık uçlu doğrusal polimerleşmede monomer sayısından bir eksik sayıda bağ kurulur.

Anahtar Kavram

Proteinlerin yapısal düzeyleri, katlanma mekanizmaları, denatürasyon özellikleri ve dehidrasyon sentezi sayısal ilişkileri.
Soru 6Soru →

Bir biyolog, yeni keşfedilen tek hücreli dört farklı mikroorganizmanın hücresel yapı ve bazı metabolik özelliklerini inceleyerek aşağıdaki tabloyu hazırlamıştır:

MikroorganizmaHücre YapısıMetabolik ATP Üretim YoluEnzim KullanımıÇevresel Uyarılara Tepki
IIProkaryotOksijenli solunumVarKamçı yardımıyla ışığa yönelme
IIIIÖkaryotOksijensiz solunumVarYalancı ayakla kimyasal maddeden kaçma
IIIIIIProkaryotAnaerobik solunumVarHücre zarı reseptörleri ile kimyasalları algılama
IVIVÖkaryotLaktik asit fermantasyonuVarÇeper reseptörleri ile basıncı algılama

Buna göre, tablodaki verilere ve biyoloji bilimine göre bu mikroorganizmalarla ilgili yapılan aşağıdaki yorumlardan hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mikroorganizmaların tamamında enzim kullanılması ve uyarılara tepki verilmesi tüm canlılar için ortak özellikken, ATP eldesinde kullanılan yöntemler ve uyarılara verilen tepki şekilleri çeşitlilik gösterir.

Cevap

Enzim kullanımı ve uyarılara tepki vermenin tüm canlılar için ortak bir özellik olduğunu, ancak kullanılan spesifik yöntemlerin ve mekanizmaların çeşitlilik gösterebileceğini belirten ifade doğrudur.
Tüm canlılar metabolik faaliyetlerini sürdürebilmek için enzim kullanmak ve çevrelerinden gelen uyarılara tepki vermek zorundadır. Ancak ATP üretme yöntemi (oksijenli, oksijensiz solunum veya fermantasyon) ve uyarılara tepki verme şekli (kamçıyla yönelme, kaçma veya reseptörle algılama) türe özgü varyasyonlar gösterir. Bu nedenle enzim kullanımı ve uyarılara tepkinin ortak olduğu, ancak yöntemlerin çeşitlilik gösterdiği yönündeki açıklama doğrudur.

Adım Adım Çözüm

1
Tablodaki verilerin genel canlılık özellikleri açısından değerlendirilmesi
Mikroorganizmaların tamamında enzim kullanımının 'Var' olarak işaretlendiği ve hepsinin çevresel uyarılara bir şekilde tepki verdiği görülür.
Enzim kullanımı ve uyarılara tepki verme, canlıların tamamında ortak olan temel yaşamsal özelliklerdir.
2
Hücre yapısı ve organel ilişkisinin kontrol edilmesi
Prokaryot olan birinci mikroorganizmanın oksijenli solunumu mitokondride yapamayacağı, çünkü prokaryotlarda zarlı organel bulunmadığı belirlenir.
Prokaryot hücrelerin yapısal sınırlarını analiz etmek yanlışı elemeyi sağlar.
3
Solunum ve fermantasyon kavramlarının ortak özellikler bağlamında irdelenmesi
Dördüncü mikroorganizmanın fermantasyon yapmasının solunum ortak özelliğine aykırı olmadığı anlaşılır; çünkü canlıların tamamı oksijen kullanmak zorunda değildir.
Solunum ile oksijenli solunum arasındaki farkın anlaşılması, solunumun ortak bir özellik olduğunu doğrulamak için kritiktir.
4
Konjugasyon ve üreme farkının belirlenmesi
Üçüncü mikroorganizmada görülebilecek konjugasyon olayının bir üreme şekli olmadığı tespit edilir.
Konjugasyonun sayısal artış sağlamayan bir çeşitlilik mekanizması olduğunu ayırt etmek gerekir.
5
İnorganik maddelerin metabolik rolünün değerlendirilmesi
Su ve minerallerin enerji verici olarak kullanılamayacağı sonucuna varılır.
Minerallerin ve suyun hücresel solunumda enerji kaynağı (ATP eldesi için) olarak kullanılamayacağı temel bir biyoloji kuralıdır.

Anahtar Kavram

Canlıların ortak özellikleri (metabolizma, hücresel yapı, uyarılara tepki, organizasyon, enzim kullanımı)
Soru 7Soru →

Bir biyoloji öğretmeni, öğrencilerine yeni izole edilen tek hücreli üç farklı organizma türünün (XX, YY ve ZZ) bazı özellikleri hakkında şu bilgileri vermiştir:

* **XX türü:** Glikoz moleküllerini hücresinde yıkarak ATP üretmekte, ortamda oksijen bulunmadığında da yaşamını ve enerji üretimini sürdürebilmektedir.
* **YY türü:** Sitoplazmasında yer alan ribozom organelinde sürekli protein sentezi gerçekleştirmektedir. Bölünerek çoğalmamasına rağmen, konjugasyon köprüsü aracılığıyla başka bir bireye gen aktarımı yapabilmektedir.
* **ZZ türü:** Hücre içi homeostaziyi korumak amacıyla boşaltım yapmakta, bu süreçte ihtiyaç duyduğu ATP'yi mitokondri organelinde üretmektedir.

Buna göre, bu canlı türleri ve gerçekleştirdikleri yaşamsal olaylar ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Her üç canlı türünde de hücresel solunum ile ATP üretilmesi ve protein sentezlenmesi, tüm canlılarda ortak olarak gerçekleşen metabolik faaliyetlerdendir.

Cevap

Her üç canlı türünde de hücresel solunum ile ATP üretilmesi ve protein sentezlenmesi, tüm canlılarda ortak olarak gerçekleşen metabolik faaliyetlerdendir.
Her üç canlı türünde de hücresel solunum ile ATP üretilmesi ve protein sentezlenmesi seçeneği doğrudur. Çünkü hücresel solunum (enerji üretimi) ve protein sentezi (ribozom aktivitesi), tüm canlıların gerçekleştirmek zorunda olduğu evrensel ve ortak metabolik faaliyetlerdir.

Adım Adım Çözüm

1
Canlıların ortak özellikleri ile ilgili bilgileri hatırlamak ve sorudaki organizmaların özelliklerini analiz etmek.
Protein sentezi ve hücresel solunumun (ATP üretimi) tüm canlılar için ortak özellikler olduğu belirlenir.
Ortak özellikleri içeren doğru seçeneği bulmak için genel biyoloji kuralları uygulanmalıdır.
2
Seçeneklerde yer alan ifadeleri değerlendirerek biyolojik hataları ve doğruları saptamak.
Oksijenli solunumun zorunlu olmadığı, konjugasyonun bir üreme çeşidi olmadığı, prokaryotlarda mitokondri bulunmadığı ve inorganik maddelerden solunumla enerji elde edilmediği saptanarak yanlış seçenekler elenir.
Kavram yanılgılarını içeren çeldiricileri doğru şekilde elemek sorunun doğru cevabına ulaşmayı sağlar.

Anahtar Kavram

Canlıların Ortak Özellikleri
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 8Soru →

Canlıların ortak özellikleri ile ilgili hazırlanan bir doğru-yanlış etkinliğinde bazı ifadeler verilmiştir.

Buna göre, aşağıda verilen ifadelerden hangisi canlıların ortak özellikleri açısından doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Tüm canlılar, hücrelerinde gerçekleşen metabolik faaliyetler sonucunda oluşan atık maddeleri hücre dışına uzaklaştırarak homeostaziyi korur.

Cevap

Tüm canlılar, hücrelerinde gerçekleşen metabolik faaliyetler sonucunda oluşan atık maddeleri hücre dışına uzaklaştırarak homeostaziyi korur.
Metabolik faaliyetler sonucunda hücre içinde oluşan zararlı ya da fazlalık atık maddelerin hücreden uzaklaştırılması (boşaltım) ve bu sayede kararlı bir iç dengenin (homeostazi) sürdürülmesi tüm canlıların gerçekleştirdiği ortak ve zorunlu özelliklerdendir.

Adım Adım Çözüm

1
Canlıların ortak özelliklerine ait verilen ifadeler teker teker biyolojik gerçeklerle karşılaştırılır.
Hücresel solunum, boşaltım, homeostazi ve zarlı organel bulundurma durumları değerlendirilir.
Soruda canlıların ortak özellikleri açısından doğru olan ifadenin bulunması istenmektedir.
2
Doğru ifadenin tespiti yapılır.
Metabolik faaliyetler sonucu oluşan atıkların uzaklaştırılması (boşaltım) ve bu yolla iç dengenin (homeostazi) kararlı tutulması tüm canlılarda ortaktır.
Boşaltım ve homeostazi canlılığın devamı için her hücre ve organizmada gerçekleşmesi zorunlu ortak özelliklerdir.

Anahtar Kavram

Canlıların Ortak Özellikleri (Boşaltım ve Homeostazi)
Tahmini Süre:45s
Soru 9Soru →

Aşağıda canlıların gerçekleştirdiği bazı yaşamsal olaylar ve bu olayların ilgili olduğu canlıların ortak özellikleri verilmiştir. Bu olaylar ile ortak özellikleri doğru şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Bitkilerin yapraklarındaki gözeneklerden terleme yoluyla su ve bazı mineralleri vücut dışına atması
Öglenanın ışık varlığında kloroplastında kendi organik besinini sentezlemesi
Bira mayası mantar��nın glikozu oksijensiz ortamda parçalayarak ATP üretmesi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Bitkilerin terleme ile su atması boşaltım, öglenanın besin üretmesi beslenme ve bira mayasının ATP üretmesi solunum ile eşleşmektedir.
Bitkilerin terleme yoluyla su ve mineralleri vücuttan uzaklaştırması boşaltım; öglenanın organik besin sentezlemesi beslenme; bira mayasının glikozu parçalayarak ATP üretmesi ise solunum özelliğidir. Bu olaylar ilgili kavramlarla birebir örtüşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Bitkilerin terleme ile su ve mineral uzaklaştırmasını incelemek
Bu durum vücuttan atık ve fazla maddelerin uzaklaşt��rılması anlamına geldiği için boşaltım özelliği ile eşleşir.
Boşaltım, metabolizma sonucu oluşan veya vücutta fazlalık oluşturan maddelerin dışarı atılmasıdır.
2
Öglenanın kloroplastında organik besin üretmesini incelemek
Bu durum canlının kendi besin maddesini sentezlemesi anlamına geldiği için beslenme (ototrof beslenme) özelliği ile eşleşir.
Canlılar, enerji ve yapı maddesi ihtiyacını karşılamak için dışarıdan hazır besin alır veya kendileri besin üretir.
3
Bira mayası mantarının glikozu parçalayarak ATP üretmesini incelemek
Bu durum organik maddelerin yıkımıyla hücresel düzeyde enerji (ATP) sentezlenmesi anlamına geldiği için solunum özelliği ile eşleşir.
Solunumun temel amacı, organik besinlerin kimyasal bağ enerjisinden hücrenin doğrudan kullanabileceği ATP enerjisini elde etmektir.

Anahtar Kavram

Canlıların Ortak Özellikleri
Soru 10Soru →

Canlıların tamamı ya��amlarını sürdürebilmek için enerjiye gereksinim duyar. Bu enerji, canlı hücrelerde çeşitli metabolik reaksiyonlar sonucu üretilen ATP molekülünden karşılanır.

Buna göre, canlılardaki enerji üretimi ve metabolizma süreçleri dikkate alındığında, aşağıdakilerden hangisi tüm canlılar tarafından gerçekleştirilen ortak bir özelliktir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yaşamsal faaliyetlerin devamı için gerekli olan ATP'yi hücresel solunum ile üretmek

Cevap

Yaşamsal faaliyetlerin devamı için gerekli olan ATP'yi hücresel solunum ile üretmek
Yaşamsal faaliyetlerin devamı için gerekli olan ATP'yi hücresel solunum ile üretmek tüm canlıların ortak özelliğidir. Hücreler canlılıklarını korumak ve metabolik faaliyetlerini sürdürebilmek için sürekli olarak ATP üretmek ve tüketmek zorundadırlar.

Adım Adım Çözüm

1
Canlıların ortak özellikleri arasında yer alan hücresel solunum ve ATP üretim kavramını analiz edin.
Tüm canlıların hücrelerinde metabolik olayların devam edebilmesi için ATP (enerji) üretmesi (fosforilasyon) gerektiği belirlenir.
Hücre dışından ATP transfer edilemeyeceği için her hücre kendi ATP'sini kendisi üretmek zorundadır.
2
Seçeneklerde verilen hücresel solunum ve üreme biçimlerinin tüm canlılar için geçerliliğini prokaryot-ökaryot ayrımı, solunum tipleri ve inorganik maddelerin rolleri üzerinden sorgulayın.
Oksijenli solunumun (oksijen alma), mitokondri organeli bulundurmanın, inorganik maddelerden enerji elde etmenin ve konjugasyon yapmanın genel ortak özellikler olmadığı ortaya konur.
Solunumun oksijensiz veya fermantasyon şeklinde olabilmesi, prokaryotlarda zarlı organel (mitokondri) bulunmaması, inorganiklerin enerji vermemesi ve konjugasyonun birey sayısını artıran bir üreme şekli olmaması bu seçenekleri eler.

Anahtar Kavram

Hücresel solunum yoluyla enerji (ATP) üretimi tüm canlıların ortak özelliğidir.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 11Soru →

Canlılarda gerçekleşen bazı yaşamsal olaylar ile bu olayların doğrudan ilgili olduğu canlıların ortak özelliklerini gösteren aşağıdaki sütunları inceleyerek, sol sütundaki kavramları sağ sütundaki en uygun yaşamsal olay örnekleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Homeostazi
Boşaltım
Hücresel Solunum
Uyarılara Tepki

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Homeostazi ile egzersiz esnasında kan pH değerinin sabit tutulması; Boşaltım ile amibin fazla suyu kontraktil koful ile dışarı pompalaması; Hücresel Solunum ile glikozun yıkımı sonucu ATP sentezlenmesi; Uyarılara Tepki ile bitki köklerinin suya yönelmesi eşleşmektedir.
Eşleştirmelerin tamamı canlıların temel ortak özellikleri ve bunlara karşılık gelen yaşamsal olayların eşleşmesine dayanır. Homeostazi vücut içi dengenin korunmasını, boşaltım homeostaziye yardımcı olarak atık ve fazla maddelerin uzaklaştırılmasını, hücresel solunum organik besinlerden ATP elde edilmesini, uyarılara tepki ise canlının çevreyle etkileşimini açıklar.

Adım Adım Çözüm

1
Kavramların tanımlarını ve canlıların ortak özellikleri kapsamındaki karşılıklarını belirleme.
Homeostazi iç dengeyi, boşaltım atık veya fazla maddelerin atılmasını, hücresel solunum enerji (ATP) üretimini, uyarılara tepki ise çevresel uyarılara verilen yanıtları ifade eder.
Sol sütundaki terimlerin doğru eşleştirilebilmesi için öncelikle teorik tanımlarının netleştirilmesi gerekir.
2
Sağ sütundaki örnek olayları inceleyerek ilgili oldukları ortak özelliklerle eşleştirme.
Bitkinin suya yönelmesi uyarılara tepkidir. İnsanda kan pH'ının sabit tutulması homeostazidir. Glikozdan ATP sentezi hücresel solunumdur. Amibin kontraktil koful faaliyeti ise boşaltımdır.
Her bir yaşamsal örneğin hangi hücresel veya fizyolojik mekanizmaya hizmet ettiğinin analiz edilmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Canlıların Ortak Özellikleri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 12Soru →

Aşağıdaki sol sütunda verilen canlıların ortak özellikleri ile sağ sütundaki bu özelliklere ait örnek olayları eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Hücresel Solunum
Boşaltım
Homeostazi
Adaptasyon

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Hücresel Solunum -> Glikozun hücre içinde yıkımıyla metabolik faaliyetlerde kullanılacak ATP'nin üretilmesi; Boşaltım -> Paramesyumun kontraktil koful yardımıyla hücresine giren fazla suyu dışarı atması; Homeostazi -> İnsanda kan��n pH değerinin belirli sınırlar içinde sabit tutulması; Adaptasyon -> Kutup ayılarının soğuktan korunmak için deri altında kalın bir yağ tabakası bulundurması
Doğru eşleştirmede; hücresel solunum ATP üretimine ait örnekle, boşaltım paramesyumun fazla suyu uzaklaştırmasıyla, homeostazi kan pH'ının sabit tutulmasıyla ve adaptasyon ise kutup ayılarının soğuktan korunmak için deri altında kalın yağ tabakası bulundurmasıyla eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Hücresel solunum özelliğinin tanımı ve örneği incelenir.
Hücresel solunum, hücre içinde organik besinlerin yıkılmasıyla ATP sentezlenmesidir. Bu durum glikozun yıkımıyla ATP üretilmesi örneği ile eşleşir.
Canlıların enerji ihtiyaçlarını karşılamak üzere gerçekleştirdikleri solunum olayının amacını belirlemek amacıyla.
2
Boşaltım özelliğinin tanımı ve örneği incelenir.
Boşaltım, metabolik atıkların vücuttan uzaklaştırılmasıdır. Paramesyumun kontraktil koful ile fazla suyu atması bu özelliğe örnektir.
Hücre içi dengenin korunmasında boşaltımın rolünü göstermek amacıyla.
3
Homeostazi özelliğinin tanımı ve örneği incelenir.
Homeostazi, iç dengenin kararlı tutulmasıdır. Kan pH'ının sabit kalması bu duruma örnektir.
Kararlı iç çevre oluşumunun mekanizmasını anlamak amacıyla.
4
Adaptasyon özelliğinin tanımı ve örneği incelenir.
Adaptasyon, canlının yaşama ve üreme şansını artıran kalıtsal uyumlardır. Kutup ayısının kalın yağ tabakası bulundurması bu özelliğe örnektir.
Canlıların çevreyle olan kalıtsal uyum ilişkisini kurmak amacıyla.

Anahtar Kavram

Canlıların Ortak Özellikleri
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 13Soru →

Aşağıda verilen karbonhidrat moleküllerini, yapılarındaki monomer (tek şeker) sayılarına göre en az olandan en çok olana doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Verilen karbonhidratların yapılarındaki monomer sayılarına göre en azdan en çoğa doğru sıralamas�� Glikoz, Sükroz ve Selüloz şeklindedir.
Doğru sıralama Glikoz, Sükroz ve Selüloz şeklinde olmalıdır. Çünkü glikoz 11 monomerden oluşan bir monosakkarit, sükroz 22 monomerden oluşan bir disakkarit, selüloz ise çok sayıda monomerden oluşan bir polisakkarittir.

Adım Adım Çözüm

1
Karbonhidrat çeşitlerinin monomer sayılarını belirleme
Glikoz bir monosakkarit olup 11 monomerden oluşur. Sükroz bir disakkarit olup 22 monomerin (glikoz ve fruktoz) dehidrasyonuyla sentezlenir. Selüloz ise çok sayıda glikoz monomerinin birleşmesiyle oluşan bir polisakkarittir.
Karbonhidratlar içerdikleri alt birim (monomer) sayılarına göre monosakkaritler, disakkaritler ve polisakkaritler olarak gruplandırılır.
2
Monomer sayılarını karşılaştırma
Glikoz (11 monomer) < Sükroz (22 monomer) < Selüloz (çok sayıda monomer) şeklinde bir büyüklük ilişkisi vardır.
Monosakkaritler en basit şekerlerdir, disakkaritler çift şekerlerdir, polisakkaritler ise çok sayıda şekerin bir araya gelmesiyle oluşan polimerlerdir.
3
İstenen sıralamayı oluşturma
En az olandan en çok olana doğru sıralama Glikoz - Sükroz - Selüloz şeklindedir.
Soru kökünde monomer sayılarına göre azdan çoğa doğru bir sıralama yapılması talep edilmiştir.

Anahtar Kavram

Karbonhidratların yapısına katılan monomer sayılarına göre sınıflandırılması
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 14Soru →

Biyoloji ö��retmeni, 'Canlıların Ortak Özellikleri' konusunu işledikten sonra sınıftaki dört öğrenciden bu özelliklerle ilgili örnekler vermelerini istemiştir. Öğrencilerin verdiği bilgiler şu şekildedir:

* Elif: Tüm canlılar, yaşamlarını sürdürebilmek için gerekli enerjiyi ürettikleri hücresel solunum reaksiyonlarında oksijen gazı tüketmek zorundadır.
* Can: Prokaryot ve ökaryot yap��daki tüm canlılar, hücresel solunumu gerçekleştirmek ve ATP sentezlemek için mitokondri organeline sahiptir.
* Arda: Tek hücreli canlıların tamamı, hem genetik çeşitliliği artırmak hem de birey sayısını çoğaltmak amacıyla konjugasyon yapar.
* Ceren: Tüm canlılar, metabolik faaliyetleri sonucu oluşan atık maddeleri hücreden uzaklaştırarak kararlı bir iç denge (homeostazi) oluşturur.

Buna göre, öğrencilerden hangilerinin verdiği bilgi kesinlikle doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Yalnız Ceren

Cevap

Ceren'in ifadesi kesinlikle doğrudur. Tüm canlılar metabolik atıkları uzaklaştırarak (boşaltım) homeostaziyi korur.
Ceren'in ifadesi kesinlikle doğrudur. Canlıların ortak özelliklerinden biri olan boşaltım, hücrelerde metabolik faaliyetler sonucu oluşan zararlı veya atık maddelerin hücreden uzaklaştırılması sürecidir. Bu süreç, canlıların hücre içi kararlı dengesini (homeostazi) korumak için zorunludur ve tüm canlılar tarafından gerçekleştirilir.

Adım Adım Çözüm

1
Öğrencilerin canlıların ortak özellikleri ile ilgili verdiği açıklamaları tek tek analiz edin.
Dört farklı biyolojik ifade elde edilir: hücresel solunumda oksijen kullanımı, prokaryotlarda mitokondri varlığı, tek hücrelilerde konjugasyonla üreme ve boşaltım/homeostazi.
Hangi ifadelerin do��ru, hangilerinin yanlış olduğunu belirlemek için temel biyolojik gerçeklerle karşılaştırma yapılması gerekir.
2
Hücresel solunum ve oksijen kullanımı ilişkisini değerlendirin.
Hücresel solunum tüm canlılar için ortaktır ancak oksijen kullanımı ortak değildir. Bazı canlılar anaerobiktir (oksijensiz solunum veya fermantasyon yapar).
Oksijen tüketiminin ortak bir özellik olmadığını saptamak, Elif'in ifadesinin yanlış olduğunu gösterir.
3
Hücre yapısı ve organel ilişkisini inceleyin.
Bakteri ve arkeler gibi prokaryot canlılar mitokondri organeline sahip değildir, solunum reaksiyonlarını sitoplazma ve hücre zarı üzerinde yürütürler.
Mitokondri varlığının tüm canlılar için ortak olmadığını saptamak, Can'ın ifadesinin yanlış olduğunu gösterir.
4
Konjugasyon mekanizmasını ve üreme ilişkisini analiz edin.
Konjugasyon genetik aktarım sağlayan bir olaydır ancak birey sayısı artışına (üremeye) neden olmaz.
Konjugasyonun üreme olmadığını saptamak, Arda'nın ifadesinin yanlış olduğunu gösterir.
5
Boşaltım ve homeostazi ilişkisini değerlendirin.
Tüm canlılar, metabolik faaliyetler sonucunda oluşan atık maddeleri hücre dışına uzaklaştırarak kararlı bir iç çevre (homeostazi) oluşturur.
Boşaltım olayının tüm canlılar için ortak ve zorunlu bir süreç olduğunu belirlemek, Ceren'in ifadesinin kesinlikle doğru olduğunu ortaya koyar.

Anahtar Kavram

Canlıların ortak özelliklerinden boşaltım, hücresel solunum, hücre yapısı ve üreme arasındaki farklar.
Soru 15Soru →

Canlıların yapısında bulunan inorganik bileşiklerin özellikleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Canlılar tarafından dış ortamdan hazır olarak alınırlar ve sindirime uğramadan hücre zarından geçebilirler.

Cevap

Canlılar tarafından dış ortamdan hazır olarak alınırlar ve sindirime uğramadan hücre zarından geçebilirler.
İnorganik bileşikler (mineraller, su, asitler, bazlar ve tuzlar) hücresel yapıya sahip tüm canlılar tarafından dış ortamdan hazır olarak alınır. Ototrof canlılar da dahil olmak üzere hiçbir canlı inorganik maddeleri kendisi sentezleyemez. Ayrıca bu bileşikler küçük moleküllü olduklarından sindirilmeden hücre zarındaki porlardan doğrudan geçebilirler.

Adım Adım Çözüm

1
İnorganik bileşiklerin genel yapısal özelliklerinin analiz edilmesi.
Su, mineraller, asitler, bazlar ve tuzlar gibi inorganik bileşiklerin küçük moleküllü yapıda olduğu, bu sayede hidroliz edilmelerine (sindirilmesine) gerek kalmadan doğrudan hücre zarından geçebildikleri belirlenir.
İnorganik maddelerin hücre zarından geçiş durumunu ve sindirim özelliklerini tespit etmek.
2
İnorganik bileşiklerin sentezlenme durumunun incelenmesi.
Üreticiler (ototroflar) dahil hiçbir canlının inorganik bileşikleri sıfırdan sentezleyemediği, bu maddelerin doğadan hazır olarak alınması gerektiği netleştirilir.
Doğru ifadedeki hazır alma özelliğini doğrulamak.
3
Çeldirici seçeneklerdeki kavram yanılgılarının elenmesi.
Minerallerin solunumda enerji verici olarak kullanılmadığı, kloroplast ATP'sinin sitoplazmaya aktarılamayacağı, hipertonik ortamda hücrenin deplazmoliz değil plazmoliz olacağı ve solunumun sadece oksijenli solunumdan ibaret olmadığı gerekçeleriyle yanlış seçenekler elenir.
Çeldiricilerin yanlışlığını bilimsel olarak kanıtlayarak doğru cevaba ulaşmak.

Anahtar Kavram

İnorganik bileşiklerin canlılar için önemi ve genel özellikleri.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 16Soru →

Bir hücrede gerçekleşen trigliserit (nötral yağ) dehidrasyon sentezi sırasında, reaksiyona giren monomerler ile oluşan bağ sayıları arasındaki ilişkiler incelenmektedir.

Buna göre, 1 molekül trigliserit sentezlenirken kullanılan yağ asidi sayısı ile sentez tamamlandığında kurulan ester bağı sayısı aşağıdakilerden hangisinde sırasıyla doğru olarak verilmiştir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: 3 ve 3

Cevap

Sırasıyla 3 molekül yağ asidi ve 3 adet ester bağı
Trigliserit (nötral yağ) dehidrasyon sentezi sırasında, 1 molekül gliserol ile 3 molekül yağ asidi birleşerek 1 molekül trigliserit ve 3 molekül su oluşturur. Bu süreçte gliserol ile yağ asitleri arasında toplam 3 ester bağı kurulur. Bu nedenle kullanılan yağ asidi sayısı 3, kurulan ester bağı sayısı da 3 olmalıdır.

Adım Adım Çözüm

1
Trigliserit sentez reaksiyonunu yazma
1 Gliserol+3 Yag˘ Asidi→1 Trigliserit+3 H2O1 \text{ Gliserol} + 3 \text{ Yağ Asidi} \rightarrow 1 \text{ Trigliserit} + 3 \text{ H}_2\text{O} denklemi kurulur.
Reaksiyona giren monomerlerin ve oluşan ürünlerin oranlarını netleştirmek.
2
Kullanılan yağ asidi sayısını belirleme
1 trigliserit molekülünün oluşması için 3 molekül yağ asidinin gliserol ile birleşmesi gerektiği tespit edilir.
Trigliseritlerin omurgasını oluşturan gliserole 3 yağ asidi zincirinin bağlanması gerekir.
3
Kurulan ester bağı sayısını belirleme
Gliserolün üç hidroksil grubunun her birine birer yağ asidi bağlanırken toplam 3 ester bağı kurulur.
Her bir ester bağının kurulması sürecinde bir molekül su açığa çıkar.

Anahtar Kavram

Trigliserit sentezi ve monomer-bağ ilişkisi
Soru 17Soru →

Aşağıda canlılarda gerçekleşen bazı fizyolojik olaylar veya sahip olunan kalıtsal özellikler (sol sütun) ile bu durumların doğrudan ilgili olduğu canlıların ortak özellikleri (sağ sütun) verilmiştir.

Buna göre, sol sütundaki olayların sağ sütundaki ortak özelliklerle doğru eşleştirmesini yapınız.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Bira mayasının oksijensiz ortamda glukozu etil alkol ve karbondioksite kadar yıkarak metabolik faaliyetleri için serbest enerji üretmesi
Nemli bölge bitkilerinin yapraklarında kütikula tabakasının ince olması ve stomaların yaprak yüzeyinde üstte bulunarak terlemeyi kolaylaştırması
Çok hücreli bir canlıda hücrelerin bir araya gelerek dokuları, dokuların organları, organların ise sistemleri oluşturarak belirli bir iş bölümüyle çalışması
Koşan bir insanda artan karbondioksit miktarının solunum merkezini uyararak soluk alıp vermeyi hızlandırması ve kan pH'ını 747{}4 değerinde dengede tutması

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Bira mayasının oksijensiz ortamda glukozu yıkarak enerji elde etmesi hücresel solunum ile; nemli bölge bitkilerinin kütikula kalınlığı ve stoma konumu uyum (adaptasyon) ile; hücrelerin bir araya gelerek doku ve sistemleri oluşturması organizasyon ile; soluk alışverişi yoluyla kan pH'ının dengede tutulması ise homeostazi ile eşleşir.
Her bir hücresel veya fizyolojik süreç, canlının ilgili ortak özelliğiyle doğrudan eşleşmektedir. Hücre içinde besinlerin kimyasal bağ enerjisinin ATP'ye dönüştürülmesi hücresel solunumla; canlının yaşama şansını artıran kalıtsal yapılar uyumla; hücrelerin hiyerarşik organizasyonu organizasyonla; iç dengenin korunması ise homeostaziyle ilgilidir.

Adım Adım Çözüm

1
Sol sütundaki birinci olayı incelemek: Bira mayasının oksijensiz ortamda glukozu yıkarak enerji üretmesi.
Bu olay, hücre düzeyinde serbest enerji (ATP) üretimi olan hücresel solunumdur.
Bira mayası fermantasyon (oksijensiz solunum/fermantasyon) yoluyla ATP sentezler, bu da tüm canlılar için ortak olan hücresel solunum özelliğini temsil eder.
2
Sol sütundaki ikinci olayı incelemek: Nemli bölge bitkilerinin kütikula tabakasının ince olması ve stomalarının üstte bulunması.
Bu durum, bitkilerin yaşadıkları nemli çevre koşullarında hayatta kalma ve üreme şansını artıran kalıtsal bir uyumdur.
Kalıtsal özelliklerin çevre şartlarına uygun şekilde canlıya avantaj sağlaması uyum (adaptasyon) özelliğidir.
3
Sol sütundaki üçüncü olayı incelemek: Hücrelerin bir araya gelerek dokuları, dokuların organları oluşturması.
Bu durum, çok hücreli canlılardaki yapısal ve işlevsel hiyerarşiyi gösterir.
Canlıların belirli bir düzen ve iş bölümüyle çalışması organizasyon ilkesiyle doğrudan ilgilidir.
4
Sol sütundaki dördüncü olayı incelemek: Koşan insanda kan pH'ının solunumun hızlanmasıyla dengede tutulması.
Bu olay, vücudun iç dengesinin (pH, su, sıcaklık vb.) kararlı bir şekilde korunmasını sağlar.
İç çevrenin değişen dış koşullara rağmen dengede tutulması homeostazi özelliğinin temel amacıdır.

Anahtar Kavram

Canlıların Ortak Özellikleri (Solunum, Uyum, Organizasyon, Homeostazi)
Soru 18Soru →

Aşağıda verilen lipit çeşitlerini canlı vücudundaki temel biyolojik görevleriyle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Trigliserit (Nötral yağ)
Fosfolipit
Steroit

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Trigliserit ile canlılarda enerji depolama ve ısı yalıtımı sağlama; fosfolipit ile hücre zarı çift katmanlı tabakasını oluşturma; steroit ile hormon yapısına katılarak düzenleyici işlev görme görevleri eşleşir.
Trigliseritler depolama ve yalıtım, fosfolipitler çift katlı hücre zarı yapısı, steroitler ise düzenleyici hormon yapısı ile eşleşerek doğru ilişkiyi kurmaktadır.

Adım Adım Çözüm

1
Lipit çeşitlerinin yapısal ve işlevsel özelliklerini analiz edin.
Trigliseritlerin depo ve yalıtım maddesi, fosfolipitlerin hücre zarı yapıtaşı ve steroitlerin düzenleyici hormon yapısı özellikleri belirlenir.
Her lipit çeşidinin kendine özgü biyolojik işlevini ayırt edebilmek amacıyla bu analiz gerçekleştirilir.
2
Belirlenen işlevleri sol sütundaki lipit çeşitleriyle birebir eşleştirin.
Trigliseritlerin depo/yalıtımla, fosfolipitlerin çift katlı zar yapısıyla, steroitlerin ise düzenleyici hormon rolüyle eşleştiği görülür.
Doğru biyolojik eşleşmeleri kurup sorunun çözümünü tamamlamak için.

Anahtar Kavram

Lipit çeşitlerinin (trigliserit, fosfolipit ve steroit) canlılar için önemini ve temel biyolojik görevlerini ayırt etme.
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 19Soru →

Bir araştırmacı, bir bitki hücresinde sentezlenen üç farklı karbonhidrat türünün (X, Y ve Z) sentezi ve yapısıyla ilgili şu bilgileri elde etmiştir:

- X, bitki hücresinde sentezlenen ve yapısında tek çeşit monomer bulunduran bir disakkarittir.
- Y, bitki hücre çeperinin temel bileşeni olan ve dallanma göstermeyen doğrusal zincirlerden oluşan yapısal bir polisakkarittir.
- Z, yapısında iki farklı heksoz monomeri bulunduran ve bitkilerde organik madde taşınmasında rol oynayan bir disakkarittir.

Buna göre X, Y ve Z molekülleri ile ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: X ve Z moleküllerinin birer molekülünün sentezi sırasında birer adet glikozit bağı kurulur ve birer molekül su açığa çıkar.

Cevap

X ve Z moleküllerinin birer molekülünün sentezi sırasında birer adet glikozit bağı kurulur ve birer molekül su açığa çıkar.
Maltoz ve sükroz disakkarittir. Bir disakkarit molekülünün dehidrasyon sentezi sırasında iki adet monosakkarit arasında bir adet glikozit bağı kurulur ve bir molekül su açığa çıkar. Bu durum tüm disakkarit çeşitlerinin sentezi için geçerli olan temel bir kuraldır.

Adım Adım Çözüm

1
Metinde verilen ipuçlarından yararlanarak X, Y ve Z karbonhidrat moleküllerinin kimliğini belirleme.
X maltoz, Y selüloz, Z ise sükrozdur.
Bitkisel kaynaklı ve tek çeşit monomer (glikoz) içeren disakkarit maltozdur. Bitki hücre çeperini oluşturan dallanmamış doğrusal polisakkarit selülozdur. İki farklı monomer (glikoz ve fruktoz) içeren ve bitkide taşıma formu olan disakkarit ise sükrozdur.
2
Polisakkarit sentezindeki dehidrasyon hesaplamasını kontrol etme.
Y (selüloz) molekülü sentezlenirken nn monomer için n−1n-1 su ve n−1n-1 glikozit bağı oluşur.
Polisakkarit gibi doğrusal polimerlerin sentezinde su ve bağ sayısı monomer sayısının bir eksiğidir (n−1n-1). Monomer sayısı (nn) kadar bağ ve su oluşumu yanlıştır.
3
Hücre organelleri ile enerji metabolizması arasındaki ilişkiyi inceleme.
Disakkarit sentezinde harcanan ATP sitoplazma ve mitokondri kaynaklıdır, kloroplast ATP'si hücre dışı veya sitoplazmik reaksiyonlara aktarılamaz.
Kloroplastta fotofosforilasyon ile üretilen ATP, kloroplastın stroma sıvısında organik besin üretimi için tüketilir ve kloroplast zarını geçerek sitoplazmaya aktarılamaz.
4
Büyük moleküllerin taşınma kurallarını hücre çeperi varlığına göre değerlendirme.
Bitki hücre çeperi endositozu kolaylaştırmaz, aksine çeper varlığı nedeniyle bitki hücresi endositoz gerçekleştiremez.
Bitki hücre çeperi tam geçirgen olup küçük moleküllerin geçişine izin verir ancak hücre zarının hareketini kısıtladığı için endositoza (fagositoz/pinositoz) engel teşkil eder.
5
Disakkaritlerin sentez denklemindeki bağ ve su sayılarını hesaplama.
Maltoz ve sükroz dehidrasyonunda 11 glikozit bağı kurulur ve 11 su açığa çıkar.
Disakkaritlerin sentezinde iki adet monosakkarit bir araya geldiği için monomer sayısının bir eksiği olan 2−1=12-1 = 1 adet glikozit bağı oluşur ve dehidrasyon gereği 11 molekül su açığa çıkar.

Anahtar Kavram

Karbonhidratların sınıflandırılması, yapısal özellikleri, sentez ve yıkım tepkimeleri
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 20Soru →

Canlıların tamamı, dış ortamda meydana gelen değişimlere rağmen hücre ya da vücut içi koşullarını kararlı ve dengede tutmak zorundadır. Homeostazi adı verilen bu iç denge mekanizması, yaşamsal faaliyetlerin kesintisiz sürdürülebilmesi için tüm canlılarda ortak olarak yürütülür. Ancak bu dengenin korunmasında kullanılan yöntem ve yapılar canlı grupları arasında farklılık gösterir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi tüm canlıların homeostaziyi sağlamak amacıyla gerçekleştirdiği ortak bir durumdur?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Hücre içi pH ve iyon derişimini metabolik faaliyetlerin gerçekleşebileceği uygun sınırlar arasında tutarak kararlı bir iç çevre oluşturma

Cevap

Hücre içi pH ve iyon derişimini metabolik faaliyetlerin gerçekleşebileceği uygun sınırlar arasında tutarak kararlı bir iç çevre oluşturma
Homeostazi, canlıların değişen çevre koşullarına rağmen iç ortamlarını kararlı tutma eğilimidir. Enzimlerin düzgün çalışabilmesi için hücre içi pH, su ve iyon derişiminin belirli sınırlar içinde tutulması tüm canlı hücreler için zorunlu ve ortak bir faaliyettir.

Adım Adım Çözüm

1
Soruda tüm canlılarda homeostaziyi sağlamak amacıyla gerçekleştirilen ortak durum sorulmaktadır. Öncelikle seçeneklerde verilen metabolik olayların ve yapıların tüm canlılar için geçerli olup olmadığını analiz edin.
Canlıların ortak özellikleri olan hücresel solunum, boşaltım ve homeostazi kavramlarının genel tanımları ve sınırları belirlenir.
Hangi özelliklerin genel biyolojik yasalar gereği tüm hücrelerde bulunması gerektiğini, hangilerinin ise belirli gruplara özgü olduğunu ayırt etmek için.
2
Seçeneklerdeki özel mekanizmaları inceleyin: Oksijenli solunum yapmak (bazı canlılar anaerobiktir), kontraktil koful bulundurmak (prokaryotlarda zarlı organel yoktur), inorganik maddelerden hücresel solunumda enerji elde etmek (inorganik maddeler solunumda enerji vermez), konjugasyonla üremek (konjugasyon üreme değildir ve ortak değildir) gibi özellikleri eleyin.
Geriye tüm canlı hücrelerin sitoplazma veya iç ortam pH'ını, ozmotik basıncını ve iyon dengesini korumak zorunda olduğu bilgisi kalır.
Enzimlerin çalışabilmesi ve hücre bütünlüğünün korunması için homeostazinin hücresel düzeyde sağlanması şarttır.

Anahtar Kavram

Canlıların Ortak Özellikleri - Homeostazi
Tahmini Süre:2m 0s
Sayfa 1 / 3Sonraki