Question

Difficulty: Very hardİşçinin İtaat Borcu

Bir işletmede "büro personeli" olarak görev yapan ve yakın zamanda bel fıtığı operasyonu geçirdiği işveren tarafından bilinen işçi (M), işyerinde meydana gelen ani bir su baskını sırasında arşivdeki ağır dosyaların üst katlara taşınması yönünde işverenden kesin bir talimat almıştır. (M), bu işin sağlığını ciddi şekilde tehlikeye atacağını belirterek talimatı yerine getirmeyi reddetmiştir. İşveren ise acil durumun varlığını ve sadakat borcunu gerekçe göstererek, işçinin talimata uymamasının "itaat borcuna aykırılık" teşkil ettiğini savunmuş ve iş sözleşmesini haklı nedenle (derhal) feshetmiştir.

Bu olaydaki fesih işlemi ve itaat borcunun sınırları dikkate alındığında, aşağıdaki hukuki değerlendirmelerden hangisi doğrudur?

  1. İşçinin itaat borcu dürüstlük kuralı (TMK m. 2) ile sınırlı olup; acil durumlarda sadakat borcu gereği iş tanımı dışı işlerin ifası beklenebilse de, işçinin sağlık durumuna aykırı ve kişisel risk oluşturan talimatlara uymama hakkı mevcuttur.Answer
  2. B
    İşçi, sadakat borcu gereği işyerinde ortaya çıkan mücbir sebep ve acil durumlarda iş tanımına bakılmaksızın verilen her türlü talimatı yerine getirmek zorundadır; sağlığın tehlikeye girmesi bu borcu ortadan kaldırmaz.
  3. C
    İşverenin yönetim hakkı kapsamında verdiği talimatların hukuka aykırı sayılabilmesi için işçinin o anda resmi bir sağlık raporu sunması zorunludur; aksi takdirde itaat borcuna aykırılık nedeniyle fesih haklıdır.
  4. D
    Acil durumlar iş sözleşmesinde esaslı değişiklik prosedürünü askıya aldığından, işçinin bu talimata uymaması 4857 sayılı İş Kanunu'nun 25/II-h maddesi uyarınca işverene her durumda haklı fesih yetkisi verir.
  5. E
    İşçinin itaat borcu sadece asıl iş görme borcu ile sınırlı olduğundan, acil durum olsa dahi iş tanımı dışındaki hiçbir talimat işçi için bağlayıcı değildir ve itaatsizlik gerekçesiyle yaptırım uygulanamaz.

Answer

İşçinin itaat borcu dürüstlük kuralı (TMK m. 2) ile sınırlıdır; acil durumlarda sadakat borcu gereği iş tanımı dışı işlerin ifası beklenebilse de, işçinin sağlık durumuna aykırı ve kişisel risk oluşturan talimatlara uymama hakkı mevcuttur.
İşverenin yönetim hakkı (direktif verme yetkisi), iş sözleşmesi, toplu iş sözleşmesi ve emredici hukuk kurallarıyla sınırlıdır. Ayrıca her hak gibi yönetim hakkı da Türk Medeni Kanunu'nun 2. maddesinde düzenlenen dürüstlük kuralına uygun kullanılmalıdır. İşçinin bel fıtığı olduğu biliniyorsa, acil bir durumda dahi olsa ağır kaldırmasını gerektiren bir talimat vermek dürüstlük kuralına aykırıdır. İşçi, sağlığını tehlikeye atan bu talimatı yerine getirmek zorunda değildir; bu durum itaat borcuna aykırılık teşkil etmez.

Step-by-Step Solution

1
Yönetim hakkının ve itaat borcunun kapsamını belirle.
İşverenin yönetim hakkı, işçiye işin yürütümü ve işyerindeki davranışlar konusunda talimat verme yetkisi verir.
İtaat borcunun temelini ve sınırlarını anlamak için hukuki dayanağın tespiti gerekir.
2
Acil durumların sadakat borcu üzerindeki etkisini analiz et.
Olağanüstü ve acil durumlarda (yangın, su baskını vb.), işçi sadakat borcu gereği iş tanımı dışındaki işlerde de geçici olarak görevlendirilebilir.
İş sözleşmesinin niteliği gereği işçinin işverenin menfaatlerini koruma yükümlülüğü (sadakat) bu durumlarda genişler.
3
Dürüstlük kuralı ve işçiyi gözetme borcu sınırlarını uygula.
Verilen talimat işçinin bedensel kapasitesini aşmamalı ve sağlığını tehlikeye atmamalıdır (TMK m. 2, İşK m. 77/6331 İSG).
İşverenin yönetim hakkı sınırsız değildir; işçinin kişilik hakları ve sağlığı her türlü ticari menfaatin önündedir.
4
Feshin haklılığını değerlendir.
İşçinin sağlığı için risk oluşturan bir talimatı reddetmesi 'haklı bir neden'dir; dolayısıyla işçinin davranışı itaatsizlik olarak nitelendirilemez ve fesih haksızdır.
Hukuka aykırı veya dürüstlük kuralına aykırı bir talimata uyulmaması, itaat borcunun ihlali sayılmaz.

Key Concept

İşçinin İtaat Borcunun Sınırları ve Dürüstlük Kuralı

Practice More

İşverenin yönetim hakkının sınırlarını aşan talimatların 'çalışma koşullarında esaslı değişiklik' (İşK m. 22) ile ilişkisini inceleyen Yargıtay kararlarını gözden geçirebilirsiniz.
Estimated Time:3m 0s
Rate this question