Cihad ve Şehadet

6 soru

Soru 1Soru

İslam ilim geleneğinde cihad kavramı; insanın kendisinden başlayarak çevresine ve tüm insanlığa yönelebilen, iyiliği yayma ve kötülüğü engelleme gayretlerinin bütününü ifade eder. Nitekim Hz. Muhammed bir hadisinde, "Mücahit, nefsiyle cihad edendir." buyurarak bu kavramın ahlaki boyutuna dikkat çekmiştir. Diğer yandan cihadın, gerektiğinde vatanı ve kutsal değerleri korumak amacıyla can ve mal ile mücadele etmeyi içeren boyutları da ayet ve hadislerle sabit kılınmıştır.

Buna göre cihad kavramı ile ilgili;

I. Bireyin kendi iç dünyasındaki manevi ve ahlaki arınma mücadelesiyle başlar.
II. Sadece vatan savunması gibi askeri ve silahlı eylemlerle sınırlı meşru bir savunma yöntemidir.
III. Hem bireysel hem de toplumsal düzeyde iyiliği hâkim kılma gayretidir.

yargılarından hangilerine ulaşılabilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: I ve III

Cevap

I ve III
Cihad kavramının hem bireysel ahlaki boyutu (nefis mücadelesi) hem de toplumsal düzeyde iyiliği yayma çabalarını kapsaması nedeniyle, birinci ve üçüncü yargılar doğrudur. Paragrafta da cihadın bireyin kendisinden başlayıp çevresine ve insanlığa yönelen iyilik gayreti olduğu açıkça ifade edilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Öncüllerin paragraftaki bilgilerle karşılaştırılması
Birinci öncülün doğruluğu teyit edilir.
Paragrafta Hz. Muhammed'in 'Mücahit, nefsiyle cihad edendir.' hadisine atıf yapılarak cihadın ahlaki ve manevi arınma mücadelesiyle başladığı belirtilmiştir.
2
İkinci öncülün değerlendirilmesi
İkinci öncülün yanlış olduğu belirlenir.
Cihad kavramı sadece askeri mücadele ile sınırlı olmayıp, iyiliği yayma, kötülüğü engelleme, ilim ve ahlak gibi geniş bir kapsama sahiptir. İkinci öncüldeki 'sadece ... askeri eylemlerle sınırlı' ifadesi cihadın kapsamını daraltmaktadır.
3
Üçüncü öncülün değerlendirilmesi ve doğru seçeneğin belirlenmesi
Üçüncü öncülün doğru olduğu belirlenir ve doğru seçeneğe ulaşılır.
Paragrafta cihadın 'insanın kendisinden başlayarak çevresine ve tüm insanlığa yönelebilen, iyiliği yayma ve kötülüğü engelleme gayretlerinin bütünü' olduğu belirtildiğinden, hem bireysel hem toplumsal boyutu kapsadığı anlaşılır. Bu doğrultuda birinci ve üçüncü öncüllerin yer aldığı seçenek doğru cevaptır.

Anahtar Kavram

Cihad kavramının kapsamı, nefis mücadelesi (bireysel boyut) ve iyiliği yayma gayreti (toplumsal boyut) ile askeri savunma ilişkisi.
Soru 2Soru

İslam'da cihad kavramı, bireyin kendi iç dünyasından başlayarak topluma ve dış dünyaya doğru genişleyen bir yapıya sahiptir. Aşağıda cihadın farklı boyutları verilmiştir:

* İlim, eğitim ve yayın yoluyla toplumdaki cehalete karşı mücadele etmek
* Nefsin kötü arzu ve isteklerine karşı koyarak ahlaki açıdan temiz kalmaya çalışmak
* Vatanı, dini ve mukaddes değerleri korumak amacıyla cephede düşmana karşı mücadele etmek

Bu boyutların, bireyin en içsel/kişisel mücadelesinden başlayarak toplumsal ve en dışsal mücadeleye doğru sırası nasıl olmalıdır?

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Cihadın bireysel ve içsel boyutu olan nefisle mücadele ilk sırada, toplumsal boyutu olan ilimle mücadele ikinci sırada, fiziksel savunma boyutu olan cephedeki askeri mücadele ise son sırada yer almalıdır.
İslam ahlak ve inanç sisteminde cihad, öncelikle bireyin kendi içindeki kötülüklerle mücadelesiyle (nefis cihadı) başlar. Ardından, toplumun cehaletten kurtulması ve iyiliğin yayılması için verilen kültürel ve ilmi mücadele (ilim cihadı) gelir. Vatanın ve mukaddesatın korunması için cephede yapılan fiziksel mücadele ise ancak barış yolları tükendiğinde başvurulan son çare ve en dışsal halkadır.

Adım Adım Çözüm

1
Cihad kavramının kapsamını belirlemek.
Cihadın sadece savaştan ibaret olmadığı, ahlaki, fikri ve askeri boyutları olduğu anlaşılır.
Doğru bir sıralama yapabilmek için cihadın farklı boyutlarının tahlil edilmesi gerekir.
2
Boyutları bireysel ve içsel olandan dışsal olana doğru sınıflandırmak.
Nefisle mücadele bireyseldir (1. sıra); ilim ve eğitim toplumsaldır (2. sıra); cephe savaşı ise dış tehditlere karşı son çare olarak en dışsal boyuttur (3. sıra).
Soruda istenen 'en içsel olandan en dışsal olana' ölçütüne göre sıralama bu şekilde gerçekleşir.

Anahtar Kavram

Cihadın geniş kapsamı ve nefis mücadelesinin (cihad-ı ekber) önceliği
Soru 3Soru

Mekke döneminde nazil olan Furkan Suresi’nin 52. ayetinde şöyle buyrulmaktadır: *"Öyleyse kâfirlere boyun eğme ve bununla (Kur’an’la) onlara karşı büyük bir cihad et."* Bu ayetin indiği dönemde Müslümanların henüz askeri bir mücadeleye (savaş/kıtal) izinlerinin bulunmadığı ve cihadın Kur’an vasıtasıyla yapılmasının istendiği dikkate alındığında, İslam'daki cihad kavramı hakkında aşağıdaki çıkarımlardan hangisine ulaşılabilir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Silahlı mücadelenin ötesinde; hakkı ve doğruyu anlatma, ilimle ikna etme ve Kur’an rehberliğinde insanları aydınlatma çabalarının da cihad kapsamında yer aldığına

Cevap

Silahlı mücadelenin ötesinde; hakkı ve doğruyu anlatma, ilimle ikna etme ve Kur’an rehberliğinde insanları aydınlatma çabalarının da cihad kapsamında yer aldığı
Doğru olan seçenekte belirtildiği üzere, Furkan Suresi 52. ayette geçen 'Kur'an ile cihad etme' ifadesi, cihadın sadece silahlı çarpışma (savaş) anlamına gelmediğini; aksine ilimle, tebliğle, iknayla ve Kur'an'ın mesajını ulaştırma gayretiyle yapılan fikri mücadelelerin de cihadın asıl ve büyük birer parçası olduğunu gösterir.

Adım Adım Çözüm

1
Ayetin indiği tarihsel bağlamı analiz etmek
Furkan Suresi'nin 52. ayeti Mekke döneminde inmiştir. Bu dönemde Müslümanların savaşmasına izin verilmemiştir.
Cihadın sadece silahlı savaş anlamına gelip gelmediğini anlamak için hangi şartlar altında bu emrin verildiğini belirlemek gerekir.
2
Ayette geçen araç ve yöntem ilişkisini kurmak
Ayet, cihadın 'Kur'an' ile yapılmasını istemekte ve bunu 'büyük cihad' olarak nitelemektedir.
Kur'an ile cihad etmenin silahlı mücadeleyle değil; ilim, tebliğ, ikna ve doğru bilgiyi yayma yoluyla gerçekleştiğini saptamak gerekir.
3
Elde edilen verilerden hareketle cihad kavramının tanım ve kapsamını değerlendirmek
Cihadın yalnızca savaşla sınırlandırılamayacağı; ilmi, fikri, ahlaki ve tebliğ amaçlı her türlü hayırlı çabanın da cihadın asıl unsurlarından olduğu sonucuna ulaşılır.
Doğru çıkarımı yaparak kavramın geniş kapsamını yansıtan seçeneği belirlemek gerekir.

Anahtar Kavram

Cihad kavramının geniş kapsamı (sadece askeri değil, ilmi ve tebliğ boyutunu da içermesi)
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 4Soru

İslam dininde cihad; kelime olarak gayret etmek, çabalamak ve bir işi başarmak için elinden gelen her şeyi yapmak demektir. Istılahi (dini) anlamda ise Allah’ın rızasını kazanmak amacıyla kötülüklerden kaçınmak, iyilikleri yaymak ve bu uğurda her türlü maddi ve manevi çabayı göstermek anlamına gelir. Dinî öğretide cihad; nefisle, ilimle, dille ve gerektiğinde vatan savunması için silahla yapılabilir.

Buna göre, aşağıdakilerden hangisi geniş anlamıyla cihad kapsamında değerlendirilebilecek davranışlardan biri değildir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Kişisel menfaatler elde etmek ve toplumda itibar kazanmak amacıyla ibadet ve iyiliklerin gösteriş amacıyla yapılması

Cevap

Kişisel menfaatler elde etmek ve toplumda itibar kazanmak amacıyla ibadet ve iyiliklerin gösteriş amacıyla yapılması
Cihadın temel amacı Allah'ın rızasını kazanmaktır. Kişisel menfaat, şöhret veya toplumda itibar kazanmak amacıyla gösteriş (riya) için yapılan hiçbir ibadet veya eylem cihad kapsamında değerlendirilemez. Bu nedenle gösteriş amacıyla hareket edilmesi cihadın özü olan ihlas ile bağdaşmaz.

Adım Adım Çözüm

1
Cihad kavramının tanımını ve kapsamını incelemek.
Cihadın sadece silahlı mücadeleden ibaret olmadığı; nefisle mücadele, ilim öğrenme, diliyle iyiliği yayma gibi geniş bir manevi alanı kapsadığı tespit edilir.
Soruda cihad kapsamına girmeyen davranışı bulmak için öncelikle kavramın sınırlarını doğru belirlemek gerekir.
2
Seçeneklerde verilen davranışları cihadın geniş kapsamıyla karşılaştırmak.
Kişisel menfaat ve gösteriş (riya) için yapılan eylemlerin Allah rızasından uzak olduğu ve cihadın özüyle çeliştiği belirlenir.
Cihadın temel şartı ihlas, yani samimiyet ve Allah rızasıdır; gösteriş amacıyla yapılan işler bu kapsama giremez.

Anahtar Kavram

Cihadın tanımı, geniş kapsamı (nefis, ilim, dil ve silahla cihad) ve ihlas (Allah rızası) ile olan ilişkisi.
Soru 5Soru

İslam dininde cihad kavramı; kelime anlamı itibarıyla gayret etmek, çabalamak ve güç yetirmek demektir. Istılahî anlamda ise Allah'ın rızasını kazanmak amacıyla her türlü kötülüğe karşı durmayı, iyiliği yaymayı ve bu uğurda maddi-manevi çaba göstermeyi ifade eder.

Buna göre, aşağıda verilen durumlardan hangisi cihad kavramının doğrudan bir yansıması olarak değerlendirilemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Bir tüccarın kazancını artırmak amacıyla piyasada darlık oluşturacak şekilde mal stoklaması

Cevap

Bir tüccarın kazancını artırmak amacıyla piyasada darlık oluşturacak şekilde mal stoklaması
Doğru cevap, tüccarın kazancını artırmak amacıyla mal stoklaması durumunu içeren seçenektir. İslam ahlakında karaborsacılık (ihtikar), topluma zarar veren ve yasaklanan bir eylemdir. Cihad ise Allah'ın rızasına uygun, meşru ve topluma faydalı maddi-manevi çabaları kapsar. Dolayısıyla toplumsal zarara yol açan bir hırsın cihad kapsamında değerlendirilmesi mümkün değildir.

Adım Adım Çözüm

1
Cihad kavramının kelime ve terim anlamını analiz etmek.
Cihadın sadece silahlı savaş değil; ilim öğrenmek, nefisle mücadele etmek, iyiliği yayıp kötülükten sakındırmak gibi geniş bir çabayı ifade ettiğini belirlemek.
Kavramın kapsam sınırlarını doğru çizebilmek için.
2
Seçeneklerde verilen davranışların ahlaki ve dini niteliğini değerlendirmek.
İlim öğrenme, nefis terbiyesi, kalemle hakkı savunma ve insanlığa hizmet etme gibi eylemlerin cihadın geniş anlamına dahil olduğunu; fakat karaborsacılık (stokçuluk) yapmanın İslam ahlakına aykırı, yasaklanmış (haram) bir eylem olduğunu saptamak.
Soru kökünde istenen 'cihad kapsamında değerlendirilemeyecek' olumsuz davranışı bulmak için.

Anahtar Kavram

Cihad kavramının geniş kapsamı ve nefisle mücadele, ilim, tebliğ gibi boyutları
Soru 6Soru

İslam'da cihad kavramı, bireyin kendi iç dünyasından başlayıp topluma ve dış dünyaya doğru genişleyen halkalar halinde ele alınır. Buna göre, cihadın aşağıda verilen boyutlarını bireyin en içsel (bireysel) mücadelesinden en dışsal (toplumsal ve fiziki) mücadeleye doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Cihadın bireyin iç dünyasından dış dünyaya doğru sıralaması sırasıyla; nefisle cihad (ahlaki olgunlaşma), dille cihad (kültürel/fikri mücadele), malla cihad (maddi harcama) ve canla cihad (fiziki/askeri savunma) şeklindedir.
Doğru sıralama, cihadın bireyin kendisinden başlayıp dışa doğru açılan boyutlarını takip eder. Bu doğrultuda önce nefisle cihad (içsel gelişim), ardından dille cihad (ilmi ve fikri tebliğ), daha sonra malla cihad (maddi destek) ve nihayetinde canla cihad (fiziki savunma) gelir.

Adım Adım Çözüm

1
Cihadın en içsel, bireysel ve temel boyutunu belirleme.
Cihadın başlangıç noktası, kişinin kendi nefsinin kötü arzularıyla mücadelesi olan nefis ile cihaddır.
Birey kendi iç ahlaki gelişimini tamamlamadan dış dünyaya yönelik faydalı çabalarda tam anlamıyla başarılı ve samimi olamaz.
2
İçsel olgunlaşmanın ardından dış çevreye yönelik ilk fikri/sosyal aşamayı belirleme.
Kişinin çevresine iyiliği tavsiye edip kötülükten sakındırmak için ilim ve dille yaptığı mücadele ikinci sırada gelir.
Fiziki mücadeleden veya maddi harcamalardan önce toplumu doğru bilgiyle aydınlatmak önceliklidir.
3
Fikri mücadeleyi destekleyen maddi katılım boyutunu belirleme.
Kişinin servetini ve imkânlarını toplumsal fayda için seferber etmesi olan mal ile cihad üçüncü sırada yer alır.
Maddi kaynakların paylaşılması, toplumsal dayanışmayı ve hak yolundaki diğer faaliyetleri güçlendirir.
4
Cihadın en dışsal, fiziki ve nihai aşamasını belirleme.
Vatanın ve kutsal değerlerin askeri yollarla savunulması olan canla/silahla cihad son sırada yer alır.
Canla yapılan mücadele (savaş), ancak barışın imkânsız hale geldiği ve meşru savunmanın zorunlu olduğu son aşamada devreye giren en dışsal boyuttur.

Anahtar Kavram

Cihad kavramının kapsamı ve boyutları
Cihad ve Şehadet Alıştırma Soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin