Question

Difficulty: MediumII. Göktürk (Kutluk) Devleti

II. Göktürk (Kutluk) Devleti'nin kuruluş sürecinde Kutluk Kağan'a, "devleti derleyip toplayan, bir araya getiren" anlamına gelen "İlteriş" unvanı verilmiştir. 630-682 yılları arasında yaşanan "Esaret Devri"nden sonra bu unvanın verilmiş olması, Kutluk Kağan'ın aşağıdaki faaliyetlerinden hangisiyle doğrudan ilişkilidir?

  1. Çin esaretinde dağınık halde yaşayan Türk boylarını bir bayrak altında toplayarak bağımsızlığı sağlamasıAnswer
  2. B
    Türk adını ilk kez bir siyasi teşekkülün resmi adı olarak kabul ederek devletini kurması
  3. C
    İpek Yolu'nun kontrolünü ele geçirmek amacıyla Sasaniler ile askeri ittifak kurması
  4. D
    Ötüken'i Türklerin kutsal başkenti (Toprak Ana) olarak ilk kez ilan ederek merkezi otoriteyi kurması
  5. E
    Geleneksel göçebe yaşamı terk ederek Türk tarihindeki ilk yerleşik şehir kültürünü başlatması

Answer

İlteriş unvanı, Kutluk Kağan'ın Çin esaretindeki Türk boylarını birleştirerek devleti yeniden kurması (reorganizasyon) nedeniyle verilmiştir.
Kutluk Kağan, 682 yılında 70 kişiyle başlattığı bağımsızlık mücadelesini başarıya ulaştırmış ve Çin esaretindeki dağınık Türk boylarını bir bayrak altında toplamıştır. Bu birleştirici ve devleti yeniden ayağa kaldırıcı faaliyetinden dolayı kendisine "İl'i (devleti) derleyen" anlamında İlteriş unvanı verilmiştir.

Step-by-Step Solution

1
"İlteriş" kavramının kökenini analiz etme
"İl" (Devlet) ve "Ter-mek" (Derlemek/Toplamak) köklerinden gelen bu unvanın "devleti toparlayan" anlamına geldiği tespit edilir.
Unvanın veriliş amacı, hükümdarın yaptığı en temel siyasi başarıyı simgeler.
2
Tarihsel bağlamı (Esaret Devri) değerlendirme
630-682 yılları arasındaki 50 yıllık Çin esaretinde Türk boylarının bağımsızlığını yitirdiği ve dağınık halde yaşadığı anlaşılır.
Kutluk Kağan'ın başarısı, bu dağınıklığı sonlandırıp istiklali kazanmaktır.
3
Seçenekler arasında ayrım yapma
I. Göktürk (Bumin, İstemi) ve Uygur başarıları elenerek, doğrudan "birleştirme" ve "bağımsızlık" vurgusu yapan seçenek belirlenir.
KPSS sorularında I. ve II. Göktürk başarıları sıklıkla birbirinin çeldiricisi olarak kullanılır.

Key Concept

İlteriş (Devleti Derleyen) Unvanı ve II. Göktürk Kuruluşu

Hints

1
"İlteriş" kelimesindeki "İl" eski Türkçede "devlet" demektir; eylemi buna göre düşünün.

Practice More

II. Göktürk Devleti'nin ünlü veziri Tonyukuk'un 'Aygucı' sıfatı ve Orhun Yazıtları'ndaki rolünü inceleyiniz.
Estimated Time:50s
Rate this question