Examkin

Question

Difficulty: Very hardHukukun Uygulanması ve Boşluk Türleri

Türk Medeni Kanunu'nun 1. maddesi ve genel hukuk doktrini çerçevesinde, hâkimin önüne gelen bir uyuşmazlıkta karşılaştığı boşluk türleri ve bu boşlukları giderme yöntemlerine ilişkin aşağıdaki ifadelerden hangisi yanlıştır?

  1. A
    Hâkimin 'hukuk yaratma' yetkisi sadece yazılı ve yazısız kaynakların (örf ve adet) her ikisinde de hüküm bulunmadığı 'hukuk boşluğu' durumunda söz konusu olup; bu yolla oluşturulan kural, diğer mahkemeler için bağlayıcı olmayan bir 'yardımcı kaynak' niteliği taşır.
  2. B
    Kanun koyucunun bilerek ve isteyerek düzenleme yapmadığı, çözümü somut olayın özelliklerine göre hâkime bıraktığı 'kural içi boşluk' hallerinde hâkim, TMK m. 4 çerçevesinde 'takdir yetkisi'ni kullanarak hakkaniyete göre karar verir.
  3. C
    'Açık boşluk' durumunda hâkimin hukuk yaratırken uyması gereken temel kriter, kendisini kanun koyucu yerine koyarak benzer olaylara da uygulanabilecek genel, soyut ve objektif bir kural ihdas etmesidir.
  4. Kanun hükmünün 'fazla geniş' olması sebebiyle uygulama alanına girmemesi gereken durumları da kapsaması sonucu ortaya çıkan 'örtülü boşluk' durumunda hâkim; kıyas yöntemine başvurarak normun kapsamını diğer benzer olayları da içine alacak şekilde genişletir.Answer
  5. E
    Bir uyuşmazlığa uygulanabilecek yazılı bir normun bulunmadığı ancak örf-adet kuralının mevcut olduğu durumlarda 'kanun boşluğu' mevcut olsa da 'hukuk boşluğu' bulunmadığından hâkimin hukuk yaratma yetkisi doğmaz.

Answer

Örtülü boşluk durumunda hâkimin kıyas yöntemine başvurarak normun kapsamını genişlettiğini belirten ifade yanlıştır.
Örtülü boşluk (hidden gap), kanun hükmünün sözüyle (lafzıyla) uygulanmasının kanunun getiriliş amacına ve adalet duygusuna açıkça aykırı düştüğü durumlarda ortaya çıkar. Bu durumda hâkim, normun kapsamını genişleten 'kıyas' yöntemini değil, normun kapsamını kanunun amacına uygun şekilde daraltan 'amaca yönelik sınırlama' (teleolojik redüksiyon) yöntemini kullanır. Dolayısıyla uyuşmazlığı normun kapsamını genişleterek çözeceğini belirten ifade teknik olarak yanlıştır.

Step-by-Step Solution

1
Boşluk türlerini ve hâkimin müdahale yöntemlerini sınıflandır.
Hukukta boşluklar; Kanun Boşluğu (Açık/Örtülü) ve Kural İçi Boşluk olarak ikiye ayrılır.
Uyuşmazlığın hangi yöntemle çözüleceğini belirlemek için boşluğun niteliğini doğru tespit etmek gerekir.
2
Örtülü boşluk kavramını ve çözüm yöntemini analiz et.
Örtülü boşluk, bir kuralın lafzen çok geniş olması ve amacına (ratio legis) aykırı sonuçlar doğurmasıdır. Çözümü 'amaca yönelik sınırlama'dır.
Dürüstlük kuralı gereği, kanun koyucunun amacına aykırı olan geniş kapsamlı kurallar daraltılarak uygulanmalıdır.
3
D seçeneğindeki 'kıyas' ve 'genişletme' ifadelerini değerlendir.
Kıyas, bir kuralın kapsamını benzer olaylara genişletmek için kullanılır; bu yöntem 'açık boşluk' hallerinde veya genel yorumda işlevseldir, örtülü boşlukta değil.
Örtülü boşlukta problem kuralın yokluğu değil, kuralın istenmeyen durumları da kapsamasıdır; bu yüzden genişletme değil daraltma yapılır.

Key Concept

Örtülü Boşluk ve Amaca Yönelik Sınırlama (Teleolojik Redüksiyon)

Hints

1
Boşluk türlerini doldururken 'daraltma' ve 'genişletme' arasındaki farka odaklanın.
2
Örtülü boşlukta sorun, kanun hükmünün 'lafzının' (sözünün) amacından daha geniş olmasıdır.

Practice More

Kural içi boşluk ile takdir yetkisi arasındaki ilişkinin, idari yargıdaki 'takdir yetkisi' ile farklarını inceleyebilirsiniz.

Alternative Method

TMK m. 1/1 (Lafız ve Ruh) ile TMK m. 2 (Dürüstlük Kuralı) arasındaki ilişkiyi düşünün; dürüstlük kuralı, lafız çok geniş olduğunda onu sınırlama işlevi görür.
Estimated Time:2m 0s
Rate this question

Topics

Hukukun Uygulanması ve Boşluk Türleri

More questions from this topic