Examkin

Question

Difficulty: HardHukukun Uygulanması ve Boşluk Türleri

Hâkim, önüne gelen bir uyuşmazlıkta kanun koyucunun düzenlemesi gereken bir hususu bilerek düzenlemediğini; çözümün somut olayın özelliklerine göre belirlenmesi için "hakkaniyet", "halin icabı" veya "haklı sebep" gibi soyut kavramlar kullanarak yetkiyi kendisine bıraktığını saptamıştır.

Türk Medeni Kanunu'nun başlangıç hükümleri dikkate alındığında, bu durumun hukuki niteliği ve hâkimin uyuşmazlığı çözme yöntemi hakkında aşağıdakilerden hangisi söylenebilir?

  1. A
    Bu durum bir hukuk boşluğudur; hâkim, yazılı ve yazısız kaynaklarda hüküm bulamadığı için Medeni Kanun m.1m. 1 uyarınca hukuk yaratma yoluna gider.
  2. B
    Ortada bir kural dışı boşluk (açık boşluk) vardır; hâkim kanun koyucunun ihmalinden kaynaklanan bu eksikliği gidermek için öncelikle kıyas yöntemine başvurur.
  3. Söz konusu durum bir kural içi boşluktur; hâkim burada hukuk yaratma yetkisini değil, kanun koyucunun kendisine tanıdığı takdir yetkisini kullanır.Answer
  4. D
    Bu bir örtülü (gerçek olmayan) boşluktur; hâkim kanun maddesinin kapsamını lafzına göre daraltarak somut olaya çözüm üretir.
  5. E
    Bu durum bir kanun boşluğudur; hâkim yazılı kaynaklarda hüküm bulamadığı için doğrudan örf ve adet hukukuna göre uyuşmazlığı karara bağlar.

Answer

Söz konusu durum bir kural içi boşluktur; hâkim burada hukuk yaratma yetkisini değil, kanun koyucunun kendisine tanıdığı takdir yetkisini kullanır.
Senaryoda belirtilen durum, kanun koyucunun uyuşmazlığın somut özelliklerine göre çözülmesi için bilerek bıraktığı bir alan olduğu için 'kural içi boşluk'tur. Medeni Kanun'un 4. maddesi uyarınca, kanunun takdir yetkisi tanıdığı bu hallerde hâkim 'hukuk yaratmaz', sadece kendisine tanınan yetkiyi hakkaniyete göre kullanır.

Step-by-Step Solution

1
Boşluğun türünü tespit etme
Kanun koyucunun "hakkaniyet", "haklı sebep" gibi esnek kavramlar kullanarak uyuşmazlığı bilerek hâkime bırakması, bir 'Kural İçi Boşluk'tur.
Kanun koyucunun bilerek bıraktığı boşluklar kural içidir; istemeyerek bıraktıkları ise kural dışıdır.
2
Hâkimin yetkisini belirleme
Kural içi boşluk durumunda hâkim 'Takdir Yetkisi'ni (TMK m.4TMK \ m. 4) kullanır.
Hâkimin hukuk yaratması (TMK m.1TMK \ m. 1) sadece hukuk boşluğu (yazılı ve yazısız kaynakta hüküm yoksa) durumunda mümkündür.
3
Uygulama yöntemini kesinleştirme
Hâkim, hukuk ve hakkaniyete uygun olarak karar verir.
Hâkim kural içi boşluğu doldururken mevcut kanun çerçevesinde hareket eder, yeni bir kural ihdas etmez.

Key Concept

Kural İçi Boşluk ve Takdir Yetkisi Ayrımı

Hints

1
Kanun koyucunun 'bilerek ve isteyerek' bıraktığı boşluk türü ile 'istemeyerek' bıraktığı kural dışı boşluklar arasındaki farka odaklanın.

Practice More

Hâkimin 'hukuk yaratma' yetkisini hangi hiyerarşik sıradan sonra kullanabileceğini (yazılı -> yazısız -> hukuk yaratma) tekrar edin.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

Hukukun Uygulanması ve Boşluk Türleri

More questions from this topic