Paragrafta Anlatım İlkeleri ve Nitelikleri

Aşağıda verilen açıklamaları, öne çıkan anlatım ilkeleriyle doğru şekilde eşleştiriniz.

Bir eserin düşünsel yapısı kurulurken savlar arasında bir uyum olmalıdır. Yazarın paragrafın başında dile getirdiği bir düşünceyi, ilerleyen satırlarda kendi ifadeleriyle çürütmesi ya da tersini iddia etmesi metnin inandırıcılığına gölge düşürür. İyi bir metin, baştan sona kendi içinde birbiriyle çelişmeyen yargılar barındırmalıdır.

Bu parçada vurgulanan anlatım ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

Bir yazarın üslubundaki asıl başarı, kelimelerin sırtına yüklenen fazladan süsleri ve estetik gösteriş kaygılarını bir kenara bırakabilmesinde saklıdır. Metne sonradan iliştirilmiş her yapay imge, okurun zihnini bulandıran ve onu kelimelerin kendi doğal tınısından uzaklaştıran birer engeldir. Dolayısıyla ben, anlatımı sanatsal pırıltılarla donatmak yerine, onu tüm yapaylıklardan ve ağdalı deyişlerden kurtararak sunmayı tercih ederim. Çünkü gerçek edebiyat, sözcüklerin gösterişli kıyafetlerle sahneye çıkması değil, en sade hâlleriyle kendilerini hissettirmesidir.

Bu parçada yazarın kendi yazma tarzıyla ilgili olarak vurguladığı ve ön plana çıkardığı anlatım ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

Onun öykülerini okumak, derin bir göle taş atmaya benzer; dalgalar halka halka genişler ve zihninizde uzun süre dinmeyecek yankılar bırakır. Yazar, birkaç satırlık bir betimlemenin içine koca bir ömrün muhasebesini sığdırabilir. İlk bakışta oldukça sade görünen bu anlatımın altında, okurun her okuyuşta yeni anlamlar keşfedeceği yoğun bir düşünce dünyası uzanır. Sözü uzatmadan, en kestirme yoldan ama en derin anlam katmanlarına ulaşarak yazar.

Bu parçada sözü edilen yazarın anlatımında öne çıkan nitelik aşağıdakilerden hangisidir?

Onun öykülerini okurken dilin kendi yatağında hiçbir engele takılmadan, adeta pürüzsüzce akan bir nehir gibi ilerlediğini hissedersiniz. Telaffuzu güç kelimelerin veya yapay söz dizimlerinin bulunmayışı, okuru yormadan metnin sonuna taşır. Ancak bu sürükleyici yapının ardında, aynı düşünceyi karşılayan farklı sözcükleri veya benzer anlamlı ifadeleri bir arada kullanma alışkanlığı yatar. Yazar, anlatımını güçlendirmek amacıyla bir cümlede aynı anlama gelen kelimeleri peş peşe sıralamaktan çekinmez; bu da metni hacimsel olarak genişletse de anlamsal olarak durağanlaştırır.

Bu par��ada sözü edilen yazarın öykülerinde sırasıyla hangi anlatım ilkelerinin olumlu ve olumsuz yönleri belirginleşmiştir?

Aşağıdaki metin parçalarını, bu parçalarda ihlal edilen anlatım ilkeleriyle eşleştiriniz.

Edebi bir yapıtın kalitesi, yazarın kelime seçimi ve bu kelimeleri cümle içindeki kullanımıyla yakından ilgilidir. Ben de yazarken her cümlenin üzerinde titizlikle durur, gereksiz hiçbir kelimeye yer vermemeye çalışırım. Eğer bir cümleden herhangi bir sözcüğü çıkardığımda cümlenin anlamında bir daralma veya bozulma olmuyorsa o sözcük benim gözümde fazlalıktır. Metinlerimi bu tür gereksiz unsurlardan arındırdığım sürece daha nitelikli bir anlatıma ulaştığımı hissederim.

Bu parçada kendisinden ve yazma sürecinden bahseden yazarın benimsediği anlatım ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

A��ağıdaki anlatım ilkelerini karşılarında verilen tanımlarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Aşağıda sol sütunda verilen numaralanmış edebiyat eleştirisi parçalarını, sağ sütundaki uygun anlatım ilkeleriyle eşleştiriniz.

Bir sanatçının dil işçiliğinde gösterdiği özen ve titizlik, kendini en net biçimde cümlelerin eklem yerlerinde belli eder. Sözcükler, adeta bir nehir yatağında engelsizce çağıldayan sular gibi, hiçbir pürüzlü ses birleşimine çarpmadan ve okuyucuda telaffuz zorluğu yaratmadan bir sonrakine devrediyorsa o yapıtın dili olgunluğa erişmiş demektir. Okurun zihninde ve dilinde hiçbir engelle karşılaşmadan akıp giden cümleler, okuma eylemini kesintisiz bir estetik yolculuğa dönüştürür.

Bu parçada söz edilen dil ve anlatım özelliği, aşağıdaki anlatım ilkelerinden hangisiyle doğrudan ilgilidir?

Aşağıda verilen anlatım ilkelerine ait tanımları, karşılarında bulunan uygun kavramlarla eşleştiriniz.

Aşağıdaki sol sütunda yer alan numaralanmış metin parçalarını, sağ sütunda verilen anlatım ilkelerinin ihlaline yönelik açıklamalarla doğru şekilde eşleştiriniz.

Numaralanmış edebi değerlendirmelerin vurguladığı yazınsal özellikleri, karşılarında yer alan anlatım ilkeleriyle eşleştiriniz.

Genç yazarın son romanını incelerken dikkatimi çeken ilk şey, kelime seçimindeki seçiciliği oldu. Cümleler öyle bir titizlikle kurulmuş ki metinden tek bir sözcüğü bile eksiltmeniz mümkün değil; her bir kelime yerli yerinde duruyor. Ne var ki yazarın bu kelime tasarrufuna gösterdiği özeni anlatım tarzında göremiyoruz. Eserin her satırına sinen ağır mecazlar, yapay benzetmeler ve ağdalı dil, okurun zihnini yoruyor ve anlatımı sadelikten uzaklaştırıyor.

Bu parçada söz edilen yazarın anlatım nitelikleriyle ilgili olarak aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

Aşağıdaki numaralanmış yazar üsluplarına dair değerlendirmeleri, bu değerlendirmelerde vurgulanan veya ihlal edilen anlatım ilkeleriyle eşleştiriniz.

Bir yazarın üslubunu biçimlendiren en önemli unsurlardan biri, dildeki tercihidir. Edebi eserlerde, düşüncelerin sanatsal bir kaygı güdülmeden, dilin doğal imkânları kullanılarak aktarılması, okurun metne nüfuz etmesini kolaylaştırır. Yazarın, imgelerin arkasına sığınarak karmaşık ve anlaşılması güç dünyalar kurmaktansa gerçeği olduğu gibi, söz sanatlarına boğmadan doğrudan sunması, anlatıma içten ve gösterişsiz bir hava katar. Bu tavır, okurda yapay bir çabadan uzak durulduğu izlenimini uyandırır.

Bu parçada vurgulanan anlatım ilkesi aşağıdakilerden hangisidir?

Bir sanatçının anlatımında pürüzsüzlük araması son derece doğaldır ancak bunu yaparken kelime tasarrufunu elden bırakmamalıdır. Bir yazarın 'yaşanmış eski hatıralarını kendi iç dünyasındaki gizli sırlarıyla' harmanladığını söylemesi, sözcük seçimi bakımından sorunludur. Hatıra zaten yaşanmış olandır, sır ise doğası gereği gizlidir. Bu tür kullanımlar anlatımın niteliğini zedeler.

Bu parçada eleştirilen yazarın anlatımında, aşağıdaki anlatım ilkelerinden hangisinin ihlal edildiği söylenebilir?

Aşağıdaki sol sütunda verilen numaralanmış yazar üsluplarına dair değerlendirmeleri, sağ sütunda verilen uygun anlatım ilkeleriyle eşleştiriniz.

Eleştirmenler, son yapıtımdaki dilin süssüz, sanatsız ve tamamen gündelik konuşma dilinin içtenliğiyle kurulduğunu belirterek beni takdir ediyorlar. Bu saptama kısmen doğrudur; ben de yazarken kelimeleri özenle seçip onları allayıp pullamaktan hoşlanmam. Ancak bu tutum, metnin kapılarının okura zahmetsizce açıldığı anlamına gelmez. Cümlelerimin her biri, dikkatli bir zihnin kazdıkça yeni koridorlar bulacağı, ilk bakışta görünmeyen zengin birer anlam deposudur. Dolayısıyla kolay okunabilen bu satırların ardında, okuru uzun uzun düşündürecek bir derinlik gizlidir.

Bu parçada yazarın kendi yapıtlarıyla ilgili olarak vurguladığı anlatım nitelikleri aşağıdakilerin hangisinde sırasıyla verilmiştir?

Aşağıda yazarların kendi yazma süreçleri ve tarzlarına dair açıklamaları ile bu açıklamaların temsil ettiği anlatım ilkeleri verilmiştir. Buna göre, numaralanmış açıklamalarla ilkelerin doğru eşleştirmesi nasıl olmalıdır?