Türk hukuk sisteminde 4721 sayılı Türk Medeni Kanunu'nun 1. maddesi çerçevesinde hâkimin önüne gelen bir uyuşmazlığı çözerken izlemesi gereken yöntemler, boşluk türleri ve hukuk yaratma yetkisi düşünüldüğünde; aşağıdakilerden hangisi yanlış bir ifadedir?
- AHukuk boşluğu; bir uyuşmazlık hakkında hem yazılı hukuk kurallarında hem de örf ve adet hukukunda somut olaya uygulanacak bir hükmün bulunmaması durumudur.
- Hâkimin önüne gelen meselede 'açık boşluk' (gerçek kanun boşluğu) tespit edilmesi, hâkimin doğrudan hukuk yaratarak kendisini kanun koyucu yerine koyması için tek başına yeterli bir sebeptir.Answer
- CKanun koyucunun bilerek ve isteyerek bıraktığı 'kural içi boşluk' durumlarında hâkim, kanunun kendisine tanıdığı takdir yetkisini kullanarak hakkaniyete uygun bir çözüm üretir.
- D'Örtülü boşluk' (gerçek olmayan boşluk) durumunda hâkim; kuralın lafzı kuralın amacına göre çok genişse 'amaçsal sınırlama' (teleolojik redüksiyon) yöntemini kullanarak boşluğu giderir.
- EHâkimin hukuk yaratma yetkisini kullanarak koyduğu kural, kural olarak genel ve soyut nitelikte olsa da üst mahkemece içtihadı birleştirme kararı verilmedikçe diğer hâkimler için bağlayıcı değildir.
Answer
Hâkimin açık boşluk durumunda doğrudan hukuk yaratması gerektiği ifadesi yanlıştır; zira hukuk yaratma yetkisi ancak yazılı kaynaklardan sonra başvurulan örf ve adet hukukunda da hüküm bulunmaması durumunda (hukuk boşluğu) kullanılabilir.
Türk Medeni Kanunu'nun 1. maddesine göre hâkimin hukuk yaratabilmesi için sadece 'kanunda' hüküm bulunmaması (açık boşluk) yeterli değildir. Hâkimin hukuk yaratma yetkisi (kendisi kanun koyucuymuş gibi kural koyması), ancak yazılı kaynaklarda ve ardından başvurulan örf ve adet hukukunda (yazısız hukuk) bir kuralın bulunmadığı 'hukuk boşluğu' hallerinde doğar. Bu nedenle açık boşluk durumunun tespiti doğrudan hukuk yaratmak için tek başına yeterli değildir, arada örf ve adet hukuku basamağı bulunmaktadır.
Step-by-Step Solution
Key Concept
Kaynaklar Hiyerarşisi ve Hukuk Yaratma Şartları
Practice More
Medeni Kanun m.1, m.2 ve m.4 arasındaki metodolojik farkları (Dürüstlük kuralı, boşluk doldurma, takdir yetkisi) karşılaştırmalı olarak inceleyiniz.
Alternative Method
Hukuk yaratma (TMK m.1/2) ile takdir yetkisi (TMK m.4) arasındaki farkı hatırlamak soruyu çözmeyi kolaylaştırır. Hukuk yaratma 'hiç kural olmaması' durumunda, takdir yetkisi ise 'kuralın içeriğinin esnek bırakılması' durumunda kullanılır.
Estimated Time:2m 0s