Question

Difficulty: HardHukukun Uygulanması ve Boşluk Türleri

Hâkim Ahmet Bey, baktığı bir davada kanun koyucunun 'hakkaniyet' veya 'halin icabı' gibi kavramları kullanarak uyuşmazlığın çözümünü bilinçli bir şekilde yargısal değerlendirmeye bıraktığını görmüştür. Başka bir uyuşmazlıkta ise, söz konusu olaya uygulanabilecek hiçbir yazılı mevzuat hükmüne rastlamamış; yaptığı araştırmada bu konuda yerleşik bir örf ve âdet kuralının da bulunmadığını saptamıştır.

Buna göre, Hâkim Ahmet Bey'in karşılaştığı bu iki durumun hukuki niteliği ve bu süreçlerde kullanacağı yetki/yöntem eşleşmesi aşağıdakilerin hangisinde doğru verilmiştir?

  1. Kural içi boşluk (Takdir yetkisi) — Hukuk boşluğu (Hukuk yaratma)Answer
  2. B
    Kanun boşluğu (Kıyas) — Hukuk boşluğu (Örf ve âdet hukukuna başvurma)
  3. C
    Örtülü boşluk (Amaca uygun sınırlama) — Açık boşluk (Hukuk yaratma)
  4. D
    Kural içi boşluk (Hukuk yaratma) — Kanun boşluğu (Takdir yetkisi)
  5. E
    Gerçek olmayan boşluk (Yorum) — Gerçek boşluk (Kıyas)

Answer

Hâkimin karşılaştığı ilk durum 'Kural içi boşluk' olup burada 'Takdir yetkisi' kullanılır; ikinci durum ise 'Hukuk boşluğu' olup burada 'Hukuk yaratma' yoluna gidilir.
Doğru cevap olan seçenek, hukuki terminolojiye tam uyum sağlar. Kanun koyucunun 'hakkaniyet' veya 'halin icabı' gibi terimlerle alanı bilinçli olarak boş bırakması 'kural içi boşluk'tur ve burada hâkim 'takdir yetkisi'ni kullanır. Hem yazılı hem yazısız kuralların bulunmadığı durum ise 'hukuk boşluğu'dur ve hâkim m.1 gereği 'hukuk yaratmak'la yükümlüdür.

Step-by-Step Solution

1
Birinci senaryoyu analiz etme
Kanun koyucunun 'hakkaniyet' gibi ifadelerle bilerek boş bıraktığı alan 'Kural İçi Boşluk'tur.
Kanun koyucu somut olayın özelliklerine göre en adil kararın verilmesini istediğinde bu yetkiyi bilinçli olarak bırakır.
2
Birinci durumdaki yetkiyi belirleme
Hâkim bu durumda 'Takdir Yetkisi'ni kullanır.
Kural içi boşluklar hukuk yaratmayı değil, var olan çerçeve dahilinde değerlendirme yapmayı gerektirir.
3
İkinci senaryoyu analiz etme
Hem yazılı (mevzuat) hem de yazısız (örf ve âdet) kaynakların bulunmaması 'Hukuk Boşluğu'dur.
Kanun boşluğu sadece yazılı kaynakların eksikliğidir; hukuk boşluğu ise tüm pozitif hukuk kaynaklarının tükenmesidir.
4
İkinci durumdaki yetkiyi belirleme
Hâkim bu durumda 'Hukuk Yaratma' yetkisini kullanır.
Medeni Kanun m.1 uyarınca hâkim, hiçbir kaynak bulamazsa kendisi kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse ona göre karar verir.

Key Concept

Hukukun Uygulanmasında Boşluk Türleri ve Hakimin Yetkileri

Hints

1
'Hakkaniyet' kelimesi kanunun hâkime tanıdığı bir serbestlik alanına işaret eder.

Practice More

Gerçek ve gerçek olmayan boşluk ayrımı ile açık ve örtülü boşluk kavramlarını tekrar inceleyiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question