Bölge Kavramı ve Türleri

Aşağıda verilen bölge türlerini, sınırlarının değişim hızına göre en hızlı değişenden en yavaş değişene doğru sıralayınız.

Doğal (fiziki) şekilsel bölgelerin sınırları beşerî ve ekonomik bölgelere kıyasla çok daha yavaş değişir ve bu sınırlar siyasi sınırlar gibi keskin olmayıp kademeli (geçişli) bir özellik gösterir.

Buna göre, aşa��ıdaki bölge türlerinden hangisinin sınırlarının diğerlerine göre çok daha yavaş değişmesi ve sınırlarında kademeli bir geçiş özelliği görülmesi beklenir?

Bölge sınırlarının belirlenmesi, sınırların zamanla değişebilirliği ve farklı bölge türlerinin birbiriyle çakışma durumları dikkate alındığında, sol tarafta verilen beşerî şekilsel ve fiziki bölge özelliklerini sağ taraftaki sınır dinamiği açıklamalarıyla eşleştiriniz.

Bir coğrafya öğretmeni, doğal şekilsel bölgelerin belirlenmesinde yer şekilleri, iklim ve bitki örtüsü gibi fiziki faktörlerin rol oynadığını; bu bölgelerin sınırlarının beşerî bölge sınırlarına göre çok daha uzun sürede değiştiğini ve doğal bölge sınırlarının genellikle kademeli bir geçiş özelliği gösterdiğini belirtmiştir. Öğretmen, bu konuyu pekiştirmek amacıyla Türkiye dilsiz haritası üzerinde beş farklı bölgeyi numaralandırarak işaretlemiştir.

Buna göre, haritada numaralandırılan alanlardaki doğal şekilsel bölge özellikleri ve sınır değişimleriyle ilgili aşağıdaki ifadelerden hangisi doğrudur?

Aşağıda sol sütunda bazı beşerî şekilsel bölge özellikleri ve örnekleri, sağ sütunda ise bu özelliklere karşılık gelen bölge türleri verilmiştir. Sol sütundaki bölge özelliklerini sağ sütundaki doğru bölge türleriyle eşleştiriniz.

Bir yörede zengin kömür yataklarının keşfedilmesi ve ardından demir-çelik fabrikasının kurulmasıyla birlikte, geçmişte tarım bölgesi özelliği gösteren bu alan kısa sürede maden ve sanayi bölgesine dönüşmüştür.

Bu durum, ekonomik şekilsel bölgelerin aşağıdaki özelliklerinden hangisini doğrudan kanıtlar?

Bölgelerin sınırlarının değişebilme hızı ve yeni koşullara uyum süreci, bölgeyi belirleyen kriterlerin fiziki ya da beşerî olmasına göre farklılık gösterir. Ayrıca bazı doğal unsurların coğrafi dağılışları birbirini doğrudan etkilediği için bazı bölge sınırları büyük oranda benzerlik taşır ve çakışır.

Buna göre, sol tarafta verilen bölge örneklerini, sağ tarafta verilen bölge sınırlarının özellikleriyle doğru olacak şekilde eşleştiriniz.

Bir planlama uzmanı, Türkiye'de kamu hizmetlerinin daha etkin sunulması amacıyla yeni kurulacak bir devlet kurumunun taşra teşkilatını 'işlevsel (fonksiyonel) yönetim ve hizmet bölgelerine' göre yapılandırmak istemektedir. Bu doğrultuda hazırlanan taslak raporda şu maddelere yer verilmiştir:

I. Kurulacak hizmet bölgelerinin sınırları belirlenirken yalnızca il ve ilçe gibi mevcut mülki idari sınırlar esas alınmalı, bu sınırların dışına kesinlikle çıkılmamalıdır.
II. Her bir hizmet bölgesinin merkezinde, çevre yerleşmelerle etkileşimi, ulaşım ağı ve hizmet kapasitesi güçlü olan bir odak merkez (nodal nokta) seçilmelidir.
III. Hizmet bölgelerinin etki alanları, bölgedeki sanayi faaliyetleri, tarım ürünleri veya iklim tipleri gibi homojen özellik gösteren şekilsel unsurların dağılışı ile birebir örtüşmelidir.
IV. Kurumun sunacağı hizmetin niteliğine göre (DSİ, Karayolları veya Orman Genel Müdürlüğü örneklerinde olduğu gibi) oluşturulacak bölgelerin sayısı ve coğrafi kapsama alanı değişiklik gösterebilir.

Buna göre, planlama uzmanının hazırladığı raporda yer alan maddelerden hangileri, coğrafyadaki 'işlevsel (fonksiyonel) yönetim ve hizmet bölgeleri' kavramının tanımı ve oluşturulma ilkeleriyle çelişmektedir?

Bir coğrafya öğretmeni, bölge sınırlarının belirlenmesi ve bu sınırların zamanla değişimi konusunu anlatırken tahtaya şu bilgileri yazmışt��r:

I. Akdeniz iklim bölgesinin sınırları ile maki bitki örtüsü bölgesinin sınırları büyük oranda çakışmaktadır.
II. Kuzey Atlantik Antlaşması Örgütü (NATO) gibi siyasi ve askeri bölge sınırları, yeni üye katılımlarıyla kısa sürede ve kesin hatlarla değişebilir.
III. Himalaya Dağlık Bölgesi'nin sınırları, bölgedeki dış kuvvetlerin aşındırma faaliyetleri nedeniyle sanayi bölgelerinin sınırlarına göre çok daha kısa sürede değişir.
IV. Doğal (fiziki) bölge sınırları genellikle ülkelerin idari sınırlarında olduğu gibi keskin hatlarla ayrılırken, beşerî bölge sınırları kademeli bir geçiş gösterir.

Buna göre, öğretmenin tahtaya yazdığı ifadelerden hangileri doğrudur?

Bölge sınırlarının belirlenmesinde kullanılan kriterler ile bölgelerin sınırlarının değişim hızları ve özellikleri birbirinden farklıdır.

Buna göre, sol sütundaki bölge örnekleri ile sağ sütundaki bölge sınırlarının belirlenme ve değişim özelliklerini doğru şekilde eşleştiriniz.

Coğrafyada bölge sınırlarının belirlenmesi ve bu sınırların zamanla değişimiyle ilgili bazı temel ilkeler bulunmaktadır. Örneğin, iklim ve bitki örtüsü gibi doğal (fiziki) şekilsel bölgelerin sınırları kademeli (geçişli) olarak değişirken siyasi veya askeri bölgelerin sınırları daha net ve keskindir. Ayrıca doğal bölgelerin sınırlarının değişimi çok uzun zaman alırken beşerî ve ekonomik bölgelerin sınırları daha kısa sürede değişebilir.

Bu bilgilere göre, aşağıdaki bölge sınırlarından hangisinde geçiş kuşağının en az olması ve sınırın diğerlerine göre daha kısa sürede değişime uğraması beklenir?

Aşağıdaki dilsiz dünya haritası üzerinde dört farklı alan numaralandırılarak koyu renkle gösterilmiştir.

- I numaralı alan: Himalaya Dağlık Bölgesi
- II numaralı alan: Akdeniz İklim Bölgesi
- III numaralı alan: Güneydoğu Asya Yoğun Nüfuslu Bölgesi
- IV numaralı alan: Avrupa Birliği Siyasi Bölgesi

Buna göre, haritada gösterilen bu bölge türlerini sınırlarının en yavaş değişenden en hızlı değişene doğru sıralanışını belirleyiniz.

Aşağıda sol sütunda verilen ekonomik şekilsel bölge türlerini, sağ sütundaki coğrafi özellikler ve Türkiye'deki örnekleriyle eşleştiriniz.

Ekonomik şekilsel bölgeler, yeryüzünde benzer ekonomik özelliklere sahip alanların sınırlandırılmasıyla oluşturulur. Bu bölgelerin sınırları ve özellikleri beşerî süreçlere bağlı olduğu için dinamik bir yapıya sahiptir.

Buna göre ekonomik şekilsel bölgelerle ilgili;

I. Sınırlarının değişimi, iklim ve yer şekilleri gibi fiziki özelliklere göre oluşturulan bölgelere kıyasla daha yavaş gerçekleşir.
II. Bir bölgede yeni sanayi tesislerinin kurulması veya maden ocaklarının açılması, o bölgenin ekonomik şekilsel sınırlarını ve özelliklerini kısa sürede değiştirebilir.
III. Bölge kalkınma idarelerinin (GAP, DAP vb.) planlama alanları bu bölge türünün en yaygın örnekleridir.

yargılarından hangileri doğrudur?

Türkiye'de bölgesel kalkınma planlarının hazırlanması ve sosyoekonomik analizlerin yapılması amacıyla Avrupa Birliği standartlarına uygun olarak İstatistiki Bölge Birimleri Sınıflandırması (İBBS) kullanılmaktadır. Bu sınıflandırma, coğrafi alanın büyüklüğü ve idari yapıya göre hiyerarşik bir yapıda üç farklı düzeyden oluşmaktadır. Buna göre, İBBS düzeylerini hiyerarşik ölçeğin en üst basamağından (en geniş kapsamlı/makro) en alt basamağına (en dar kapsamlı/mikro) doğru sıralayınız.

Bölgelerin sınırlarının değişebilme hızı ve diğer bölgelerle çakışma derecesi, bölge oluşturulurken kullanılan kriterlerin fiziki (doğal) ya da beşerî ve ekonomik özellikler taşımasına bağlı olarak değişmektedir. Buna göre, coğrafi özellikleri g��z önüne alındığında, aşağıdaki bölge çiftlerinden hangisinin sınırlarının birbiriyle en fazla çakışması ve bu sınırların zaman içindeki değişim hızının en düşük olması beklenir?