Examkin

Question

Difficulty: HardHukukun Uygulanması ve Boşluk Türleri

Türk Medeni Kanunu’nun 1. maddesi ve genel hukuk doktrini uyarınca, hâkimin uyuşmazlıkları çözerken karşılaştığı boşluk türleri ve bu boşlukları doldurma yetkisine dair aşağıdaki ifadelerden hangisi hukuken yanlıştır?

  1. A
    Kural içi boşluk hallerinde kanun koyucu, soyut kuralların her somut olaya tam uymayacağını öngörerek 'hakkaniyet' ilkesi çerçevesinde karar vermesi için hâkime takdir yetkisi tanımıştır.
  2. B
    Hukuk boşluğu kavramı; uyuşmazlığa uygulanabilecek ne yazılı bir kanun hükmünün ne de bağlayıcı bir örf ve adet kuralının bulunmadığı, hâkimin hukuk yaratarak karar vermek zorunda kaldığı durumu ifade eder.
  3. C
    Örtülü boşluk (gerçek olmayan boşluk), bir kanun hükmünün lafzı uyuşmazlığı kapsamasına rağmen, kanunun amacı ve dürüstlük kuralı gereği o olaya uygulanmaması gereken istisnai hallerde ortaya çıkar.
  4. Hâkimin hukuk boşluğunu doldurmak amacıyla 'kanun koyucu olsaydı nasıl bir kural koyacak idiyse ona göre' yarattığı kural, normlar hiyerarşisinde kanunla eşdeğer statüdedir ve Anayasa Mahkemesinin denetimine tabidir.Answer
  5. E
    Hâkimin hukuk yaratırken izleyeceği yöntem, sadece kendi sübjektif adalet anlayışıyla sınırlı olmayıp; hukuk düzeninin genel ruhunu, bilimsel görüşleri (doktrin) ve yerleşik yargı kararlarını dikkate almayı gerektirir.

Answer

Hâkimin hukuk boşluğunu doldurmak amacıyla yarattığı kuralın kanunla eşdeğer statüde olduğu ve Anayasa Mahkemesi denetimine tabi olduğu bilgisi yanlıştır.
Doğru seçenek olan ifade hatalıdır çünkü hâkimin TMK 1/2 uyarınca hukuk yaratması, onun bir yasama organı gibi 'kanun' çıkardığı anlamına gelmez. Hâkimin ihdas ettiği kural yargısal bir nitelik taşır ve normlar hiyerarşisinde kanunların üzerinde yer alamaz. Ayrıca Anayasa Mahkemesi sadece yasama organının işlemlerini (kanun vb.) denetler; hâkimin yarattığı kurallar bir üst mahkeme denetimine tabi olan yargı kararlarının bir parçasıdır.

Step-by-Step Solution

1
TMK 1. Madde Analizi
Hâkimin uyuşmazlığı çözerken izleyeceği hiyerarşi belirlenir: Yazılı hukuk -> Yazısız hukuk (Örf-Adet) -> Hukuk yaratma.
Uyuşmazlığın çözümünde hangi kaynakların hangi sırayla kullanılacağını anlamak için gereklidir.
2
Boşluk Türlerinin Karşılaştırılması
Kural içi boşlukta hâkimin takdir yetkisi, kural dışı (açık/örtülü) boşlukta ise boşluk doldurma (hukuk yaratma) yöntemleri ayrıştırılır.
Hâkimin yetkisinin niteliğini (mevcut kuralı somutlaştırma mı yoksa yeni kural koyma mı) belirlemek için yapılır.
3
Hukuki Statü Değerlendirmesi
Hâkimin hukuk yaratma yetkisinin 'yargısal' nitelikte olduğu, yasama organı gibi 'kanun' yapmadığı tespit edilir.
Hukuk yaratma sonucu oluşan kuralın normlar hiyerarşisindeki yerini ve denetim mekanizmasını belirlemek için kritiktir.

Key Concept

Hukuk Boşluğu ve Hâkimin Hukuk Yaratma Yetkisinin Sınırları

Hints

1
Hâkimin hukuk yaratırken 'kanun koyucu gibi' hareket etmesi, onun yetkisinin kapsamını değil, uyuşmazlığı çözerken izleyeceği mantıksal yöntemi ifade eder.
2
Anayasa Mahkemesi'nin hangi işlemleri denetlediğini (norm denetimi) ve mahkeme kararlarının birer 'norm' olup olmadığını düşünün.

Practice More

İçtihadı birleştirme kararlarının hukuki niteliği ve diğer mahkemeler üzerindeki bağlayıcılığını inceleyebilirsiniz.
Estimated Time:1m 30s
Rate this question

Topics

Hukukun Uygulanması ve Boşluk Türleri

More questions from this topic