Examkin

Havza ve Amasya Genelgeleri

6 soru

Tüm türler6Çoktan seçmeli3Eşleştirme1Sıralama2
Soru 1Soru →

Mondros Ateşkes Antlaşması’nın imzalanmasından sonra 9. Ordu Müfettişliği yetkileriyle Anadolu’ya gönderilen Mustafa Kemal Paşa, Havza Genelgesi ile halkı protesto mitingleri düzenlemeye çağırarak milli bilinci uyandırmayı hedeflemiş; Amasya Genelgesi ile de 'milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır' ilkesini ortaya koyarak ulusal egemenliğe dayalı bir yönetim arayışının ilk işaretini vermiştir.

Bu iki genelgenin yayımlanış süreci, içeriği ve hedefleri bir bütün olarak değerlendirildiğinde, bu geli��melerin Millî Mücadele’nin hukuki-siyasi meşruiyeti ve Osmanlı devlet yapısı üzerindeki etkileri hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenemez?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Amasya Genelgesi'nde İstanbul Hükümeti'nin işlevsizliğinin vurgulanmasıyla, Osmanlı saltanatının uluslararası alandaki hukuki varlığının ve diplomatik temsil yetkisinin bu aşamada resmen sona erdirildiği

Cevap

Amasya Genelgesi'nde İstanbul Hükümeti'nin işlevsizliğinin vurgulanmasıyla, Osmanlı saltanatının uluslararası alandaki hukuki varlığının ve diplomatik temsil yetkisinin bu aşamada resmen sona erdirildiği ifadesi söylenemez.
Doğru yanıt olan seçenek, Amasya Genelgesi ile İstanbul Hükümeti'nin işlevsizliğinin vurgulanmasının Osmanlı saltanatının uluslararası alandaki hukuki varlığını ve temsil yetkisini resmen sona erdirdiğini iddia etmektedir. Ancak genelgede İstanbul Hükümeti'nin görevini yapamadığı dile getirilerek siyasi bir meşruiyet tartışması başlatılmış olsa da Osmanlı saltanatının ve devletinin hukuki varlığı ile diplomatik temsil gücü bu tarihte (Haziran 1919) henüz resmen son bulmamıştır. Osmanlı Devleti resmen Saltanatın kaldırılmasıyla (1 Kasım 1922) sona ermiştir. Dolayısıyla bu yargı tarihsel olarak söylenemez.

Adım Adım Çözüm

1
Müfettişlik yetkileri ile genelgelerin ilişkisi analiz edilir.
Mustafa Kemal Paşa'nın resmi görevi asayişi korumak ve Mondros hükümlerini uygulamak iken, Havza ve Amasya Genelgeleri ile halkı direnişe çağırarak Mondros Ateşkesi'ne fiilen karşı çıktığı görülür.
Genelgelerin Mondros'a karşı duruşunu ve hukuki meydan okuma boyutunu anlamak için.
2
Amasya Genelgesi'ndeki egemenlik vurgusu incelenir.
'Milletin bağımsızlığını yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır' ifadesinin, gücün halktan alındığı alternatif bir egemenlik odağı tasarladığı anlaşılır.
Genelgenin monarşik otoriteye karşı getirdiği siyasi alternatifi saptamak için.
3
Katılım ve onay mekanizması değerlendirilir.
Genelgenin tek imzayla değil, birçok komutanın ortak imzası ve onayıyla yayımlanmasının hareketi şahsileşmekten kurtarıp kurumsal bir yapıya büründürdüğü fark edilir.
Havza'dan Amasya'ya geçişteki kurumsallaşma ve örgütlenme düzeyini belirlemek için.
4
Saltanatın ve devletin resmi sona eriş koşulları değerlendirilir.
İstanbul Hükümeti'nin eleştirilmesinin, Osmanlı saltanatının hukuki temsil gücünü ve uluslararası varlığını bu tarihte (1919) resmen sona erdirmediği; bunun ancak Saltanatın kaldırılmasıyla (1922) mümkün olduğu saptanır.
Gelişmelerin Osmanlı devlet yapısı üzerindeki nihai hukuki etkisini doğru tarihlendirmek için.

Anahtar Kavram

Havza ve Amasya Genelgelerinin Millî Mücadele'nin gerekçe, amaç ve yöntemini belirlemedeki rolü, ihtilalci niteliği ve meşruiyet zeminini kurumsallaştırma adımları.
Tahmini Süre:2m 30s
Soru 2Soru →

Millî Mücadele'nin hazırlık döneminde yaşanan aşağıdaki gelişmelerin kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralanışı nasıl olmalıdır?

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Samsun Raporu'nun sunulması, Havza Genelgesi'nin yayımlanması, Amasya Genelgesi'nin ilan edilmesi ve en son olarak Mustafa Kemal Paşa'nın askerlik görevinden istifa etmesi (sine-i millete dönmesi) sırasıyla gerçekleşmiştir.
Kronolojik gelişim süreci Samsun Raporu (22 Mayıs) -> Havza Genelgesi (28 Mayıs) -> Amasya Genelgesi (22 Haziran) -> Askerlikten İstifa (8-9 Temmuz) şeklindedir. Samsun Raporu ile bölgedeki haksızlıklar belgelenmiş, Havza Genelgesi ile halk harekete geçirilmiş, Amasya Genelgesi ile ihtilalin programı çizilmiş ve bu radikal adımların sonucunda Mustafa Kemal resmî görevinden ayrılarak sine-i millete dönmiştir.

Adım Adım Çözüm

1
İlk adım olarak Mustafa Kemal'in Anadolu'ya ayak bastıktan hemen sonraki ilk faaliyetini belirleyin.
Mustafa Kemal, 19 Mayıs'ta Samsun'a çıktıktan sonra 22 Mayıs 1919'da Samsun Raporu'nu hazırlayarak ilk resmî tepkisini göstermiştir.
Genelgeler sürecinden önce bölgedeki durumun tespit edilerek İstanbul'a raporlanması gerekmektedir.
2
Rapordan sonra millî bilinci uyandırmak için yayımlanan ilk genelgeyi tespit edin.
28 Mayıs 1919'da Havza Genelgesi yayımlanarak halk mitingler yapmaya çağrılmıştır.
Samsun'da güvenlik nedeniyle çalışma yapamayan Mustafa Kemal, Havza'ya geçerek ilk genelgeyle millî tepkiyi örgütlemiştir.
3
Millî bilincin uyanmasından sonra mücadelenin resmî programının hazırlandığı gelişmeyi bulun.
22 Haziran 1919'da Amasya Genelgesi yayımlanarak mücadelenin amaç, gerekçe ve yöntemi ilan edilmiştir.
Bireysel çıkışlardan ziyade mücadelenin ulusallaşması ve planlı bir ihtilale dönüşmesi için yol haritası çizilmiştir.
4
İstanbul Hükümeti ile yaşanan yetki krizinin nihai sonucunu belirleyin.
Amasya Genelgesi sonrasında geri çağrılan Mustafa Kemal Paşa, Erzurum'da 8-9 Temmuz 1919'da askerlikten istifa etmiştir.
Genelgelerle yetkisini aşan liderin resmî görevi sona ermiş, sivil bir önder olarak yola devam etme kararı almıştır.

Anahtar Kavram

Havza ve Amasya Genelgeleri sürecinde gerçekleşen tarihsel olayların neden-sonuç ilişkisi ve kronolojik sırası.
Soru 3Soru →

Mustafa Kemal Paşa’nın Anadolu’ya geçişi ile başlayan Millî Mücadele’nin örgütlenme sürecinde yaşanan aşağıdaki gelişmeleri, kronolojik olarak geçmişten günümüze doğru sıralayınız.

Öğeleri doğru sıraya koymak için sürükleyin

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Doğru kronolojik sıralama şu şekildedir: Dokuzuncu Ordu Müfettişi olarak Samsun'a ayak basılması, Samsun Raporu'nun hazırlanması, Havza Genelgesi'nin yayımlanması ve Amasya Genelgesi'nin ilan edilmesi.
Milli Mücadele'nin başlangıç aşaması sırasıyla Samsun'a çıkış (19 Mayıs 1919), ardından yayınlanan Samsun Raporu (22 Mayıs 1919), halkı harekete geçiren Havza Genelgesi (28 Mayıs 1919) ve son olarak Kurtuluş Savaşı'nın planını çizen Amasya Genelgesi (22 Haziran 1919) şeklindedir.

Adım Adım Çözüm

1
Mustafa Kemal Paşa'nın Anadolu'ya geçtiği ilk tarihi olayı belirlemek
19 Mayıs 1919 tarihinde gerçekleşen Samsun'a ayak basma olayı (Dokuzuncu Ordu Müfettişi sıfatıyla) ilk sıradadır.
Milli Mücadele hazırlık döneminin ilk resmi adımı Samsun'a çıkıştır.
2
Samsun'a çıkıştan sonra hazırlanan ilk resmi belgeyi tespit etmek
22 Mayıs 1919 tarihli Samsun Raporu ikinci sıradadır.
Mustafa Kemal Paşa'nın bölgedeki karışıklıkların sorumlusunun Türkler değil Rumlar olduğunu İstanbul'a bildirdiği ilk rapordur.
3
Milli bilincin uyandırılması amacıyla yayımlanan ilk genelgeyi bulmak
28 Mayıs 1919 tarihli Havza Genelgesi üçüncü sıradadır.
İşgallerin protesto edilmesi ve mitinglerin yapılması yönündeki ilk genelge Havza Genelgesi'dir.
4
Son olarak ihtilal bildirisi niteliğindeki genelgeyi belirlemek
22 Haziran 1919 tarihli Amasya Genelgesi son sıradadır.
Havza'dan sonra Amasya'ya geçilmiş, burada Milli Mücadele'nin gerekçesi, amacı ve yöntemi resmi olarak belirlenmiştir.

Anahtar Kavram

Milli Mücadele hazırlık dönemindeki ilk kronolojik aşamalar
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 4Soru →

Amasya Genelgesi, Millî Mücadele’nin yol haritası niteliğindedir. Bu genelgede Kurtuluş Savaşı’nın gerekçesi, amacı ve yöntemi ilk kez belirlenmiştir.

Buna göre, genelgede yer alan aşağıdaki maddelerden hangisi Millî Mücadele’nin hem amacını hem de yöntemini bir arada belirtmektedir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Milletin ba��ımsızlığını, yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.

Cevap

Milletin bağımsızlığını, yine milletin azim ve kararı kurtaracakt��r.
Milletin bağımsızlığını, yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır ifadesinde yer alan 'milletin bağımsızlığı' hedeflenen amaçtır. Bu amaca ulaşmak için kullanılacak güç ve yol ise 'milletin azim ve kararı' şeklinde belirtildiğinden, bu madde hem amacı hem de yöntemi içerir.

Adım Adım Çözüm

1
Amasya Genelgesi maddelerinin Millî Mücadele'nin amacı, gerekçesi ve yöntemi açısından gruplandırılması.
Maddelerin hangi siyasi amaca hizmet ettiğinin belirlenmesi.
Genelgedeki her maddenin ihtilal sürecinde farklı bir hukuki veya stratejik rolü vardır.
2
Hedeflenen durumun (amacın) tespiti.
'Milletin bağımsızlığı' ifadesinin ulaşılmak istenen nihai amaç olduğunun görülmesi.
Millî Mücadele'nin sonucunda elde edilmek istenen durum bağımsızlıktır.
3
Bu hedefe ulaşırken izlenecek yolun (yöntemin) tespiti.
'Milletin azim ve kararı' ifadesinin kullanılacak yöntem/güç olduğunun görülmesi.
Bağımsızlığın ne şekilde ve kimin gücüyle kazanılacağı yöntemi ifade eder.

Anahtar Kavram

Amasya Genelgesi'nin ihtilalci niteliği ile Millî Mücadele'nin amaç, gerekçe ve yöntemini belirleyen maddeleri.
Tahmini Süre:1m 0s
Soru 5Soru →

Millî Mücadele'nin hazırlık döneminde yayımlanan Havza ve Amasya Genelgelerinde yer alan kararlar ile bu kararların taşıdığı stratejik amaçları eşleştiriniz.

Soldaki öğeye tıklayın, sonra eşleşen sağdaki öğeye tıklayın

Öğeler

Havza Genelgesi'nde işgallere karşı protesto mitingleri yapılması istenirken Hristiyan halka yönelik taşkınlık yapılmaması uyarısında bulunulması
Amasya Genelgesi'nde 'Milletin bağımsızlığını, yine milletin azim ve kararı kurtaracaktır.' kararına yer verilmesi
Amasya Genelgesi'nde 'Vatanın bütünlüğü, milletin bağımsızlığı tehlikededir.' ifadesinin kullanılması
Amasya Genelgesi'nde askerî ve millî örgütlerin hiçbir şekilde dağıtılmayacağının bildirilmesi

Eşleşmeler

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap

Havza Genelgesi'nin azınlıklar hakkındaki uyarısı Mondros'un 7. maddesinin uygulanmasını önlemeyi; Amasya Genelgesi'ndeki 'milletin azim ve kararı' ifadesi egemenliğe dayalı yöntemi; 'vatanın bütünlüğünün tehlikede olması' savaşı meşrulaştıran gerekçeyi; 'askerî örgütlerin dağıtılmaması' ise savunma gücünü korumayı amaçlar.
Genelgelerdeki her bir kararın gerisindeki stratejik amaç doğru tespit edilmiştir. Havza Genelgesi'ndeki azınlık uyarısı Mondros'un 7. maddesini engellemeyi; Amasya Genelgesi'ndeki egemenlik vurgusu amaç ve yöntemi; vatanın durumunun tasviri gerekçeyi; terhis karşıtlığı ise askeri gücü korumayı hedefler.

Adım Adım Çözüm

1
Havza Genelgesi'ndeki protesto ve azınlık uyarısının amacını analiz etmek.
Mondros'un 7. maddesinin İtilaf Devletleri tarafından kötüye kullanılmasını engellemek hedeflenmiştir.
Hristiyan azınlığa yönelik herhangi bir taşkınlık, Mondros'un güvenlik gerekçesiyle işgal hakkı tanıyan 7. maddesini tetikleyebilirdi.
2
Amasya Genelgesi'nin 'milletin azim ve kararı' ilkesinin anlamını yorumlamak.
Millî Mücadele'nin yürütülmesinde millet iradesinin esas alınacağı ve millî egemenliğe geçileceği anlaşılır.
Karar mekanizmasının millete devredilmesi, mevcut saltanat rejiminin yerine millet egemenliğinin kurulacağını işaret eder.
3
Amasya Genelgesi'ndeki tehlike bildiriminin işlevini saptamak.
Vatanın bütünlüğü ve bağımsızlığın tehlikede olduğunun vurgulanması, savaşın gerekçesidir.
Milli direniş hareketini başlatmak ve halkı örgütlemek için mücadelenin haklı sebebinin ortaya konması gerekmiştir.
4
Amasya Genelgesi'ndeki terhis karşıtı kararın askeri amacını belirlemek.
Mondros Ateşkesi'nin silahsızlandırma hükümlerini geçersiz kılarak direniş gücünü korumak amaçlanmıştır.
Fiili savunma gücünü kaybetmemek için askerî birliklerin dağıtılmaması ve silahların teslim edilmemesi emredilmiştir.

Anahtar Kavram

Havza ve Amasya Genelgelerinin Millî Mücadele tarihindeki stratejik ve hukuki önemi.
Tahmini Süre:2m 0s
Soru 6Soru →

Mustafa Kemal Paşa, İzmir'in işgali sonrasında yayımladığı Havza Genelgesi'nde; işgallerin protesto edilmesi amacıyla mitingler yapılmasını ve İtilaf Devletleri temsilciliklerine telgraflar çekilmesini isterken, bu gösteriler sırasında Hristiyan halka yönelik hiçbir taşkınlık ve düşmanca eylem yapılmaması konusunda da kesin uyarılarda bulunmuştur.

Havza Genelgesi'nde yer alan bu uyarının temel amacı aşağıdakilerden hangisidir?

Cevabı ve açıklamayı göster

Cevap: Mondros Ateşkes Antlaşması'nın 7. maddesinin uygulamaya konulmasını ve yeni işgallere zemin hazırlanmasını önlemek

Cevap

Mondros Ateşkes Antlaşması'nın 7. maddesinin uygulamaya konulmasını ve yeni işgallere zemin hazırlanmasını önlemek
Havza Genelgesi'nde mitingler düzenlenirken azınlıklara yönelik taşkınlık yapılmaması uyarısı, Mondros Ateşkes Antlaşması'nın 7. maddesine dayanmaktadır. Bu maddeye göre İtilaf Devletleri, güvenliklerini tehdit edecek bir durum ortaya çıktığında herhangi bir stratejik noktayı işgal etme yetkisine sahipti. Azınlıklara yönelik olası bir saldırı veya taşkınlık, İtilaf Devletleri tarafından güvenliklerinin tehdit edildiği iddiasıyla yeni işgaller başlatmak için hukuki bir gerekçe olarak kullanılabilirdi. Dolayısıyla uyarının temel amacı, bu tür işgallere zemin hazırlanmasını önlemektir.

Adım Adım Çözüm

1
Havza Genelgesi'nin yayımlanış amacı ve içeriği incelenir.
Genelgede halktan işgallere karşı protesto mitingleri düzenlemesi istenirken Hristiyan halka zarar verilmemesi uyarısı tespit edilir.
Mustafa Kemal Paşa'nın bu uyarıyı yapmasındaki temel askeri ve diplomatik kaygıyı saptamak.
2
Mondros Ateşkes Antlaşması'nın işgallere zemin hazırlayan en tehlikeli maddesi (7. madde) hatırlanır.
İtilaf Devletleri'nin, güvenliklerini tehdit eden bir durum çıktığında stratejik yerleri işgal edebileceği kuralı analiz edilir.
Mitingler sırasında çıkabilecek kargaşaların İtilaf Devletleri tarafından nasıl suistimal edilebileceğini değerlendirmek.
3
Havza Genelgesi'ndeki uyarı ile Mondros'un 7. maddesi arasındaki neden-sonuç ilişkisi kurulur.
Hristiyan halka yönelik taşkınlık yapılmamasının, İtilaf Devletleri'nin güvenlik bahanesiyle 7. maddeyi işletmesini engellemeye yönelik olduğu sonucuna ulaşılır.
Doğru seçeneği belirlemek.

Anahtar Kavram

Havza Genelgesi'nin niteliği ve Mondros Ateşkes Antlaşması'nın işgal gerekçelerini engelleme stratejisi
Havza ve Amasya Genelgeleri Alıştırma Soruları — YKS TYT (Temel Yeterlilik Testi) | Examkin