Evrensel Ahlak Yasasını Öznel Temelde Kabul Edenler
9 soru
İnsan eylemlerinin gerisindeki temel yönlendirici güç, ne mantıksal çıkarımlarla inşa edilen soyut kurallar ne de bireysel menfaatleri koruyan toplumsal dayatmalardır. Gerçek ahlakilik, bireyin kendi iç dünyasında deneyimlediği yaratıcı ve dinamik bir atılımla, dışsal normların sınırlarını aşan bir iç sesin rehberliğinde hayat bulur. İnsan, bu içsel kılavuza kulak verdiğinde yalnızca kendi öznel dünyası için değil, tüm insanlık için neyin değerli olduğunu doğrudan kavrar. Zira bu yönelim, insanı kendi bencil sınırlarından kurtararak tüm insanlığı kucaklayan evrensel bir sevgiye ulaştırır.
Bu parçada savunulan görüş, evrensel ahlak yasasını öznel temelde kabul eden aşağıdaki yaklaşımlardan hangisiyle doğrudan örtüşmektedir?
Bir eylemin ahlaki değerini belirleyen şey, dışarıdan dikte edilen kurallar ya da eylemin sonucunda elde edilecek çıkarlar değildir. İnsan, karşılaştığı ahlaki bir durumda kendi içine yönelmeli ve iç sesini dinlemelidir. Çünkü insanı doğrudan iyiye yönlendiren şey, aklın sınırlarını aşan ve içsel bir kılavuz niteliği taşıyan sezgidir. Kendi sezgisine uyan kişi, aynı zamanda herkes için de iyi olanı yapmış olur.
Bu parçada açıklanan ahlaki görüş, aşağıdaki filozoflardan hangisinin yaklaşımıyla doğrudan uyuşmaktadır?
Evrensel ahlak yasasının varlığını kabul etmekle birlikte, bu yasanın kaynağını dışsal ve nesnel bir otoritede değil, insanın kendi öznel yapısında (duygu, sezgi veya fayda arayışında) bulan filozoflar vardır. Bu düşünürler, ahlak yasasının temelinin öznel olduğunu savunurlar.
Buna göre, sol sütunda verilen filozofları sağ sütunda yer alan ahlaki yaklaşımlarıyla doğru şekilde eşleştiriniz.
Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın
Öğeler
Eşleşmeler
Bir toplumun kendi varlığını koruma içgüdüsüyle bireye dayattığı kurallar, alışkanlıklardan ve toplumsal baskıdan beslenir. Bu ahlak yapısı, insanı belli bir gruba veya ulusa bağlarken, onun dışındakileri ötekileştirir ve değişime kapalıdır. Oysa gerçek ahlaki eylem, insanı toplumsal sınırların ötesine taşıyarak tüm insanlıkla birleştiren, kaynağını dışsal kurallarda değil, bireyin kendi içsel yaratıcı coşkusunda ve sezgisinde bulan dinamik bir atılımdır. Bu içsel yöneliş, dışarıdan dikte edilemeyen ama her insanda potansiyel olarak mevcut olan bir sevgi ve özgürlük duygusuna dayanır. Dolayısıyla evrensel bir ahlak yasası mümkündür; fakat bu yasa aklın soğuk kategorileriyle değil, insanın kendi iç sesine kulak vermesiyle kavranır.
Bu parçada savunulan görüş, ahlak felsefesinin aşağıdaki temel iddialarından hangisini desteklemek amacıyla kullanılabilir?
Bir eylemin ahlaki niteliğini belirleyen şey, onun soyut bir ödev bilincine veya aşkın bir otoriteye uygunluğu değildir. Ahlak, insan yaşamının somut gerçekliğinden kopuk olamaz; insanın acıdan kaçma ve hazza yönelme şeklindeki doğal eğilimleri ahlakın çıkış noktasıdır. Ancak bu durum, her bireyin yalnızca kendi bencil çıkarlarını araması gerektiği anlamına gelmez. Gerçek ahlaki eylem, bireysel hazzı aşarak olabildiğince çok insanın olabildiğince büyük mutluluğunu hedefleyen eylemdir. Dolayısıyla yasa, kaynağını insanın öznel dünyasında bulur fakat yönelimi itibarıyla tüm insanlığı kucaklayan evrensel bir ilkeye dönüşür.
Bu parçada dile getirilen görüşler, evrensel ahlak yasasını savunan yaklaşımlardan hangisinin temel tezini örneklendirmektedir?
Evrensel bir ahlak yasasının varlığını savunan filozoflar, bu yasanın kaynağı konusunda iki ana gruba ayrılır. Yasanın kaynağını insanın öznel yapısında, sezgilerinde ya da haz ve fayda arayışında bulan 'öznel temelli' yaklaşım ile yasanın kaynağını insandan bağımsız nesnel bir alanda (tanrısal irade, doğa düzeni ya da rasyonel ödev) arayan 'nesnel temelli' yaklaşım karşı karşıya gelir. Öznel temelde evrensel yasayı kabul eden düşünürler, ahlakı insan doğasının içsel bir yönelimiyle açıklayarak onu evrensel kılmaya çalışırlar.
Aşağıda evrensel ahlak yasasını öznel temelde kabul eden filozoflar ve onların ahlaki eylemin temel ölçütüne dair görüşleri verilmiştir. Bu filozofları, savundukları ahlaki ölçütlerin açıklamalarıyla doğru bir şekilde eşleştiriniz.
Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın
Öğeler
Eşleşmeler
Evrensel ahlak yasasını öznel temelde kabul eden filozofların temel görüşleri ile bu görüşleri savunan filozofları doğru bir şekilde eşleştiriniz.
Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın
Öğeler
Eşleşmeler
Aşağıda evrensel ahlak yasasının varlığını öznel temelde temellendiren düşünürler ve bu düşünürlerin ahlaki yaklaşımlarının temel açıklamaları verilmiştir. Bu düşünürleri, savundukları ahlaki yaklaşımlarla doğru bir şekilde eşleştiriniz.
Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın
Öğeler
Eşleşmeler
Bir eylemin ahlaki değeri, onun arkasındaki niyetten ziyade, doğurduğu somut sonuçların getirdiği toplam faydaya göre ölçülmelidir. İnsanın doğası gereği acıdan kaçıp hazza yönelmesi kaçınılmazdır; ahlak yasası da bu öznel temeli göz ardı edemez. Dolayısıyla ahlaki bir yasa, tek tek bireylerin duyusal deneyimlerinden yola çıkarak 'olabildiğince çok insanın en yüksek mutluluğu' ilkesine dayanmalıdır.
Bu parçada belirtilen ahlaki görüşü savunan bir filozofun, ahlak felsefesinin temel sorularına yönelik aşağıdaki yargılardan hangisini benimsemesi beklenir?