Examkin

Varlığın Niteliği: Madde Olarak Varlık (Materyalizm)

9 soru

Tüm türler9Çoktan seçmeli5Eşleştirme4
Soru 1Soru →

Materyalist felsefe geleneğinde yer alan aşağıdaki düşünürleri, varlığın niteliğine dair savundukları temel ontolojik açıklamalarla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Demokritos
Thomas Hobbes
Julien Offray de La Mettrie
Karl Marx

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Demokritos atomcu mekanik hareketle, Hobbes yer kaplayan cisimlerin mekanik hareket yasalarıyla, La Mettrie makine-insan modeliyle, Karl Marx ise diyalektik süreçlerle eşleşmektedir.
Demokritos ilk çağda atom teorisini kurarak varlığı bölünemez atomların mekanik hareketiyle açıklamıştır. Thomas Hobbes, var olan her şeyin cisim olduğunu ve cisimlerin mekanik hareket yasalarına göre hareket ettiğini savunmuştur. La Mettrie, insanı karmaşık bir makineye benzeterek tüm zihinsel süreçleri fizyolojik yapıya indirgemiştir. Karl Marx ise varlığı diyalektik süreçlerle, yani çelişkilerin yarattığı dönüşümle açıklayan tarihsel ve diyalektik materyalizmi savunmuştur.

Adım Adım Çözüm

1
Düşünürlerin ontolojik yaklaşımlarını analiz edin.
Demokritos'un atomculukla, Hobbes'un cisimsel hareketle, La Mettrie'nin makine-insan kuramıyla ve Marx'ın diyalektik materyalizmle ilişkili olduğu belirlenir.
Her bir düşünürün materyalist felsefede temsil ettiği farklı alt ekolü veya görüşü ayırt etmek gerekir.
2
Eşleştirmeleri yapın ve doğruluğunu kontrol edin.
Demokritos bölünemez parçacıklar (atom) tanımıyla, Hobbes yer kaplayan cisimlerle, La Mettrie fizyolojik süreçlere indirgenen makine-insan modeliyle ve Marx da çelişkilerle ilerleyen diyalektik süreçle eşleşir.
Eşleştirilen tanımların felsefi kavramlarla birebir örtüşmesi sağlanmalıdır.

Anahtar Kavram

Materyalist felsefe içindeki farklı ontolojik ekoller ve temsilcileri
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 2Soru →

Zihinsel süreçlerin tamamı, organizmanın fiziksel yapısının ve biyolojik işleyişinin bir fonksiyonudur. Organik bir beyin olmadan düşüncenin, duyu organları olmaksızın duyumun varlığı iddia edilemez. Algılarımız ve zihinsel tasarımlarımız, dış dünyadaki nesnel gerçekliğin fiziksel yollarla bilincimize yansımasının ötesinde bir anlam taşımaz. Dolayısıyla fiziksel dünyadan bağımsız, onun ötesinde yer alan aşkın bir tinin veya ideal bir tözün kendi başına var olabileceğini savunmak felsefi açıdan temelsizdir.

Bu parçada dile getirilen görüşleri savunan bir filozofun aşağıdakilerden hangisini reddetmesi beklenir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Düşüncenin ve bilincin, maddeden bağımsız ve maddi dünyayı biçimlendiren öncelikli bir töz olduğunu.

Cevap

Düşüncenin ve bilincin, maddeden bağımsız ve maddi dünyayı biçimlendiren öncelikli bir töz olduğunu savunan idealist yaklaşım.
Parçada savunulan materyalist görüşe göre zihin, düşünce ve bilinç, maddi/fiziksel yapının bir ürünüdür. Düşüncenin ve bilincin, maddeden bağımsız ve maddi dünyayı biçimlendiren öncelikli bir töz olduğunu savunan iddia idealizme aittir. Materyalist bir filozof bu iddiayı doğrudan reddeder.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki temel felsefi savı belirlemek.
Parça, zihnin ve düşüncenin fiziksel yapının bir ürünü olduğunu, maddi dünya dışındaki bir tözün var olamayacağını savunmaktadır. Bu görüş materyalizmdir.
Sorunun hangi felsefi akımı temel aldığını saptamak için bu analiz gereklidir.
2
Sorunun olumsuz soru kökünü dikkate alarak seçenekleri değerlendirmek.
Materyalist bir düşünürün reddetmesi gereken görüş aranmaktadır; bu da materyalizmin zıttı olan idealist veya madde dışı tözleri savunan bir görüştür.
Soru kökünün yönlendirmesine uygun olarak doğru seçeneği belirlemek için zıt felsefi görüşün tespit edilmesi şarttır.
3
Seçenekler arasından materyalizm ile çelişen ve idealizme ait olan tezi bulmak.
Düşüncenin ve bilincin, maddeden bağımsız ve maddi dünyayı biçimlendiren öncelikli bir töz olduğunu savunan ifade idealizme aittir ve materyalizm tarafından reddedilir.
Materyalist düşünürün bilinci maddenin ürünü olarak görmesi nedeniyle, düşüncenin maddeye öncel olduğunu savunan tezin elenmesi ve doğru yanıta ulaşılması sağlanır.

Anahtar Kavram

Materyalizmin (Madde Olarak Varlık) temel tezleri ve idealizm ile olan ontolojik karşıtlığı.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 3Soru →

İlk Çağ filozofu Demokritos'a göre varlığın ilk ögesi (arkhe), bölünemez fiziksel parçacıklar olan atomlardır. Ruh da dahil olmak üzere evrendeki her şey, bu maddi parçacıkların mekanik hareketleri ve birleşmeleri sonucunda meydana gelir. Dolayısıyla somut ve fiziksel dünyanın ötesinde tinsel bir gerçeklikten söz edilemez.

Bu parçadan hareketle, materyalist ontolojinin temel iddiası aşağıdakilerden hangidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Varlığın özü maddi bir yapıya sahiptir ve zihinsel durumlar da bu yapıya indirgenebilir.

Cevap

Varlığın özü maddi bir yapıya sahiptir ve zihinsel durumlar da bu yapıya indirgenebilir.
Parçada Demokritos'un tüm varlığı bölünemez maddi parçacıklar olan atomlar üzerinden açıkladığı ve tinsel kabul edilen ruhu da bu maddi parçacıkların mekanik hareketlerine indirgediği belirtilmektedir. Dolayısıyla doğru seçenek, varlığın özünün maddi bir yapıya sahip olduğunu ve zihinsel durumların da bu yapıya indirgenebileceğini belirten ifadedir.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki temel iddiayı belirleme
Demokritos'un tüm varlığı bölünemez maddi parçacıklar olan atomlar üzerinden açıkladığı tespit edilmiştir.
Varlık felsefesinde filozofun arkhe görüşünü doğru analiz etmek, savunduğu ontolojik akımı bulmanın temel adımıdır.
2
Ruh ve zihin durumlarının parçadaki yerine bakma
Ruhsal süreçlerin de maddi atomların hareketiyle açıklandığı görülmüştür.
Bu durum, zihinsel olanın maddi olana indirgendiği materyalist tezi doğrudan doğrulamaktadır.

Anahtar Kavram

Varlığın Niteliği: Madde Olarak Varlık (Materyalizm)
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 4Soru →

Materyalizm (maddeci felsefe) akımının tarihsel süreçte ortaya çıkan farklı biçimlerini, varlığı açıklama tarzlarıyla eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

İlk Çağ Atomculuğu
Mekanik Materyalizm
Diyalektik Materyalizm

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

İlk Çağ Atomculuğu bölünemez parçacıklar açıklamasıyla, Mekanik Materyalizm evreni bir makineye benzeten açıklamayla, Diyalektik Materyalizm ise karşıtların çatışması ve gelişim açıklamasıyla eşleşir.
Doğru eşleştirmede İlk Çağ Atomculuğu atom kavramıyla, Mekanik Materyalizm makine benzetmesiyle, Diyalektik Materyalizm ise çelişki ve gelişim ilkeleriyle ilişkilendirilir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk Çağ Atomculuğu kavramını inceleyiniz.
Atomculuk, varlığı bölünemez en küçük maddesel parçacıklar olan atomlarla açıklar. Bu yüzden bölünemez parçacıklar tanımıyla eşleşir.
Atomculuğun temel ontolojik iddiasını belirlemek.
2
Mekanik Materyalizm kavramını inceleyiniz.
Mekanik materyalizm, evreni fiziksel yasalarla hareket eden bir makine gibi görür. Bu yüzden makine benzetmesi içeren açıklamayla eşleşir.
Mekanik materyalizmin makine metaforunu tanımak.
3
Diyalektik Materyalizm kavramını inceleyiniz.
Diyalektik materyalizm, maddenin çelişki ilkeleriyle sürekli değiştiğini savunur. Bu yüzden çelişki ve değişim açıklamasıyla eşleşir.
Diyalektik materyalizmin değişim ve çelişki vurgusunu kavramak.

Anahtar Kavram

Materyalizmin Tarihsel Türleri ve Açıklamaları
Soru 5Soru →

Karl Marx, Hegel'in diyalektik yöntemini benimsediğini ancak onu baş aşağı durduğu yerden ayakları üzerine diktiğini belirtir. Ona göre diyalektik hareketin temeli 'idea' ya da 'Mutlak Ruh' değil, bizzat maddi gerçekliğin kendisidir. Düşünce, beynin maddi bir ürünüdür ve maddi koşullar zihinsel yapıyı belirler. Doğa ve tarih, kendi içindeki çelişkilerle devinen maddi bir süreçten ibarettir.

Buna göre parçadaki görüşleri savunan bir filozofun aşağıdakilerden hangisini reddetmesi beklenir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Zihinden bağımsız ve maddi evrenden ��nce var olan aşkın bir tinsel ilkenin (ideanın) kurucu rolünü

Cevap

Zihinden bağımsız ve maddi evrenden önce var olan aşkın bir tinsel ilkenin (ideanın) kurucu rolünün reddedilmesi
Doğru seçenek materyalizmin ontolojik olarak karşı çıktığı idealist görüşü ifade etmektedir. Materyalizm, evrenin ve varlığın temelinde maddeyi görür; düşünce, ruh ya da tin gibi kavramları maddenin bir ürünü veya yansıması kabul eder. Dolayısıyla, maddeden önce var olan ve her şeyi şekillendiren aşkın bir tinsel ilkenin (ideanın) varlığını reddeder.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki temel felsefi iddiaları analiz etmek.
Parçada düşüncenin maddeden türediği, diyalektiğin temelinin madde olduğu ve maddi koşulların zihinsel yapıyı belirlediği saptanmıştır.
Düşünürün ontolojik yaklaşımını doğru tespit etmek.
2
Seçeneklerdeki iddiaları materyalist varlık görüşüyle karşılaştırmak.
Maddi dünyanın önceliğini, düşüncenin beynin fonksiyonu olduğunu ve diyalektik değişimi içeren görüşlerin materyalizmle uyumlu olduğu, tinsel kurucu ilke fikrinin ise idealist olduğu belirlenmiştir.
Materyalist bir filozofun kabul edeceği tezler ile reddedeceği tezleri ayrıştırmak.
3
Düşünürün reddetmesi gereken temel tezi belirlemek.
Aşkın bir tinsel ilkeyi/ideayı maddi gerçekliğin önüne koyan idealist yaklaşım, materyalist ontolojiyle doğrudan çeliştiği için reddedilmesi gereken seçenektir.
Soru kökünde sorulan 'reddetmesi beklenen' yargıya ulaşmak.

Anahtar Kavram

Materyalizm (Maddeci Varlık Görüşü) ve İdealizm Çatışması
Soru 6Soru →

Materyalist (maddeci) varlık felsefesinde, varlığın yapısını ve işleyişini açıklamak için kullanılan temel kavramlar ve bunlara karşılık gelen açıklamalar bulunmaktadır.

Buna göre, sol sütunda verilen materyalist kavramlar ile sağ sütunda verilen açıklamaları doğru bir şekilde eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Maddi Töz
Mekanik Belirlenim
Diyalektik Dönüşüm

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Maddi Töz kavramı zihinsel durumlar dahil tüm varoluşun temelinde yer alan yegane fiziksel gerçeklik açıklamasıyla; Mekanik Belirlenim kavramı doğadaki tüm olayların katı neden-sonuç ilişkileriyle yönetildiği iddiasıyla; Diyalektik Dönüşüm kavramı ise evrendeki oluşumların maddenin iç çelişkileri ve tez-antitez-sentez süreçleriyle gerçekleştiği ilkesiyle eşleşir.
Yapılan eşleştirmede; varlığın fiziksel ve duyusal dayanağı olan maddi töz doğru tanımlanmış, doğadaki katı neden-sonuç zincirini makine benzeri bir işleyişle açıklayan mekanik belirlenim doğru gruplandırılmış ve evrendeki oluşumları maddenin kendi çelişkileri üzerinden tez-antitez-sentez süreciyle temellendiren diyalektik dönüşüm doğru şekilde eşleştirilmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
Sol sütundaki 'Maddi Töz' kavramının tanımı ve ontolojik karşılığı aranır.
Maddi tözün, zihin ve bilincin de temelinde yer alan, yer kaplayan yegane gerçeklik olduğu saptanır. Bu durum sağ sütundaki ikinci ifade ile örtüşür.
Materyalizmin temel ilkesi olan maddenin birincilliğini ve her şeyin kaynağı olduğunu belirlemek.
2
Sol sütundaki 'Mekanik Belirlenim' kavramının doğa görüşü incelenir.
Bu kavramın evrendeki her şeyi katı, makine benzeri neden-sonuç zincirleriyle açıkladığı belirlenir. Bu durum sağ sütundaki üçüncü ifade ile eşleşir.
Mekanik materyalizmin belirlenimci (determinist) doğa ve evren anlayışını saptamak.
3
Sol sütundaki 'Diyalektik Dönüşüm' kavramının değişim dinamiği tahlil edilir.
Maddenin çelişki ve tez-antitez-sentez süreçleriyle sürekli değiştiği fikri saptanır. Bu durum sağ sütundaki birinci ifade ile eşleşir.
Diyalektik materyalizmin gelişim ve değişim metodolojisini doğrulamak.

Anahtar Kavram

Materyalist felsefede varlığın yapısı, işleyişi ve değişimi üzerine temel ontolojik kavramlar
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 7Soru →

La Mettrie, insan bedenini karmaşık bir saat mekanizmasına benzetir. Ona göre ruh, bu mekanizmanın çarklarından sadece biridir ve beden durduğunda onun da işlevi son bulur. Düşünmek, tıpkı midenin sindirmesi ya da karaciğerin safra salgılaması gibi, tamamen beynin fiziksel bir faaliyetidir.

Buna göre, parçadaki görüşü savunan bir düşünürün aşağıdakilerden hangisini reddetmesi beklenir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Ruhun, bedenden bağımsız ve kendi başına var olabilen tinsel bir töz olduğunu

Cevap

Ruhun, bedenden bağımsız ve kendi başına var olabilen tinsel bir töz olduğunu
Parçada La Mettrie'nin insanı bir makineye, düşünceyi ise beynin fiziksel bir faaliyetine indirgeyen mekanik materyalist görüşü sunulmaktadır. Materyalizme göre maddeden bağımsız, tinsel (manevi) bir töz yoktur. Dolayısıyla, parçadaki görüşü savunan bir düşünürün, ruhun bedenden bağımsız ve kendi başına var olabilen tinsel bir töz olduğunu savunması mümkün değildir ve bu görüşü doğrudan reddetmesi beklenir.

Adım Adım Çözüm

1
Parçadaki temel felsefi yaklaşımı belirleme
Parçada, insanın bir makineye benzetilmesi ve zihinsel süreçlerin beynin fiziksel faaliyetlerine indirgenmesi üzerinden mekanik materyalist (maddeci) bir yaklaşım sergilendiği tespit edilir.
Soruyu doğru analiz edebilmek için öncelikle verilen metnin hangi ontolojik akımı (materyalizm) ve bakış açısını temsil ettiğini anlamak gerekir.
2
Materyalist ontolojinin temel kabullerini gözden geçirme
Materyalizme göre var olan tek şey maddedir; zihin, ruh veya düşünce gibi manevi (tinsel) olgular ise maddenin hareketinin veya fiziksel organların (beyin) birer sonucudur. Dolayısıyla maddeden bağımsız bir ruh kavramı materyalizm ile çelişir.
Seçenekleri elerken parçadaki düşünürün savunacağı görüşler ile çelişecek (reddedeceği) görüşü ayırt edebilmek amacıyla materyalist ilkeleri hatırlamak gerekir.
3
Seçenekleri bu kabuller doğrultusunda analiz etme
Ruhun bedenden bağımsız ve kendi başına var olabilen tinsel (manevi/düşünsel) bir töz olduğunu savunan seçenek idealist veya düalist bir görüştür ve doğrudan materyalizm tarafından reddedilir. Diğer seçeneklerde yer alan maddesellik, mekanik nedensellik ve beynin işlevi gibi ifadeler ise materyalist düşünürün kabul edeceği fikirlerdir.
Doğru seçeneğe ulaşmak için hangi ifadenin materyalist ontolojiyle temelden çeliştiğini belirlemek gerekir.

Anahtar Kavram

Varlığın Niteliği: Madde Olarak Varlık (Materyalizm)
Soru 8Soru →

Aşağıda verilen materyalist filozofları, varlığın doğasına ve yapısına dair savundukları temel görüşlerle eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Demokritos
Thomas Hobbes
Karl Marx

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Demokritos, bölünemez parçacıklar ve boşluk teorisiyle; Thomas Hobbes, ruhu da kapsayan cisimsel töz ve mekanik hareket yasalarıyla; Karl Marx ise maddenin iç çelişkileri ve değişimi temel alan diyalektik süreç açıklamasıyla eşleşmektedir.
Demokritos'un atomculuğu, Hobbes'un mekanik mekanizmacılığı ve Marx'ın diyalektik materyalizmi kendi özgün ontolojik tanımlarıyla doğrudan eşleşmektedir.

Adım Adım Çözüm

1
Demokritos'un ontolojik görüşünü temsil eden kavramları inceleyin.
Demokritos bölünemez parçacıklar olan atomları ve boşluktaki mekanik hareketleri savunur. Bu görüş ilk tanımdaki ifadelerle örtüşür.
İlk Çağ doğa felsefesindeki atomcu materyalizm modelinin belirlenmesi gerekir.
2
Thomas Hobbes'un madde ve ruha yaklaşımını değerlendirin.
Hobbes her şeyin cisimsel olduğunu ve zihinsel olayların da mekanik hareketle açıklandığını savunur. Bu görüş ikinci tanımdaki ifadelerle eşleşir.
Yeni Çağ'daki mekanik materyalist yaklaşımın ayırt edici özelliklerinin belirlenmesi gerekir.
3
Karl Marx'ın madde ve değişim anlayışını inceleyin.
Marx, maddenin diyalektik bir süreçte çelişkilerle değiştiğini savunur. Bu görüş üçüncü tanımdaki ifadelerle eşleşir.
Modern dönemdeki diyalektik materyalist yaklaşımın ayırt edici özelliklerinin belirlenmesi gerekir.

Anahtar Kavram

Varlığın Niteliği: Madde Olarak Varlık (Materyalizm)
Tahmini Süre:1m 30s
Soru 9Soru →

Thomas Hobbes’a göre evren, tözü bakımından cisimseldir ve her şey hareket yasalarına göre devinen maddelerden ibarettir. O, ruhsal süreçleri de fiziksel süreçlerin bir uzantısı olarak görür ve zihinsel durumları bedendeki maddi parçacıkların hareketine indirger. Ona göre var olan her şey yer kaplar ve fiziksel etki-tepki yasalarına tabidir.

Bu parçadan hareketle, Hobbes'un varlık anlayışını benimseyen bir düşünürün aşağıdakilerden hangisini reddetmesi beklenir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Maddi dünyadan bağımsız, kendi başına var olan tinsel bir tözün bulunduğunu

Cevap

Maddi dünyadan bağımsız, kendi başına var olan tinsel bir tözün bulunduğunu
Parçada Thomas Hobbes'un mekanist materyalist yaklaşımı açıklanmıştır. Bu yaklaşıma göre var olan tek töz maddedir ve ruhsal ya da zihinsel süreçler de maddi hareketlerin bir sonucudur. Dolayısıyla materyalist bir düşünürün, maddeden bağımsız ve kendi başına var olan tinsel bir tözün varlığını savunması imkansızdır ve bu görüşü reddetmesi beklenir.

Adım Adım Çözüm

1
Parçada verilen Hobbes'un varlık görüşünü analiz etmek.
Hobbes'un varlığı tamamen maddesel ve mekanik hareket yasalarına bağlı olarak gördüğü belirlenir.
Düşünürün neyi savunup neyi reddedeceğini bulabilmek için öncelikle temel ontolojik kabullerini saptamak gerekir.
2
Seçeneklerdeki ifadelerin Hobbes'un materyalist ve mekanist varlık anlayışıyla tutarlılığını değerlendirmek.
Ruhsal süreçlerin maddesel hareketlerin sonucu olması, mekanik yasalar, yer kaplama ve maddesel yapı Hobbes'un görüşleriyle uyumluyken; maddeden bağımsız tinsel bir tözün varlığı bu görüşle çelişir.
Materyalizm, maddeden bağımsız veya madde dışı aşkın/tinsel bir gerçekliğin varlığını reddeder.
3
Düşünürün reddetmesi gereken seçeneği belirlemek.
Hobbes, maddeden bağımsız tinsel bir tözün varlığını kesinlikle reddeder.
Soru kökünün olumsuz yapısı gereği düşünürün reddetmesi beklenen görüş tespit edilmiştir.

Anahtar Kavram

Varlığın Niteliği: Madde Olarak Varlık (Materyalizm)
Tahmini Süre:2m 0s
Varlığın Niteliği: Madde Olarak Varlık (Materyalizm) Alıştırma Soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin